Ngày soạn:…/…/…

Ngày dạy:…/…/…

BÀI 4: THƯỜNG THỨC ÂM NHẠC
SƠ LƯỢC VỀ MỘT SỐ LOẠI HÌNH NGHỆ THUẬT TRUYỀN THỐNG

I. MỤC TIÊU

1. Kiến thức

Sau bài học này, HS sẽ:

• Nêu được đặc điểm và giá trị của một số loại hình nghệ thuật truyền thống.
• Cảm nhận được giá trị nghệ thuật của một số tác phẩm nghệ thuật truyền thống.

2. Năng lực

Năng lực chung:

• Giao tiếp và hợp tác: khả năng thực hiện nhiệm vụ một cách độc lập hay theo nhóm; Trao đổi tích cực với giáo viên và các bạn khác trong lớp.
• Tự chủ và tự học: biết lắng nghe và chia sẻ ý kiến cá nhân với bạn, nhóm và GV. Tích cực tham gia các hoạt động trong lớp.
• Giải quyết vấn đề và sáng tạo: biết phối hợp với bạn bè khi làm việc nhóm, tư duy logic, sáng tạo khi giải quyết vấn đề.

Năng lực riêng:

• Năng lực nhận thức và tư duy âm nhạc: Nêu được đặc điểm và giá trị của một số loại hình nghệ thuật truyền thống.
• Năng lực vận dụng kiến thức đã học: Cảm nhận được giá trị nghệ thuật của một số tác phẩm nghệ thuật truyền thống.

Năng lực số:

• 1.2.NC1a: HS thực hiện đánh giá độ tin cậy và độ xác thực của các nguồn dữ liệu, video trích đoạn sân khấu truyền thống lưu trữ trên không gian số.
• 5.3.NC1a: HS áp dụng linh hoạt công nghệ số và công cụ trình bày trực tuyến (như Canva/Padlet/Mindmap số) để tổng hợp, so sánh và đổi mới cách thức hệ thống hóa đặc điểm chèo, tuồng, cải lương.
• 2.4.NC1a: HS chủ động tương tác, đề xuất và tham gia làm bài tập trắc nghiệm nhóm trên nền tảng kiểm tra trực tuyến (Quizizz/Azota/website kenhhoctap.edu.vn).
• 3.1.NC1a: HS áp dụng các cách tạo và chỉnh sửa nội dung số (bản trình chiếu/infographic/podcast) để thể hiện bài thuyết trình giới thiệu một trích đoạn sân khấu truyền thống.

Năng lực AI:

• 12.A1.1: HS phân tích và xác định được vai trò chủ động, năng lực cảm thụ và kiểm chứng thẩm mỹ của con người trong việc thẩm định giá trị nghệ thuật truyền thống, nhận định rõ các hạn chế cảm xúc của hệ thống AI khi mô tả văn hóa phi vật thể.
• 12.B3.1: HS trình bày và thực hành quyền, trách nhiệm của người sử dụng AI trong việc lan tỏa giá trị văn hóa dân tộc, nâng cao ý thức bảo tồn di sản nghệ thuật truyền thống trên không gian số và mạng xã hội.

3. Phẩm chất

• HS hình thành thói quen thích khám phá, tìm hiểu về những loại hình nghệ thuật truyền thống của dân tộc Việt Nam; trau dồi thêm vốn hiểu biết về văn hoá nghệ thuật truyền thống Việt Nam; nâng cao năng lực thực hành âm nhạc và thẩm mĩ âm nhạc.
• Nâng cao ý thức trách nhiệm công dân trong việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong thời đại số và trí tuệ nhân tạo.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC

1. Đối với giáo viên

• Giáo án, SGK, SGV, SBT Âm nhạc 12 – Kết nối tri thức với cuộc sống.
• Một số file âm thanh/hình ảnh về các loại hình nghệ thuật truyền thống Việt Nam như tuồng, chèo, cải lương; nhạc cụ (đàn phím điện tử, piano, guitar); phương tiện nghe nhìn.
• Máy tính, máy chiếu, bài tập trắc nghiệm số trên ứng dụng Quizizz/Azota/ website kenhhoctap.edu.vn.

2. Đối với học sinh

• SGK, SBT Âm nhạc 12 – Kết nối tri thức với cuộc sống.
• Tìm hiểu trước thông tin phục vụ cho bài học qua SGK Âm nhạc 12 và internet.
• Thiết bị cá nhân (điện thoại thông minh/máy tính bảng/máy tính có kết nối Internet) để truy cập học liệu số, làm bài kiểm tra trực tuyến và thiết kế sản phẩm.

III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS nêu được nhận xét về tính chất âm nhạc của một trích đoạn tuồng, chèo, cải lương.

d. Nội dung: HS nghe/xem trên phương tiện nghe nhìn một trích đoạn trong tuồng, chèo, cải lương và nêu nhận xét về tính chất âm nhạc của trích đoạn.

c. Sản phẩm: Phần nhận xét của HS về tính chất âm nhạc của một trích đoạn tuồng, chèo, cải lương đã được nghe/xem.

d.Tổ chức thực hiện:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV tổ chức cho HS cả lớp lắng nghe trích đoạn chèo “Có phúc có phần”:

https://www.youtube.com/watch?v=tLz_RWxQPEA (23:04 – 26:09)

- Tích hợp số & AI: GV hướng dẫn HS cách nhận diện nguồn video chính thống của các nhà hát truyền thống Việt Nam để thẩm định độ tin cậy. Đồng thời, GV gợi mở câu hỏi: "Nếu em dùng chatbot AI để phân tích giai điệu trích đoạn này, liệu AI có thể cảm nhận được hết sự tinh tế trong lối luyến láy, rung ngân của nghệ sĩ chèo hay không?"

- GV yêu cầu HS làm việc cá nhân, suy nghĩ và trả lời câu hỏi: Nhận xét về tính chất âm nhạc của trích đoạn trên.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS lắng nghe trích đoạn chèo kết hợp vận dụng hiểu biết của bản thân và trả lời câu hỏi.

- HS suy ngẫm về sự khác biệt giữa cảm nhận thẩm mỹ bằng đôi tai con người và dữ liệu mô tả của công cụ số/AI.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV mời đại diện 1 – 2 HS nêu nhận xét về tính chất âm nhạc của trích đoạn chèo “Có phúc có phần”.

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá và kết luận:

Nhận xét tính chất âm nhạc của trích đoạn chèo “Có phúc có phần”:

+ Giai điệu thường nhẹ nhàng, chậm rãi, với những nét nhấn nhá tinh tế, tạo nên cảm xúc sâu sắc cho người nghe.

+ Giọng hát có nhiều luyến láy, nhấn nhá, rung ngân.

+ Lời ca trong chèo thường chứa đựng nhiều hình ảnh dân dã, gần gũi, đồng thời mang tính triết lý, giáo dục, nhắn nhủ những điều về đạo lý sống, cách đối nhân xử thế.

- Nhận định về AI: AI chỉ có thể nhận diện từ ngữ hoặc cao độ số học, không thể có trải nghiệm rung cảm thẩm mỹ và chiều sâu tâm hồn như con người.

- GV dẫn dắt HS vào bài học: Nghệ thuật truyền thống đã xuất hiện rất lâu trong nền âm nhạc Việt Nam. Đây không chỉ là loại hình nghệ thuật mang đậm nét văn hóa Việt mà còn mang lại ấn tượng sâu sắc cho người nước ngoài về nghệ thuật truyền thống của nước ta. Chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu trong bài học ngày hôm nay – Bài 4: Sơ lược về một số loại hình nghệ thuật truyền thống.

Năng lực số:

• 1.2.NC1a: HS thực hiện đánh giá độ tin cậy và độ xác thực của các nguồn dữ liệu video nghệ thuật truyền thống trên nền tảng số.

Năng lực AI:

• 12.A1.1: HS phân tích được vai trò kiểm soát thẩm mỹ của con người, nhận biết rõ giới hạn của hệ thống AI khi tiếp cận các giá trị cảm xúc nghệ thuật phi vật thể.

B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Tìm hiểu về nghệ thuật chèo

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS nắm và trình bày được những đặc điểm cơ bản của nghệ thuật chèo Việt Nam.

b. Nội dung: Tìm hiểu về nghệ thuật chèo Việt Nam.

c. Sản phẩm: Phần trình bày của HS về những đặc điểm cơ bản của nghệ thuật chèo Việt Nam.

d. Tổ chức thực hiện: