Đề bài: Phân tích hình tượng nhân vật Huấn cao trong Chữ Người Tử tù

Bài tham khảo 1:

Nguyễn Tuân, trong sự bất hòa sâu sắc với xã hội đương thời, quay về với quá khứ tìm những vẻ đẹp giờ chỉ còn vang bóng: Cao Bá Quát và thú chơi chữ. Và đây là cơ sở, là nguyên mẫu để Nguyễn Tuân sáng tạo nên hình tượng nhân vật Huấn Cao.

Huấn Cao có tài viết chữ, đẹp đến nỗi sở hữu chữ ông là sở nguyện cả đời của viên quản ngục, để rồi quên đi cái tôi kiêu hãnh của bản thân, quản ngục đã bất chấp nguy hiểm biệt đãi Huấn Cao dù bị ông coi khinh, xem thường. Tài viết chữ của Huấn Cao vang danh ai cũng biết, và có được nét chữ ông Huấn là khát khao cả đời quản ngục. Tác giả đã sử dụng rất thành công bút pháp “họa vân hiển nguyệt”, qua quản ngục mà thấy được đầy đủ và rõ nét tài năng của nhân vật Huấn Cao.

Huấn Cao còn là người có khi phách hiên ngang, không chịu quỵ lụy vào luồn ra cúi, không chịu cảnh “cá chậu chim lồng”, ông nổi dậy chống lại triều đình bất công. Sự nghiệp anh hùng không thành, ông bị bắt, bị khép vào tội đại nghịch và phải lãnh án chém. Dù thất thế nhưng vẫn hiên ngang, thân xác bị xiềng xích nhưng tinh thần hoàn toàn tự do, đó là phong thái của người anh hùng xem cái chết nhẹ như lông hồng, chẳng vì biệt đãi mà bị lung lạc hay vì quyền thế mà run sợ. Trước mặt ngục quan và đám lính tù ra oai, Huấn Cao lạnh lùng khom mình thúc mạnh đầu thang gông xuống nền đá tảng đánh thuỳnh một cái, cũng là để khẳng định cái oai phong của mình. Huấn Cao đã “cố ý làm ra khinh bạc đến điều”. Trong hoàn cảnh ngục tù một ngày dài bằng mấy năm, không có một ý chí gang thép thì không có được cái phong thái ung dung ấy.

Nhưng nếu chỉ có tài và khí phách, nhân vật Huấn Cao sẽ trở nên thiếu sót, vì thế, Nguyễn Tuân xây dựng cả cái tâm trong sáng thiên lương. Tiền tài, danh vọng và cường quyền không thể làm cho lương tâm của ông thay đổi. “nhất sinh không vì vàng ngọc hay quyền thế mà phải ép mình viết câu đối bao giờ”. Và khi hiểu tấm lòng quản ngục, người anh hùng khí phách ngang tàng, giờ đây cúi đầu trước một tấm lòng “biệt nhỡn liên tài”, trước sở nguyện cao quý. Đó là cái cúi đầu trước hoa mai của Cao Bá Quát năm nào, nâng niu trân trọng “thiên lương”, “một tấm lòng” ở con người phải sống trong cái ác, cái xấu nhưng vẫn hướng về cái thiện, cái đẹp. Ông đã đem tấm lòng tri âm để đáp lại một bậc tri kỉ. Phát hiện thấy một nhân cách cao quý giữa chốn tối tăm, ông không nỡ để cho nhân cách ấy hoen ố đi. Ông chân thành, ân cần dặn dò viên quản ngục bỏ nghề, thay chốn ở, có như thế mới giữ được thiên lương cho lành vững. Ông lo lắng lòng tốt và tâm hồn say mê cái đẹp của viên quản ngục sẽ bị sự hỗn tạp xô bồ nơi đây làm cho vấy bẩn.

Huấn Cao là hình tượng mang vẻ đẹp lãng mạn, kết tinh của những phẩm chất phi thường, cao đẹp, vẻ đẹp hài hòa của nhân – trí – dũng, gửi gắm quan niệm của Nguyễn Tuân coi trọng cái tâm con người, khẳng định cái tốt đẹp snags lên giữa những xấu xa.

Bài tham khảo 2:

Trong “Chữ người tử tù”, Nguyễn Tuân đã khắc họa thành công nhân vật Huấn Cao với những nét nổi bật: một nho sĩ tài hoa, một trang anh hùng dũng liệt và một con người có thiên lương trong sáng.

Về cảnh ngộ, Huấn Cao vốn là thủ lĩnh của những kẻ ngang tàng đã dám đứng lên chống lại triều đình, bị kết án, giam cầm, đợi ngày ra pháp trường. Trong cái tài văn của Huấn Cao, tác giả tô đậm tài viết chữ đẹp, đó chính là kết tụ tinh hoa, tâm huyết của người nghệ sĩ. Cái tài viết chữ ấy được truyền tụng đến nỗi dầu chưa gặp người, chưa thấy chữ nhưng viên quản ngục và thầy thơ lại ở cái huyện nhỏ hẻo lánh đã đem lòng ngưỡng mộ.

Và không chỉ thế, đối với những con người có chí khí, nét chữ không đơn thuần là những kí hiệu ngôn ngữ mà còn là sự thể hiện toàn bộ nhân cách con người. Chính Huấn Cao đã nói “những nét chữ vuông tươi tắn nó nói lên những cái hoài bão tung hoành của một đời con người”. Ở đây phong cách nét bút – con người – được thể hiện một cách trọn vẹn. Ông có khí phách anh hùng hiếm người có được, hành động dỗ chiếc gông nặng đánh thuỳnh một cái của Huấn Cao thể hiện khí phách bất khuất của kẻ sĩ vượt lên trên cái tầm thường, vươn tới cái lí tưởng đầy sắc thái tự do, ngang dọc. Sau đó ông đi vào tù một cách thản nhiên, lạnh lùng. Đó là phong thái của đấng trượng phu dám làm dám chịu, không hề sợ hãi.

Nhưng Huấn Cao không phải là kẻ tự kiêu đầy ngạo mạn, không phải sống với cái cao ngạo của kẻ có tài mà sống với thiên lương trong sáng. Ban đầu, ông tỏ vẻ xem thường quản ngục chỉ là một tên tiểu nhân thị oai và tỏ ra khinh bạc. Nhưng sau hiểu ra ngọn ngành, ông đã quyết định cho chữ, không phải để trả ơn người đã biệt đãi mình mà bởi cảm động và trân trọng một nhân cách cao quý. Cảnh cho chữ - cảnh tượng độc đáo “xưa nay chưa từng có” từ đây xuất hiện. Trong không gian đêm khuya tĩnh lặng, chỉ có “tiếng mõ chòi canh vang lên”, dưới ánh đỏ rực của đuốc dầu, nơi buồng giam chật chội và ẩm ướt, Huấn Cao - người tử tù “cổ đeo gông, chân vướng xiềng”, viên quản ngục “khúm núm”, thầy thơ “run run bưng chậu mực”. Xưa nay ông hiếm khi cho chữ, vậy mà viên quản ngục giờ đây đã ngang hàng với nhưng người bạn của ông, được ông coi như một người tri kỉ. Nhân vật Huấn Cao thể hiện rất rõ quan niệm của nhà văn Nguyễn Tuân về cái đẹp. Nhìn chung, Huấn Cao là một nhân vật rất Nguyễn Tuân mang đầy đủ những phẩm chất mà Nguyễn Tuân cho rằng cần phải có ở một con người chân chính: cái tài phải đi song song với bản lĩnh, khí phách, với ý thức giữ gìn bản ngã, thậm chí khi cần kẻ có tài phải biết chống lại môi trường phi nhân tính vốn thù địch với tài năng. Nhưng con người chỉ có tài, có khí phách vẫn là chưa đủ mà phải có tâm. Với Nguyễn Tuân, cái tâm vẫn là gốc rễ của nhân cách, là điểm xuất phát cũng là nơi đi đến của tài năng và khí phách.

Xây dựng hình tượng Huấn Cao, Nguyễn Tuân gửi gắm quan niệm sâu sắc về cái đẹp và cái thiện ở đời, để rồi nhân vật sống mãi trong lòng bạn đọc.