GA tích hợp NLS và AI GD Kinh tế pháp luật 12 Bài 12: Quyền và nghĩa vụ của công dân trong bảo vệ, chăm sóc sức khoẻ và bảo đảm an sinh xã hội

Giáo án năng lực số và AI Kinh tế pháp luật 12 Bài 12: Quyền và nghĩa vụ của công dân trong bảo vệ, chăm sóc sức khoẻ và bảo đảm an sinh xã hội được biên soạn theo định hướng phát triển phẩm chất – năng lực. Nội dung có tích hợp NLS và AI giúp HS rèn luyện khả năng ứng dụng công nghệ, thao tác số ngay trong tiết học. Tài liệu ở dạng file Word, dễ chỉnh sửa – dễ tải về, phù hợp cho GV sử dụng từ năm học 2026.

Bài khác

Nội dung chi tiết

Ngày soạn:…/…/…

Ngày dạy:…/…/…

BÀI 12: QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CỦA CÔNG DÂN TRONG BẢO VỆ, CHĂM SÓC SỨC KHỎE VÀ BẢO ĐẢM AN SINH XÃ HỘI

(2 tiết)

I. MỤC TIÊU

1. Về kiến thức

Sau bài học này, HS sẽ:

  • Nêu được một số quy định cơ bản của pháp luật về quyền và nghĩa vụ của công dân trong bảo vệ, chăm sóc sức khoẻ; bảo đảm an sinh xã hội.

  • Tự giác thực hiện các quy định của pháp luật về quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân trong bảo vệ, chăm sóc sức khoẻ; bảo đảm an sinh xã hội bằng những hành vi phù hợp.

  • Phân tích, đánh giá được các hành vi vi phạm quyền và nghĩa vụ của công dân trong bảo vệ, chăm sóc sức khoẻ; bảo đảm an sinh xã hội trong một số tình huống đơn giản thường gặp; nhận biết được tác hại, hậu quả của hành vi vi phạm quyền và nghĩa vụ công dân trong bảo vệ, chăm sóc sức khoẻ; bảo đảm an sinh xã hội.

2. Năng lực

Năng lực chung:

  • Năng lực giao tiếp và hợp tác: Chủ động thực hiện các nhiệm vụ được giao và bày tỏ được ý kiến.

  • Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Phân tích được các thông tin, trường hợp trong bài học và thực tiễn cuộc sống liên quan đến quyền và nghĩa vụ của công dân về kinh doanh và nộp thuế.

Năng lực đặc thù:

  • Điều chỉnh hành vi: Phân tích, đánh giá được các hành vi vi phạm quyền và nghĩa vụ của công dân trong bảo vệ, chăm sóc sức khoẻ và bảo đảm an sinh xã hội trong một số tình huống đơn giản thường gặp; Tự giác thực hiện các quy định của pháp luật về quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân trong bảo vệ, chăm sóc sức khoẻ và bảo đảm an sinh xã hội bằng những hành vi phù hợp.

  • Phát triển bản thân: Thực hiện được và vận động, giúp đỡ người khác thực hiện được các quy định của pháp luật về quyền, nghĩa vụ của công dân trong bảo vệ, chăm sóc sức khoẻ và bảo đảm an sinh xã hội.

  • Tìm hiểu và tham gia các hoạt động kinh tế - xã hội: Vận dụng được các kiến thức về quyền, nghĩa vụ của công dân trong bảo vệ, chăm sóc sức khoẻ và bảo đảm an sinh xã hội để phân tích, đánh giá, xử lí các tình huống có liên quan trong thực tiễn cuộc sống.

Năng lực số (NLS):

  • [1.1.NC1b]: Áp dụng được kỹ thuật tìm kiếm nâng cao để tra cứu Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023, Luật BHXH trên các cơ sở dữ liệu quốc gia.

  • [2.3.NC1a]: Đề xuất được các dịch vụ số khác nhau (như VssID, VNeID, Cổng Dịch vụ công) để tham gia vào hệ thống an sinh xã hội.

  • [6.1.NC1a]: Phân tích được cách AI hoạt động trong các ứng dụng chẩn đoán y tế hoặc quản lý hồ sơ sức khỏe điện tử.

  • [6.2.NC1c]: Đánh giá và giảm thiểu được các rủi ro đạo đức và pháp lý (bảo mật dữ liệu y tế cá nhân) khi sử dụng các ứng dụng AI trong chăm sóc sức khỏe.

Năng lực AI:

  • 12.A1.2: Con người trong hệ thống AI (HS phân tích được vai trò của con người và AI trong các bước chính của quá trình ra quyết định; cụ thể là phân tích vai trò chẩn đoán đề xuất của mô hình AI hình ảnh y sinh và quyền phán quyết, phê duyệt phác đồ điều trị lâm sàng tối hậu của bác sĩ (con người) để đảm bảo tính nhân bản và chuẩn xác y khoa ở Hoạt động 1 - Nhiệm vụ 1).

  • 12.B2.1: Mức độ rủi ro với AI (HS xác định được mức độ rủi ro khi sử dụng AI có thể dẫn đến vi phạm quy định của nhà trường hoặc các quy định pháp luật liên quan; cụ thể là nhận diện và phân loại rủi ro lộ lọt thông tin dữ liệu y tế cá nhân nhạy cảm lên không gian mạng (vi phạm pháp luật an ninh mạng và bảo vệ bí mật đời tư) và rủi ro từ lỗi ảo giác y khoa (AI chẩn đoán sai) dẫn đến phác đồ điều trị nguy hiểm, từ đó đề ra giải pháp giảm thiểu rủi ro bảo mật ở Hoạt động 1 - Nhiệm vụ 1).

3. Phẩm chất

  • Có trách nhiệm và trung thực trong việc chấp hành các quy định của pháp luật về quyền, nghĩa vụ của công dân trong bảo vệ, chăm sóc sức khoẻ và bảo đảm an sinh xã hội.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1. Đối với giáo viên

  • SGK, SGV môn Giáo dục Kinh tế và Pháp luật 12, KHBD.

  • Tranh/ảnh, clip, thông tin liên quan tới bài học.

  • Máy tính, máy chiếu, bài giảng Power Point,... (nếu có).

  • Link dẫn đến văn bản luật.

  • Video AI tạo bằng công cụ AI được dùng để khởi động bài học.

  • Hệ thống bài tập trắc nghiệm trên Quizizz/Azota/website kenhhoctap.edu.vn

2. Đối với học sinh

  • SGK Giáo dục Kinh tế và Pháp luật 12.

  • Vở ghi, bút, dụng cụ học tập theo yêu cầu của GV.

  • Điện thoại thông minh (của HS) đã cài đặt ứng dụng VssID (khuyến khích).

  • Công cụ AI (ChatGPT/Gemini).

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

a. Mục tiêu: HS có hứng thú học tập, nhu cầu tìm hiểu; dùng những kiến thức, kĩ năng cần thiết để thực hiện yêu cầu, khám phá kiến thức mới.

b. Nội dung:

- GV giao nhiệm vụ cho HS: Em hãy kể tên một số quyền của công dân trong bảo vệ, chăm sóc sức khoẻ và bảo đảm an sinh xã hội.

- GV dẫn dắt vào bài học.

c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS về một số quyền của công dân trong học tập.

d. Tổ chức thực hiện:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS xem video AI được thiết kế để phục vụ bài dạy và trả lời câu hỏi xuất hiện trong video đó.

- GV yêu cầu HS đọc câu hỏi phần Mở đầu SGK tr.90 và thực hiện nhiệm vụ: Em hãy kể tên một số quyền của công dân trong bảo vệ, chăm sóc sức khoẻ và bảo đảm an sinh xã hội.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS vận dụng hiểu biết của bản thân để thực hiện nhiệm vụ.

- HS có thể thảo luận nhóm đôi với bạn bên cạnh.

- GV quan sát, hướng dẫn và hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời đại diện một số HS trả lời câu hỏi:

Gợi ý trả lời:

Công dân có quyền:

+ Được bảo vệ, chăm sóc sức khoẻ;

+ Được bình đẳng trong khám bệnh, chữa bệnh;

+ Được tôn trọng danh dự, bảo vệ sức khoẻ và tôn trọng bí mật riêng tư trong khám bệnh, chữa bệnh;

+ Được tiếp cận với thông tin y tế về chăm sóc, bảo vệ sức khoẻ;

+ Được tố cáo các hành vi vi phạm pháp luật trong khám bệnh, chữa bệnh.

- Những HS khác nhận xét, bổ sung (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét các ý kiến và đánh giá, kết luận.

- GV dẫn dắt vào nội dung bài mới: Quyền, nghĩa vụ của công dân trong bảo vệ, chăm sóc sức khoẻ và bảo đảm an sinh xã hội được ghi nhận trong Hiến pháp năm 2013 (sửa đổi, bổ sung năm 2025), Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2023, Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 và nhiều văn bản quy phạm pháp luật có liên quan khác. Thực hiện tốt quyền, nghĩa vụ của công dân trong bảo vệ, chăm sóc sức khoẻ góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân và xây dựng một xã hội công bằng, tiến bộ. Để hiểu rõ hơn, chúng ta sẽ tìm hiểu trong bài học hôm nay – Bài 12: Quyền và nghĩa vụ của công dân trong bảo vệ, chăm sóc sức khỏe và bảo đảm an sinh xã hội.

2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1. Tìm hiểu quyền và nghĩa vụ của công dân trong bảo vệ, chăm sóc sức khoẻ

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS:

- Nêu được một số quy định cơ bản của pháp luật về quyền, nghĩa vụ của công dân trong bảo vệ, chăm sóc sức khoẻ.

- Phân tích, đánh giá được các hành vi vi phạm quyền, nghĩa vụ của công dân trong bảo vệ, chăm sóc sức khoẻ trong một số tình huống đơn giản thường gặp; nhận biết được tác hại, hậu quả của hành vi vi phạm quyền, nghĩa vụ của công dân trong bảo vệ, chăm sóc sức khoẻ

b. Nội dung:

- GV hướng dẫn HS tìm hiểu thông tin, trường hợp trong SGK để trả lời các câu hỏi.

- GV rút ra kết luận về quyền của công dân trong học tập.

c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS về quyền của công dân trong bảo vệ, chăm sóc sức khỏe theo chuẩn kiến thức của GV.

d. Tổ chức hoạt động:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

NLS/AI

Nhiệm vụ 1: Khai thác các trường hợp SGK tr. 92 – Xác định chủ thể vi phạm và hậu quả của hành vi vi phạm quyền và nghĩa vụ của công dân trong bảo vệ, chăm sóc sức khoẻ

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV chia lớp thành các nhóm nhỏ (4-6 HS/ nhóm).

- GV yêu cầu các nhóm đọc trường hợp trong SGK tr.92 để trả lời câu hỏi:

Trường hợp 1. Người thân của bà M phát hiện bà đang nằm hôn mê, bất động trên trên nền nhà nên vội đưa bà tới Bệnh viện A ở gần nhà để cấp cứu. Khi tới bệnh viện, bà M được nhân viên bệnh viện đưa vào phòng bệnh. Tuy nhiên, sau khi thăm khám, nhân viên y tế lại đẩy băng ca đưa bà M ra ngoài, từ chối chữa trị vì tình trạng bệnh của bà quá nặng, bệnh viện thiếu bác sĩ, thiếu trang bị y tế. Không nhận được sự hỗ trợ từ Bệnh viện A, người thân của bà M buộc phải liên hệ, tìm kiếm phương tiện để đưa bà tới một cơ sở y tế khác cấp cứu khi bà đang ở trong tình trạng nguy kịch.

Trường hợp 2. Anh H bị đau bụng nên tới Bệnh viện B khám. Sau khi thực hiện các thủ tục thăm khám ban đầu, các bác sĩ ở bệnh viện chỉ định anh H phải thực hiện một số xét nghiệm và siêu âm ổ bụng để xác định nguyên nhân dẫn đến các cơn đau. Trong lúc chờ đợi, anh H bị đau bụng nhiều nên rất nôn nóng, khó chịu. Sau nhiều lần thúc giục các y, bác sĩ nhanh chóng kê đơn chữa trị cho mình nhưng không được đáp ứng vì chưa có kết quả xét nghiệm, chưa xác định rõ tình trạng bệnh lí, anh H tức giận nên có những lời nói tiêu cực xúc phạm các nhân viên bệnh viện và yêu cầu xuất viện, không điều trị.

Trong các trường hợp trên, chủ thể nào đã vi phạm quyền và nghĩa vụ của công dân trong bảo vệ, chăm sóc sức khoẻ? Vì sao? Hành vi vi phạm đó có thể dẫn tới những hậu quả gì?

- GV đặt câu hỏi mở rộng: "Trong trường hợp 2, việc anh H phải chờ đợi xét nghiệm gây bức xúc. Theo em, việc ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI) trong chẩn đoán hình ảnh và phân tích dữ liệu có thể giúp giải quyết vấn đề này như thế nào? Có rủi ro gì về bảo mật thông tin không?"

- GV dẫn dắt tư duy làm chủ công nghệ, nhấn mạnh rằng khi vận hành hoặc quan sát mô hình AI hỗ trợ chẩn đoán y tế, học sinh bắt buộc phải hiểu rõ quyền kiểm soát tối hậu của con người đồng thời phân tích tường tận các mức độ rủi ro liên quan.

- GV yêu cầu các nhóm thảo luận để làm rõ 2 khía cạnh trọng tâm:

(1) Con người trong quy trình ra quyết định: AI xử lý ảnh quét y sinh siêu tốc để đề xuất ranh giới khối u nhằm tối ưu thời gian; tuy nhiên, AI chỉ đóng vai trò trợ lý gợi ý ban đầu. Quyết định lâm sàng cuối cùng và phác đồ điều trị thực tế bắt buộc phải thuộc về bác sĩ (con người).

(2) Xác định mức độ rủi ro của AI: Nhận diện rủi ro rò rỉ dữ liệu y tế nhạy cảm (mức độ cực kỳ cao) nếu vô tình nạp hồ sơ bệnh án thật lên chatbot công cộng, kèm theo rủi ro ảo giác y khoa (AI phân tích sai ảnh chụp). Từ đó, học sinh phải nâng cao ý thức bảo mật dữ liệu riêng tư và luôn đối chiếu chéo đa nguồn y văn chính thống nhằm giảm thiểu triệt để rủi ro.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS làm việc theo cặp sau đó trao đổi, thảo luận với nhóm để trả lời câu hỏi.

- HS có thể dùng ChatGPT để tìm hiểu thêm về "AI trong chẩn đoán y tế".

- HS truy cập ChatGPT tra cứu tài liệu y khoa thông thái; thảo luận phân tách rõ rệt phạm vi ra quyết định giữa thuật toán AI (trợ lý gợi ý) và bác sĩ con người (phán quyết tối hậu); tiến hành nhận diện, phân loại rủi ro thông tin y tế nhạy cảm và thiết lập giải pháp bảo mật thông tin bệnh án của nhóm; hoàn thành báo cáo nhóm.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện các nhóm báo cáo kết quả thảo luận.

- GV yêu cầu các nhóm khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ, học tập

- GV nhận xét, đánh giá quá trình HS thực hiện nhiệm vụ.

- GV chốt nội dung kiến thức.

- GV chuyển sang nhiệm vụ tiếp theo.

1. Quyền và nghĩa vụ của công dân trong bảo vệ, chăm sóc sức khỏe

a. Khai thác các trường hợp SGK tr. 92 – Xác định chủ thể vi phạm và hậu quả của hành vi vi phạm quyền và nghĩa vụ của công dân trong bảo vệ, chăm sóc sức khoẻ

- Trường hợp 1:

+ Nhân viên y tế của Bệnh viện A đã vi phạm quyền, nghĩa vụ của công dân trong bảo vệ, chăm sóc sức khoẻ vì không thực hiện đúng quy định của pháp luật trong khám, chữa bệnh, không thực hiện các biện pháp khám, chữa bệnh cho bà M.

+ Hành vi của các nhân viên y tế của Bệnh viện A có thể gây nên những hậu quả như: khiến tình trạng bệnh của bà M trở nên nghiêm trọng hơn và có thể bị tử vong; người vi phạm có thể phải chịu trách nhiệm pháp lí theo quy định của pháp luật,...

- Trường hợp 2:

+ Anh H đã vi phạm quyền và nghĩa vụ của công dân trong bảo vệ, chăm sóc sức khoẻ vì không tôn trọng, xúc phạm danh dự, nhân phẩm các nhân viên bệnh viện; không chấp hành chỉ định về chẩn đoán, phương pháp chữa bệnh của bác sĩ; không chấp hành nội quy bệnh viện.

+ Hành vi của anh H có thể dẫn đến những hậu quả như: gây khó khăn cho các bác sĩ hành nghề; ảnh hưởng tiêu cực đến việc khám bệnh, chữa bệnh của bản thân anh H; ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động bình thường của bệnh viện; anh H có thể phải chịu trách nhiệm pháp lí theo quy định của pháp luật;...

- Lợi ích AI: Tăng tốc độ chẩn đoán, giảm thời gian chờ, hỗ trợ bác sĩ ra quyết định chính xác.

- Minh chứng phân tích vai trò con người và an toàn số: HS bổ sung ghi chú tư duy hệ thống vào bài báo cáo thảo luận nhóm.

Ví dụ ghi chép của HS:

- "Phân tích quy trình ra quyết định: Trong y khoa thông minh, AI chịu trách nhiệm xử lý hình ảnh chụp não để hỗ trợ bác sĩ phát hiện nhanh khối u nhỏ. Tuy nhiên, bác sĩ y khoa luôn giữ quyền quyết định tối hậu đối với mọi bước điều trị cốt lõi. Chỉ con người mới có trách nhiệm pháp lý và sự thấu cảm đạo đức để quyết định phương án phẫu thuật an toàn nhất cho anh H."

- "Đánh giá rủi ro và bảo mật: Việc đăng tải hồ sơ bệnh án hoặc ảnh chụp của anh H lên chatbot AI công cộng để phân tích là rủi ro vi phạm bảo mật dữ liệu cá nhân mức độ rất cao. Nhóm quyết định bảo mật tuyệt đối dữ liệu y tế, không nạp thông tin thật lên máy, đồng thời luôn đối chiếu chéo kết quả phân tích của AI với hướng dẫn chuẩn của Bộ Y tế để kiểm chứng lỗi chẩn đoán sai."

[6.1.NC1a]: Thảo luận và phân tích được cách AI hoạt động trong y tế để rút ngắn thời gian chờ đợi.

[12.A1.2]: HS phân tích được vai trò của con người và AI trong các bước chính của quá trình ra quyết định; củng cố tư duy lấy con người làm trung tâm.

[12.B2.1]: HS xác định và phân loại được mức độ rủi ro khi sử dụng dữ liệu của AI y sinh để phòng ngừa rủi ro vi phạm quy định pháp lý an ninh mạng và Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân; bồi dưỡng phẩm chất Trách nhiệm và đạo đức công nghệ.

Nhiệm vụ 2: Tìm hiểu quyền và nghĩa vụ của công dân trong bảo vệ, chăm sóc sức khoẻ

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV chia lớp thành các nhóm nhỏ (4-6 HS/ nhóm).

- GV hướng dẫn HS tổng hợp kiến thức và trả lời câu hỏi: Nêu quyền và nghĩa vụ của công dân trong bảo vệ, chăm sóc sức khoẻ.

- GV trình chiếu cho HS xem video về quyền và nghĩa vụ của công dân trong bảo vệ, chăm sóc sức khoẻ:

https://www.youtube.com/watch?v=6rkXIOaNuY4&ab_channel=VTV4

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS làm việc theo cặp sau đó trao đổi, thảo luận với nhóm để trả lời câu hỏi.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện các nhóm báo cáo kết quả thảo luận.

- GV yêu cầu các nhóm khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ, học tập

- GV nhận xét, đánh giá quá trình HS thực hiện nhiệm vụ.

- GV chốt nội dung kiến thức.

- GV chuyển sang nhiệm vụ tiếp theo.

b.Quyền và nghĩa vụ của công dân trong bảo vệ, chăm sóc sức khoẻ

- Công dân có quyền được bảo vệ, chăm sóc sức khoẻ; được bình đẳng trong khám bệnh, chữa bệnh; được tôn trọng danh dự, bảo vệ sức khoẻ và tôn trọng bí mật riêng tư trong khám bệnh, chữa bệnh; được tiếp cận với thông tin y tế về chăm sóc, bảo vệ sức khoẻ; được tố cáo các hành vi vi phạm pháp luật trong khám bệnh, chữa bệnh.

- Công dân có nghĩa vụ tuân thủ các quy định của Hiến pháp, pháp luật về bảo vệ, chăm sóc sức khoẻ và chịu trách nhiệm pháp lí tương ứng nếu vi phạm; tôn trọng quyền được bảo vệ, chăm sóc sức khoẻ của mọi người; thực hiện các quy định về phòng bệnh, khám bệnh, chữa bệnh; tôn trọng người làm việc trong các cơ sở khám, chữa bệnh;...

Hoạt động 2. Tìm hiểu quyền và nghĩa vụ của công dân trong bảo đảm an sinh xã hội

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS:

- Nêu được một số quy định cơ bản của pháp luật về quyền và nghĩa vụ của công dân trong bảo đảm an sinh xã hội.

- Phân tích, đánh giá được các hành vi vi phạm quyền và nghĩa vụ của công dân trong bảo đảm an sinh xã hội trong một số tình huống đơn giản thường gặp; nhận biết được tác hại, hậu quả của hành vi vi phạm quyền, nghĩa vụ của công dân trong bảo đảm an sinh xã hội.

b. Nội dung:

- GV hướng dẫn HS tìm hiểu thông tin, trường hợp trong SGK tr.92 – 95 để trả lời các câu hỏi.

- GV rút ra kết luận về quyền và nghĩa vụ của công dân trong đảm bảo an sinh xã hội.

c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS về quyền và nghĩa vụ của công dân trong đảm bảo an sinh xã hội theo chuẩn kiến thức của GV.

d. Tổ chức hoạt động:

Đầy đủ GA tích hợp NLS và AI Kinh tế pháp luật 12 - Trọn bộ cả năm

Tài liệu cùng môn học

Tài liệu khác

Xem thêm nội dung