Đề bài: Phân tích điểm chung giữa hai nhân vật Tử Văn (Chuyện chức phán sự đền Tản Viên, Nguyễn Dữ) và Huấn Cao

Bài tham khảo 1:

Những nhà văn lớn gặp gỡ nhau ở tư tưởng lớn, những rung động lớn trước cuộc đời và đặc biệt say mê những vẻ đẹp bình dị mà cao đẹp trong con người. Nguyễn Dữ và Nguyễn Tuân, hai nhà văn lớn sống ở hai thời đại rất xa nhau, nhưng khi thể hiện qua tác phẩm của mình, hai nhân vật Ngô Tử Văn trong “Chuyện chức phán sự đền Tản Viên” và Huấn Cao trong “Chữ người tử tù” đều thể hiện vẻ đẹp của khí phách hiên ngang, bất khuất, kiên cường, dũng cảm.

Nguyễn Dữ là một danh sĩ thời Lê sơ, thời nhà Mạc và là tác giả của "Truyền kỳ mạn lục", một tác phẩm truyền kỳ nổi tiếng tại Việt Nam được coi là áng "thiên cổ kì bút". "Chuyện chức phán sự đền Tản Viên" là một trong số hai mươi truyện viết bằng chữ Hán, tiêu biểu trong "Truyền kì mạn lục". Truyện đã xây dựng thành công hình tượng nhân vật chính Ngô Tử Văn với tinh thần khẳng khái, cương trực và giàu lòng dũng cảm.

Ngay từ những dòng đầu, tác giả đã giới thiệu Ngô Tử Văn là người cương trực, khẳng khái, "thấy sự tà gian thì không thể chịu được”. Lời giới thiệu ngắn gọn, súc tích, trực tiếp đã mang đến cho người đọc cảm nhận chân thực, sinh động của nhân vật đồng thời hướng người đọc đến những nhìn nhận đúng đắn về hành động của Ngô Tử Văn sau này. Nếu như ban đầu, chàng đốt đề không một chút kiêng dè, e sợ, thì khí phách của chàng bộc lộ rõ nét nhất là khi chàng phải đối đầu với tên tướng giặc ở dưới Minh ty – cuộc chiến giữa sự ngay thẳng, chính trực của Tử Văn và sự xảo quyệt, gian trá của hồn ma tên tướng giặc bại trận. Hắn dùng thân phận của Cư sĩ để dọa nạt Ngô Tử Văn, dùng những lời nói thống khổ, kêu cầu tới Diêm Vương, gán ghép, vu khống tội trạng cho chàng. Thế nhưng, dù ở nơi trần gian hay dưới âm phủ, Tử Văn đều không hề cúi đầu trước sự gian trá, xảo quyệt của tên tướng giặc đó mà còn điềm nhiên, "mặc kệ, vẫn cứ ngồi ngất ngưởng" trước sự doạ nạt trắng trợn của hắn. Được nghe Thổ thần kể đầu đuôi câu chuyện, chàng càng quyết tâm hơn, điều này đã chứng tỏ con người bộc trực, ngay thẳng của chàng, tấm lòng nghĩa khí, dám đứng lên đấu tranh cho công bằng công lý, điều mà thần linh đôi khi cũng phải e dè.

Sau Nguyễn Dữ vài thế kỷ, Nguyễn Tuân xuất hiện và gây ấn tượng mạnh với văn đàn, trở thành một nhà văn lãng mạn nổi bật, được gọi là “nửa người nửa thần”, là người suốt đời say mê tìm kiếm cái đẹp. Trong “Chữ người tử tù”, phong cách ấy của Nguyễn Tuân sáng lên rõ nét, đặc biệt là qua cách khắc họa nhân vật Huấn Cao với khí phách hiên ngang bất khuất. Trước khi bị bắt giam, Huấn Cao là thủ xướng phong trào chống lại triều đình, được coi là ngạo ngược và nguy hiểm nhất. Ông đã dám vì chính nghĩa và lý tưởng cao cả mà mình theo đuổi mà bất bình đứng lên chống lại triều đình đã mục ruỗng. Bản lĩnh và khí phách của người anh hùng ở Huấn Cao trong mọi hoàn cảnh vẫn ngời sáng, dù là khi tù đày hay lúc tự do. Huấn Cao nói với những người đồng chí ngắn gọn, dứt khoát, và ông đã nói là ông làm. Hành động dỗ gông mạnh đánh thuỳnh một cái cùng với thái độ lạnh lùng như một lời thách thức trực tiếp tới những thế lực thù địch. Chỉ một chi tiết mà khí phách đã hiển hiện, và đó lại không phải ngẫu nhiên.

Có người nói Ngô Tử Văn và Nguyễn Tuân đều “ngông”, nhưng có lẽ đây không phải cái ngông điên tầm thường mà những người cao ngạo vẫn thường khoe mẽ. Đây là khí phách, là chất anh hùng, là vẻ đẹp của con người mà hai tác phẩm đã giao nhau. Chúng chính là những chất liệu để những áng văn chương vẫn còn sống mãi.

Bài tham khảo 2:

Tuy ra đời vào hai thời đại khác nhau, hai nhân vật Ngô Tử Văn trong “Chuyện chức phán sự đền Tản Viên” và Huấn Cao trong “Chữ người tử tù” có sự tương đồng đáng kể đặc biệt là phẩm chất của hai nhân vật.

“Chuyện chức phán sự đền Tản Viên” là một trong những truyện đặc sắc trong “Truyền kì mạn lục”, là tác phẩm của danh sĩ Nguyễn Dữ, sống vào khoảng thế kỷ XVI tại Việt Nam trong thời kì rối ren của lịch sử phong kiến nưởc ta. Truyền kì mạn lục do Nguyễn Dữ viết gồm hai mươi truyện bằng văn xuôi chữ Hán, kể chuyện dân gian, chuyện thật trong đời và một số truyền thuyết, được đánh giá là một áng "Thiên cổ kỳ bút". Còn về Nguyễn Tuân, ông là một nhà văn lớn, hàng đầu của làng văn Việt Nam, in đậm bản ngã tư tưởng sâu sắc. Một trong bốn đề tài sáng tác chính của ông là “Vang bóng một thời”, viết về những vẻ đẹp xưa cũ từ những vị nho sĩ cuối mùa, những con người tài hoa bất đắc chí và trong đó có tác phẩm “Chữ người tử tù” với hình tượng nhân vật Huấn Cao được xây dựng rất thành công.

Hai nhân vật, hai tác giả ở hai thời đại khác nhau, họ đều hướng về cái đích cuối cùng là vẻ đẹp trong trẻo của lòng người, gặp nhau ở cái tâm trong sáng. Ngô Tử Văn đốt đền để trừ hại cho dân cho nước. Đây là nơi thờ tên tướng giặc họ Thôi, tranh chiếm miếu đền của Thổ công sở tại, làm yêu quái trong dân gian. Theo quan niệm của người xưa, đốt đền là việc động chạm đến "thần", một quyền lực tối cao, mà đền là nơi chỉ thờ những thần có công lao giúp nước, hộ dân. Hành động của Tử Văn vô cùng quyết liệt, rất mạnh mẽ và can đảm. Chàng đã làm một việc được coi là xúc phạm thần linh, động chạm tới thần thánh khiến ai cũng e ngại, thế nhưng, Tử Văn lại "vung tay không sợ gì hết", vì chàng tin vào việc làm của mình là việc làm chính nghĩa và đại diện cho nhân dân. Hành động này cũng khẳng định cá tính của Tử Văn, của một kẻ sĩ hiên ngang giữa đất trời, như tác giả đã giới thiệu phía trên, dũng cảm, mạnh mẽ và "gặp ma quỷ thì không thể nào sợ được". Với chàng, đây là hành động nên làm và phải làm, vì hành động xuất phát từ sâu trong trái tim yêu nước thương dân, khát khao diệt trừ hậu họa. Chàng không sợ hãi chiến đấu, đương đầu với tên tướng giặc, mạnh mẽ khi đứng trước sự xét xử của Diêm Vương. Lòng tốt của Tử Văn đã hóa thành động lực để chàng tìm lại công bằng, công lý cho người khác.

Đối với Huấn Cao, tác giả đã làm người sáng lên vẻ đẹp từ cái tâm trong sáng, thiên lương. Dù chống lại triều đình với thân phận của một tên phản loạn, nhìn cho đến cùng, ông chẳng sợ tù đày hay cái chêt, điều đó bắt nguồn từ tấm lòng yêu nước thương dân, xót xa trước cảnh ngộ của người dân phải sống trong lầm than, đau khổ tột cùng. Và cái tâm trong sáng thiên lương của người tử tù sáng lên rõ nét nhất là khi ông cho chữ viên quản ngục. Huấn Cao không vì vàng ngọc hay quyền thế mà ép mình viết câu đối bao giờ, tấm lòng biệt nhỡn liên tài của viên quản ngục đã lay động cái tâm trong sáng của người quan tử. Trong mắt Huấn Cao, viên quản ngục không phải tên vô lại phục dịch cho cái triều đình thối nát mà ông đang chống lại, không phải kẻ tàn bạo chèn ép ai hay bất cứ người dân vô tội nào, chỉ là một người chọn nhầm nghề, sống nhầm chỗ, và đặc biệt là một viên ngọc sáng say mê cái đẹp với sở nguyện cao quý vô cùng. Một ông Huấn với cái chết chém cũng chẳng sợ, chưa từng bị khuất phục trước bất kì cám dỗ nào, lại mềm lòng trước một tấm lòng khác và sợ phụ mất một tấm lòng trong thiên hạ. Đây chính là biểu hiện của tâm hồn trong sáng, lương thiện trong tấm lòng Huấn Cao.

Như vậy, kết tinh từ những tài năng viết truyện độc đáo, cả hai nhà văn đều muốn ca ngợi cái “đức hạnh” của văn chương, đó chính là đề cao vẻ đẹp của con người, cụ thể qua hai nhân vật là cái tâm trong sáng. Vẻ đẹp ấy cũng là cái muôn đời, cũng là vẻ đẹp mà nhà văn nào, tác phẩm nào cũng muốn trân trọng, trở thành sợi chỉ đỏ xuyên suốt chiều dài lịch sử văn chương muôn đời.