HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Nhiệm vụ 1: Hiểu biết chung về taacute;c phẩm.

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yecirc;u cầu HS trả lời:

middot; Em hatilde;y necirc;u một số hiểu biết về taacute;c giả Nguyễn Đigrave;nh Chiểu?

middot; Necirc;u hoagrave;n cảnh saacute;ng taacute;c của văn bản?

middot; Xaacute;c định bố cục vagrave; nội dung từng phần của một bagrave;i văn tế?

middot; Đọc văn bản.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS tiếp nhận nhiệm vụ, suy ngẫm vagrave; chọn lọc thocirc;ng tin.

- GV quan saacute;t, hỗ trợ HS thực hiện (nếu cần thiết)

Bước 3: Baacute;o caacute;o kết quả hoạt động

- GV mời bất kigrave; 2-3 HS trigrave;nh bagrave;y trước lớp.

- GV yecirc;u cầu HS khaacute;c lắng nghe vagrave; chia sẻ.

Bước 4: Đaacute;nh giaacute; kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xeacute;t, đaacute;nh giaacute; vagrave; chốt kiến thức.

Nhiệm vụ 2: Nhắc lại kiến thức

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yecirc;u cầu chia lớp thagrave;nh ba nhoacute;m thực hiện:

+ Nhoacute;m 1: Tigrave;m hiểu về phần lung khởi?

+ Nhoacute;m 2: Tigrave;m hiểu về phần thiacute;ch thực?

+ Nhoacute;m 3: Tigrave;m hiểu về phần ai vatilde;n vagrave; kết thuacute;c?

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS tiếp nhận nhiệm vụ, suy ngẫm vagrave; chọn lọc thocirc;ng tin.

- GV quan saacute;t, hỗ trợ HS thực hiện (nếu cần thiết)

Bước 3: Baacute;o caacute;o kết quả hoạt động

- GV mời bất kigrave; 2-3 HS trigrave;nh bagrave;y trước lớp.

- GV yecirc;u cầu HS khaacute;c lắng nghe vagrave; chia sẻ.

Bước 4: Đaacute;nh giaacute; kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xeacute;t, đaacute;nh giaacute; vagrave; chốt kiến thức.

Nhiệm vụ 3: Tổng kết

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- Gv yecirc;u cầu HS: Em hatilde;y khaacute;i quaacute;t giaacute; trị nội dung vagrave; nghệ thuật của văn bản?

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS tiếp nhận nhiệm vụ, suy ngẫm vagrave; chọn lọc thocirc;ng tin.

- GV quan saacute;t, hỗ trợ HS thực hiện (nếu cần thiết)

Bước 3: Baacute;o caacute;o kết quả hoạt động

- GV mời bất kigrave; 2-3 HS trigrave;nh bagrave;y trước lớp.

- GV yecirc;u cầu HS khaacute;c lắng nghe vagrave; chia sẻ.

Bước 4: Đaacute;nh giaacute; kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xeacute;t, đaacute;nh giaacute; vagrave; chốt kiến thức.

I. Hiểu biết chung về taacute;c phẩm

1. Taacute;c giả

- Nguyễn Đigrave;nh Chiểu (1822 ndash; 1888), tự lagrave; Mạch Trạch, hiệu Trọng Phủ, Hối Trai.

- Sinh ra tại quecirc; mẹ ờ lagrave;ng Tacirc;n Thới, huyện Bigrave;nh Dương, tỉnh Gia Định (nay thuộc Thagrave;nh phố Hồ Chiacute; Minh).

- Ocirc;ng xuất thacirc;n trong gia đigrave;nh nhagrave; nho, cha lagrave; Nguyễn Đigrave;nh Huy, người Thừa Thiecirc;n (nay lagrave; Thừa Thiecirc;n ndash; Huế), vagrave;o Gia Định lagrave;m thư lại tại dinh Tổng trấn Lecirc; Văn Duyệt.

- Năm 1843, Nguyễn Đigrave;nh Chiểu đỗ tuacute; tagrave;i tại trường thi Gia Định.

- Năm 1846, ocirc;ng ra Huế học, chuẩn bị thi tiếp tại quecirc; cha, nhưng luacute;c sắp vagrave;o trường thi thigrave; nhận được tin mẹ mất, phải bỏ thi trở về Nam chịu tang (1849).

- Dọc đường về, Nguyễn Đigrave;nh Chiểu bị đau mắt nặng rồi bị mugrave;. Khocirc;ng khuất phục trước số phận oan nghiệt, Nguyễn Đigrave;nh Chiểu về Gia Định mở trường dạy học, bốc thuốc chữa bệnh cho dacirc;n, vagrave; tiếng thơ Đồ Chiểu cũng bắt đầu vang lecirc;n khắp miền Lục tỉnh.

- Năm 1859, khi giặc Phaacute;p đaacute;nh vagrave;o Gia Định, người triacute; thức Nguyễn Đigrave;nh Chiểu đatilde; đứng vững trecirc;n tuyến đầu của cuộc khaacute;ng chiến chống ngoại xacirc;m cugrave;ng caacute;c nhagrave; latilde;nh tụ nghĩa quacirc;n bagrave;n mưu tiacute;nh kế đaacute;nh giặc vagrave; saacute;ng taacute;c những vẫn thơ chaacute;y bỏng căm hờn, socirc;i sục yacute; chiacute; chiến đấu.

2. Taacute;c phẩm

a) Hoagrave;n cảnh saacute;ng taacute;c

- Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc được Nguyễn Đigrave;nh Chiểu viết theo yecirc;u cầu của tuần phủ Gia Định, để tưởng nhớ cocirc;ng ơn của những người nocirc;ng dacirc;n đatilde; anh dũng đứng lecirc;n chống giặc. Năm 1858, giặc Phaacute;p đaacute;nh vagrave;o Đagrave; Nẵng, nhacirc;n dacirc;n Nam Bộ đứng lecirc;n chống giặc.

- Năm 1861, vagrave;o đecirc;m 14 ndash; 12, nghĩa quacirc;n tấn cocirc;ng đồn giặc ở Cần Giuộc trecirc;n đất Gia Định, gacirc;y tổn thất cho giặc, nhưng cuối cugrave;ng lại thất bại.

b) Thể loại

- Văn tế (ngagrave;y nay gọi lagrave; điếu văn) lagrave; thể văn thường dugrave;ng để đọc khi tế, cuacute;ng người chết, noacute; coacute; higrave;nh thức tế ndash; tưởng.

- Bagrave;i văn tế thường coacute; caacute;c phần:

+ Lung khởi (cảm tưởng khaacute;i quaacute;t về người chết).

+ Thiacute;ch thực (hồi tưởng cocirc;ng đức của người chết).

+ Ai vatilde;n (than tiếc người chết).

+ Kết (necirc;u lecirc;n yacute; nghĩa vagrave; lời mời của người đứng tế đối với linh hồn người chết).

II. Nhắc lại kiến thức

1. Lung khởi

- Cacirc;u 1: Pheacute;p đối

+ suacute;ng giặc >< lograve;ng dacirc;n

+ đất rền >< trời tỏ

rarr; Thời đại batilde;o taacute;p, tigrave;nh thế đất nước căng thẳng, dữ dội.

- Cacirc;u 2: Pheacute;p đối, so saacute;nh

+ mười năm cocirc;ng vỡ ruocirc;ng >< một trận nghĩa đaacute;nh Tacirc;y

+ chưa ắt cograve;n danh nổi như phao >< tuy lagrave; mất tiếng vang như motilde;

rarr; Khẳng định sự bất tử về caacute;i chết của caacute;c nghĩa sĩ, tiếng thơm cograve;n matilde;i muocirc;n đời.

2. Thiacute;ch thực

- Trước khi Phaacute;p xacirc;m lược

+ Lagrave; những người nocirc;ng dacirc;n cui cuacute;t lagrave;m ăn, toan lo nghegrave;o khoacute;.

rarr; Higrave;nh ảnh người nocirc;ng dacirc;n đơn độc, vất vả, lam lũ, luocirc;n đối phoacute; với caacute;i nghegrave;o.

+ Pheacute;p đối: quen cagrave;y, cuốc, bừa >< khocirc;ng quen tập suacute;ng, maacute;c, cờ, cung ngựa.

rarr; Họ lagrave; những người nocirc;ng dacirc;n hoagrave;n toagrave;n xa lạ với việc binh đao.

- Khi giặc Phaacute;p xacirc;m lược:

+ Lo sợ: phập phồng, trocirc;ng chờ ở triều đigrave;nh.

+ Căm gheacute;t quacirc;n giặc: muốn tới ăn gan, muốn ra cắn cổ, gheacute;t....như nhagrave; nocirc;ng gheacute;t cỏ.

+ Nhận thức:một mối sa thư đồ sộ....theo decirc; baacute;n choacute;. rarr; Yacute; thức traacute;ch nhiệm đối với non socirc;ng, đất nước.

+ Hagrave;nh động: Tự nguyện đứng lecirc;n đaacute;nh giặc.

+ Trong trận cocirc;ng đồn:

*Hoagrave;n cảnh chiến đấu:

• Khocirc;ng biết về kinh thư yếu lược.
• Trang bị: manh aacute;o vải, ngọn tầm vocirc;ng, dao phong... rarr; Trang bị thocirc; sơ lagrave; những vật dung sinh hoạt thường ngagrave;y.
• Quacirc;n giặc: đạn nhỏ, đạn to, tagrave;u sắt, tagrave;u đồng rarr; vũ khiacute; tối tacirc;n.

*Khiacute; thế chiến đấu:

• Buacute;t phaacute;p tả thực.
• Động từ mạnh: đạp, xocirc;, đacirc;m, cheacute;m, xocirc;ng.
• Caacute;c cụm từ vừa diễn tả tinh thần vừa diễn tả khiacute; thế chiến đấu: xocirc; cửa, xocirc;ng vagrave;o, đạp ragrave;o, hegrave; trước...
• Cacirc;u văn ngắn gọn, nhịp đệu khẩn trương, socirc;i động.

rarr; Tinh thần chiến đấu ngoan cường, quả cảm, dũng matilde;nh

rArr; Taacute;c giả đatilde; xacirc;y dựng bức tượng đagrave;i bất tử về người nocirc;ng dacirc;n yecirc;u nước, họ mang vẻ đẹp của người anh hugrave;ng chacirc;n chất magrave; lagrave;m necirc;n lịch sử, vừa phi thường vừa bigrave;nh thường.

3. Phần ai vatilde;n vagrave; kết thuacute;c

- Tiếc hận cho caacute;c nghĩa sĩ ra đi khi sự nghiệp cograve;n dang dở, yacute; nguyện chưa thagrave;nh. Tiếc thương cho:

+ Quecirc; hương, nhacirc;n dacirc;n: Socirc;ng Cần Giuộc cỏ cacirc;y mấy dặm sầu giăng; Chợ Trường Bigrave;nh giagrave; trẻ hai hagrave;ng lụy nhỏ.

+ Gia đigrave;nh, người thacirc;n: Mẹ giagrave; khoacute;c trẻ vợ yếu chạy tigrave;m chồng rarr; Cảnh tan taacute;c, hắt hiu, đau thương

+ Khoacute;c uất cho tigrave;nh cảnh đau thương của quecirc; hương đất nước.

- Thể hiện được niềm cảm phục vagrave; tự hagrave;o đối với caacute;c nghĩa sĩ:

+ Dũng cảm đứng lecirc;n đaacute;nh giặc.

+ Caacute;i chết đatilde; lagrave;m saacute;ng tỏ chacirc;n liacute; của thời đại chết vinh cograve;n hơn sống nhục.

+ Biểu dương tacirc;m trạng ocirc;i một trận khoacute;i tan nghigrave;n năm tiết rỡ...

rArr; Khiacute;ch lệ những người cograve;n sống đứng lecirc;n đaacute;nh giặc.

III. Tổng kết

1. Nội dung

Bagrave;i văn tế lagrave; tiếng khoacute;c bi traacute;ng cho một thời kigrave; lịch sử đau thương nhưng vĩ đại của dacirc;n tộc. Taacute;c giả đatilde; xacirc;y dựng necirc;n bức tượng đagrave;i bất tử về người nocirc;ng dẫn nghĩa sĩ Cần Giuộc. Lần đầu tiecirc;n trong văn học Việt Nam người nocirc;ng dacirc;n coacute; mặt ở vị triacute; trung tacirc;m với tất cả vẻ đẹp bi traacute;ng của tấm lograve;ng dũng cảm hi sinh vigrave; Tổ quốc.

2. Nghệ thuật

- Ngocirc;n ngữ chacirc;n thực, giagrave;u cảm xuacute;c.

- Lời văn biền ngẫu, uyển chuyển, giagrave;u higrave;nh ảnh.

- Thủ phaacute;p liệt kecirc;, đối lập,...

Trường THPT:hellip;hellip;hellip;hellip;

Lớp:hellip;hellip;hellip;hellip;hellip;hellip;hellip;hellip;.

Họ vagrave; tecirc;n:hellip;hellip;hellip;hellip;hellip;hellip;.

PHIẾU BAgrave;I TẬP

VĂN BẢN : VĂN TẾ NGHĨA SĨ CẦN GIUỘC

Cacirc;u 1: Taacute;c giả bagrave;i "Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc" lagrave; ai?

A. Nguyễn Đigrave;nh Chiểu

B. Chu Mạnh Trinh

C. Trần Tuacute; Xương

D. Nguyễn Khuyến

Cacirc;u 2: "Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc" thuộc thể loại nagrave;o?

A. Truyện

B. Văn tế

C. Haacute;t noacute;i

D. Caacute;o

Cacirc;u 3: Bagrave;i "Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc" viết về:

A. Những người liacute;nh ở Cần Giuộc chống lại giặc Phaacute;p

B. Những sĩ phu yecirc;u nước ở Cần Giuộc đứng lecirc;n chống Phaacute;p

C. Những người nocirc;ng dacirc;n ở Cần Giuộc đứng lecirc;n chống Phaacute;p

D. Người dacirc;n Nam Bộ đứng lecirc;n chống Phaacute;p

Cacirc;u 4: Bagrave;i văn tế thường coacute; bố cục gồm những phần nagrave;o?

A. Lung khởi, thiacute;ch thực, ai vatilde;n, kết

B. Đề, lung khởi, ai vatilde;n, kết

C. Đề, thiacute;ch thực, ai vatilde;n, kết

D. Lung khởi, thiacute;ch thực, luận, kết

Cacirc;u 5: "Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc" ra đời vagrave;o khoảng thời gian nagrave;o?

A. Cuối năm 1859

B. Cuối năm 1860

C. Cuối năm 1861

D. Cuối năm 1862

Cacirc;u 6: Nội dung cacirc;u: "Thagrave; thaacute;c magrave; đặng cacirc;u địch khaacute;i, về theo tổ phụ cũng vinh; hơn cograve;n magrave; chịu chữ đầu Tacirc;y, ở với man di rất khổ" (Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc, Nguyễn Đigrave;nh Chiểu) gần với cacirc;u tục ngữ:

A. Tracirc;u chếp để da, người ta chết để tiếngrdquo;

B. ldquo;Chết thằng gian, chẳng chết người ngayrdquo;

C. ldquo;Người chết, nết cograve;nrdquo;

D. ldquo;Chết vinh cograve;n hơn sống nhụcrdquo;

Cacirc;u 7: Cacirc;u văn nagrave;o thể hiện tinh thần chiến đấu bền bỉ của nghĩa sĩ Cần Giuộc ngay cả khi họ đatilde; hi sinh?

A. "Sống đaacute;nh giặc, thaacute;c cũng đaacute;nh giặc, linh hồn theo giuacute;p cơ binh, muocirc;n kiếp nguyện được trả thugrave; kia; sống thờ vua, thaacute;c cũng thờ vua, lời dụ dạy đatilde; ragrave;nh ragrave;nh, một chữ ấm đủ đền cocirc;ng đoacute;".

B."Chugrave;a Tocirc;ng Thạnh năm canh ưng đoacute;ng lạnh, tấm lograve;ng son gửi lại boacute;ng trăng rằm; đồn Lang Sa một khắc đặng trả hờn, tủi phận bạc trocirc;i theo dograve;ng nước đổ".

C. "Thagrave; thaacute;c magrave; đặng cacirc;u địch khaacute;i, về theo tổ phụ cũng vinh; hơn cograve;n magrave; chịu chữ đầu Tacirc;y, ở với man di rất khổ".

D. "Một chắc sa trường rằng chữ hạnh, nagrave;o hay da ngựa bọc thacirc;y; trăm năm acirc;m phủ ấy chữ quy, nagrave;o đợi gươm hugrave;m treo mộ".

Cacirc;u 8: Nhận định nagrave;o sau đacirc;y khocirc;ng đuacute;ng với tinh thần bagrave;i thơ "Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc"?

A. Taacute;c giả khắc hoạ thagrave;nh cocirc;ng higrave;nh tượng bất tử vagrave; vẻ đẹp bi traacute;ng của những nghĩa sĩ Cần Giuộc thagrave;nh bức tượng đagrave;i nghệ thuật coacute; một khocirc;ng hai trong lịch sử văn học Việt Nam thời Trung đại.

B. Lagrave; tiếng khoacute;c cao cả, thiecirc;ng liecirc;ng của Nguyễn Đigrave;nh Chiểu: khoacute;c thương những nghĩa sĩ hi sinh khi sự nghiệp dang dở, khoacute;c thương cho một thời kigrave; lịch sử đau thương nhưng hagrave;o hugrave;ng của dacirc;n tộc.

C. Lagrave; tiếng khoacute;c bi luỵ của nguyễn Đigrave;nh Chiểu vagrave; nhacirc;n dacirc;n Nam Kigrave; trước caacute;i chết của những nghĩa sĩ cần Giuộc.

D. Đacirc;y lagrave; một thagrave;nh tựu rực rỡ về mặt ngocirc;n ngữ, nghệ thuật xacirc;y dựng higrave;nh tượng nhacirc;n vật, sự kết hợp nhuần nhuyễn tiacute;nh hiện thực vagrave; giọng điệu trữ tigrave;nh bi traacute;ng, tạo necirc;n giaacute; trị sử thi của bagrave;i văn tế nagrave;y.

Cacirc;u 9: Yacute; nagrave;o khocirc;ng phải neacute;t đặc sắc nghệ thuật trong bagrave;i "Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc"?

A. Sử dụng lối văn biền ngẫu, uyển chuyển, giagrave;u higrave;nh ảnh

B. Ngocirc;n ngữ chacirc;n thực, giagrave;u cảm xuacute;c

C. Thủ phaacute;p liệt kecirc;, đối lập

D. Ngocirc;n ngữ, higrave;nh ảnh boacute;ng bẩy

Cacirc;u 10: Đaacute;p aacute;n nagrave;o khocirc;ng noacute;i đuacute;ng yacute; nghĩa sự hi sinh của những người nghĩa sĩ Cần Giuộc trong taacute;c phẩm "Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc"?

A. Bảo vệ từng tấc đất, ngọn cỏ

B. Vigrave; sự bền vững của triều đigrave;nh

C. Giữ gigrave;n từng miếng cơm manh aacute;o

D. Khẳng định lẽ sống cao đẹp của thời đại

1. A

2. B

3. C

4.A

5.C

6.D

7. A

8. C

9. D

10. B