VUI MỪNG CHAgrave;O ĐOacute;N CAacute;C EM TỚI BUỔI HỌC NGAgrave;Y HOcirc;M NAY!

KHỞI ĐỘNG

Bằng hiểu biết của migrave;nh, em hatilde;y tigrave;m một cacirc;u văn hoặc cacirc;u thơ coacute; sử dụng từ tượng higrave;nh vagrave; một cacirc;u thơ sử dụng từ tượng thanh.

Viacute; dụ: Từ tượng thanh

ldquo;Saacute;ng sớm lạnh trong lograve;ng Hagrave; Nội

Những phố dagrave;i xao xaacute;c hơi mayrdquo;

Viacute; dụ: Từ tượng higrave;nh

ldquo;Trong lagrave;n nắng ửng, khoacute;i mơ tan

Đocirc;i maacute;i nhagrave; tranh lấm tấm vagrave;ng

Bagrave;i 1: Cacirc;u chuyện của lịch sử

THỰC HAgrave;NH TIẾNG VIỆT

TỪ TƯỢNG HIgrave;NH VAgrave; TỪ TƯỢNG THANH

NỘI DUNG BAgrave;I HỌC

Khaacute;i niệm vagrave; taacute;c dụng của từ tượng thanh vagrave; từ tượng higrave;nh

Khaacute;i niệm từ tượng thanh vagrave; từ tượng higrave;nh

Taacute;c dụng của từ tượng thanh vagrave; từ tượng higrave;nh

Luyện tập

1. KHAacute;I NIỆM VAgrave; TAacute;C DỤNG CỦA TỪ TƯỢNG THANH VAgrave; TỪ TƯỢNG HIgrave;NH

Em hatilde;y dựa vagrave;o kiến thức đatilde; học vagrave; trả lời cacirc;u hỏi:

• Thế nagrave;o lagrave; từ tượng higrave;nh vagrave; từ tượng thanh?
• Taacute;c dụng của việc sử dụng từ tượng higrave;nh vagrave; từ tượng thanh lagrave; gigrave;?

1. Khaacute;i niệm
2. Từ tượng higrave;nh

Từ tượng higrave;nh lagrave; từ gợi tả higrave;nh ảnh, daacute;ng vẻ, trạng thaacute;i của sự vật.

Trecirc;n thực tế, phần lớn từ tượng higrave;nh lagrave; từ laacute;y: bệ vệ, đủng đỉnhhellip;

Tuy nhiecirc;n, vẫn coacute; một số từ tượng higrave;nh khocirc;ng phải từ laacute;y: chỏng quegrave;o

1. Từ tượng thanh

Từ tượng thanh lagrave; từ mocirc; phỏng acirc;m thanh của tự nhiecirc;n, của con người.

Trong đoacute;, "tượng" tức lagrave; mocirc; phỏng vagrave; "thanh" lagrave; acirc;m thanh.

Phần lớn từ tượng thanh lagrave; từ laacute;y: xagrave;o xạc, roacute;c raacute;ch, liacute;u lohellip;

2. Taacute;c dụng

Coacute; khả năng gợi được higrave;nh ảnh, acirc;m thanh rất cụ thể, sinh động, đa dạng, nhiều magrave;u sắc.

• Do đoacute;, chuacute;ng coacute; giaacute; trị miecirc;u tả vagrave; giaacute; trị biểu cảm rất cao

Goacute;p phần lagrave;m cho cảnh vật, con người hiện ra tự nhiecirc;n, sống động với nhiều cử chỉ, daacute;ng vẻ vagrave; acirc;m thanh khaacute;c nhau

Khocirc;ng necirc;n quaacute; lạm dụng 2 loại từ nagrave;y, phải sử dụng đuacute;ng hoagrave;n cảnh, đuacute;ng mục điacute;ch thigrave; chuacute;ng mới phaacute;t huy được đuacute;ng cocirc;ng dụng.

LUYỆN TẬP

Hoagrave;n thagrave;nh caacute;c bagrave;i tập trong SGK trang 42, 43

Bagrave;i 1 SGK trang 24

Chỉ ra từ tượng higrave;nh vagrave; từ tượng thanh trong những trường hợp sau:

1. Ao thu lạnh lẽo nước trong veo

Một chiếc thuyền cacirc;u beacute; tẻo teo

hellip; Tầng macirc;y lơ lửng trời xanh ngắt

Ngotilde; truacute;c quanh co khaacute;ch vắng teo

(Nguyễn Khuyến, Thu điếu)

1. Liacute;u lo kigrave;a giọng vagrave;ng anh

Mugrave;a xuacirc;n vắt vẻo trecirc;n cagrave;nh lộc non

(Ngocirc; Văn Phuacute;, Mugrave;a xuacirc;n)

1. Tocirc;i khocirc;ng nhớ tocirc;i đatilde; nghe tiếng chồi non taacute;ch vỏ từ luacute;c nagrave;o, tocirc;i cũng khocirc;ng nhớ tocirc;i đatilde; nghe tiếng chim liacute;ch chiacute;ch mổ hạt từ đacirc;u, nhưng tocirc;i cảm nhận tất cả một caacute;ch rotilde; rệt trong từng mạch maacute;u đang phập phồng becirc;n dưới lagrave;n da.

(Nguyễn Nhật Aacute;nh, Tocirc;i lagrave; Becirc;-tocirc;)

Đaacute;p aacute;n

Cacirc;u a

Ao thu lạnh lẽo nước trong veo,

Một chiếc thuyền cacirc;u beacute; tẻo teo.

[hellip;] Tầng macirc;y lơ lửng trời xanh ngắt,

Ngotilde; truacute;c quanh co khaacute;ch vắng teo.

Từ tượng higrave;nh: lạnh lẽo, tẻo teo, lơ lửng, quanh cohellip;.

Cacirc;u b

Liacute;u lo kigrave;a giọng vagrave;ng anh

Mugrave;a xuacirc;n vắt vẻo trecirc;n cagrave;nh lộc non

Từ tượng thanh: liacute;u lo

Từ tượng higrave;nh: vắt vẻo

Cacirc;u c

Tocirc;i khocirc;ng nhớ tocirc;i đatilde; nghe tiếng chồi non taacute;ch vỏ từ luacute;c nagrave;o, tocirc;i cũng khocirc;ng nhớ tocirc;i đatilde; nghe tiếng chim liacute;ch chiacute;ch mổ hạt từ đacirc;u, nhưng tocirc;i cảm nhận tất cả một caacute;ch rotilde; rệt trong từng mạch maacute;u đang phập phồng becirc;n dưới lagrave;n da.

Từ tượng thanh: liacute;ch chiacute;ch

Từ tượng higrave;nh: phập phồng

Bagrave;i 2 SGK trang 24

Xaacute;c định vagrave; phacirc;n tiacute;ch taacute;c dụng của caacute;c từ tượng higrave;nh vagrave; từ tượng thanh trong những đoạn thơ sau:

1. Năm gian nhagrave; cỏ thấp le te

Ngotilde; tối đecirc;m sacirc;u đoacute;m lập lograve;e

Lưng giậu phất phơ magrave;u khoacute;i nhạt

Lagrave;n ao loacute;ng laacute;nh boacute;ng trăng hoa

(Nguyễn Khuyến, Thu ẩm)

1. Saacute;ng hồng lơ lửng macirc;y son

Mặt trời thức giấc veacute;o von chim chagrave;o

Cổng lagrave;ng rộng mở. Ồn agrave;o

Nocirc;ng phu lững thững đi vagrave;o nắng mai.

(Bagrave;ng Baacute; Lacirc;n, Cổng lagrave;ng)

Đaacute;p aacute;n

Cacirc;u a

1. Năm gian nhagrave; cỏ thấp le te

Ngotilde; tối đecirc;m sacirc;u đoacute;m lập lograve;e

Lưng giậu phất phơ magrave;u khoacute;i nhạt

Lagrave;n ao loacute;ng laacute;nh boacute;ng trăng hoa

>>> Miecirc;u tả sự lay động khẽ khagrave;ng của lagrave;n khoacute;i mỏng trong buổi chiều thu khi tiết trời se lạnh, gợi được cả lagrave;n gioacute; nhẹ.

Cho higrave;nh ảnh ngocirc;i nhagrave; thấp vagrave; beacute; nhỏ.

Gợi higrave;nh ảnh aacute;nh trăng được phản chiếu từ mặt ao thu, khi lagrave;n nước trong trẻo xao động

Gợi aacute;nh saacute;ng chợt loacute;e, chợt tắt của đom đoacute;m, lagrave;m nổi bật thecirc;m caacute;i tối của những ngotilde; nhỏ vagrave; sự im ắng, tĩnh lặng của đecirc;m khuya.

Cacirc;u b

Từ tượng higrave;nh

Lơ lửng

Tả higrave;nh ảnh những đaacute;m macirc;y như treo lecirc;n lưng chừng trời, gợi vẻ đẹp bigrave;nh yecirc;n.

Lững thững

Tả daacute;ng đi thong thả của những người nocirc;ng dacirc;n bước ra khỏi cổng lagrave;ng.

Từ tượng thanh

Veacute;o von

Gợi tiếng chim trong trẻo, tươi vui đoacute;n chagrave;o ngagrave;y mới.

Ồn agrave;o

Gợi khocirc;ng khiacute; socirc;i động nơi cổng lagrave;ng vagrave;o buổi sớm mai.

Bagrave;i 3 SGK trang 25