HOẠT ĐỘNG CỦA GV

HOẠT ĐỘNG CỦA HS

A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

a. Mục tiêu: Tạo tâm thế tích cực, hứng thú học tập cho HS và kết nối với bài học mới.

b. Cách tiến hành

- GV trình chiếu cho HS nghe bài hát “Mười chín tháng Tám” (nhạc sĩ Xuân Oanh)

https://youtu.be/CVpgfhTZtiM

- GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi: Em có biết bài hát nói về sự kiện nào của dân tộc?

- GV mời 2 -3 HS trả lời. HS khác lắng nghe, nhận xét.

- GV chưa nhận xét đúng sai của các câu trả lời.

- GV dẫn dắt HS vào bài học: Để hiểu rõ hơn về nội dung, sự kiện được đề cập đến trong ca khúc, chúng ta cùng vào bài học ngày hôm nay: Bài 14 – Cách mạng tháng Tám năm 1945.

B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Tìm hiểu một số thắng lợi tiêu biểu trong Cách mạng tháng Tám năm 1945

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS:

- Kể được tên một số thắng lợi tiêu biểu trong Cách mạng tháng Tám năm 1945.

- Biết cách kể lại một số sự kiện tiêu biểu diễn ra trong Cách mạng tháng Tám năm 1945 ở Hà Nội, Huế, Sài Gòn...

b. Cách tiến hành

Nhiệm vụ 1: Một số thắng lợi tiêu biểu trong Cách mạng tháng Tám năm 1945.

- GV yêu cầu HS đọc thông tin SGK tr.61, làm việc nhóm thực hiện yêu cầu: Kể tên một số thắng lợi tiêu biểu trong Cách mạng tháng Tám năm 1945.

- GV đặt câu hỏi gợi mở: Vì sao Đảng và Bác Hồ quyết định phát động toàn dân tổng khởi nghĩa giành chính quyền vào tháng 8-1945?

- GV mời đại diện một số HS trả lời. HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có).

- GV nhận xét, đánh giá, chốt đáp án:

+ Sau khi Nhật Bản đầu hàng quân Đồng minh, Đảng và Bác Hồ quyết định phát động toàn dân Tổng khởi nghĩa giành chính quyền vào tháng 8-1945.

+ Một số thắng lợi tiêu biểu trong Cách mạng tháng Tám năm 1945:

• Quân dân chiếm được các cơ quan đầu não của địch: Phủ Khâm sai, Tòa Thị chính...
• Tỏa đi chiếm các công sở.
• Chính quyền cách mạng ra mắt nhân dân.
• Cuối tháng 8-1945, Tổng khởi nghĩa giành thắng lợi trên toàn quốc.

- GV trình chiếu cho HS quan sát hình 2 SGK tr.62 và giới thiệu:

+ Bức ảnh được chụp đúng thời khắc lịch sử vào sáng 19-8-1945, quần chúng cách mạng ở Hà Nội đã chiếm Phủ Khâm sai – cơ quan đầu não của chính quyền bù nhìn.

+ Sau khi mít tinh tại Nhà hát Lớn, hàng vạn quần chúng cách mạng từ quảng trường chia làm hai cánh:

• Cánh thứ nhất do ông Khang, ông Bình dẫn đầu tấn công vào Phủ Khâm sai, sau đó đánh tiếp ra Sở Bưu điện, Ngân hàng Đông Dương,...
• Cánh thứ hai do ông Nguyễn Quyết chỉ huy tiến công vào Trại Bảo an binh (đối diện rạp chiếu phim Majestic nay là rạp Tháng Tám),..

+ Đến tối khởi nghĩa giành thắng lợi hoàn toàn.

Nhiệm vụ 2: Kể lại một số sự kiện tiêu biểu diễn ra trong Cách mạng tháng Tám năm 1945 ở Hà Nội, Huế, Sài Gòn...

- GV tổ chức cho HS làm việc nhóm ( 4 – 6 HS) và yêu cầu: Kể lại một số sự kiện tiêu biểu diễn ra trong Cách mạng tháng Tám năm 1945 ở Hà Nội, Huế, Sài Gòn...

- GV mời đại diện một số HS trình bày kết quả làm việc. HS khác lắng nghe, nhận xét.

- GV nhận xét, đánh giá, chốt đáp án:

+ Tại Hà Nội:

• Sáng 19 – 8, nhân dân Thủ đô và các tỉnh lân cận đổ về quảng trường Nhà hát Lớn dự cuộc mít tinh do Mặt trận Việt Minh tổ chức.
• Sau đó, quần chúng cách mạng có sự hỗ trợ của lực lượng tự vệ vũ trang lần lượt chiếm các cơ quan đầu não của địch như: Phủ Khâm sai, Toà Thị chính và các công sở khác,...
• Tối cùng ngày, cuộc khởi nghĩa giành chính quyền ở Hà Nội kết thúc thắng lợi.

+ Tại Huế:

• Ngày 23-8, hàng vạn nhân dân nội, ngoại thành đã kéo về kinh thành Huế mít tinh.
• Sau đó chuyển thành biểu tình vũ trang, toả đi chiếm các công sở, giành lại chính quyền.

+ Tại Sài Gòn:

• Sáng 25 – 8, hàng chục vạn nhân dân thành phố và các tỉnh lân cận kéo về trung tâm để tham dự mít tinh chào mừng thắng lợi của cuộc khởi nghĩa.
• Chính quyền cách mạng ra mắt nhân dân.

- GV cho HS xem video “19/8/1945 - mùa thu cách mạng”

https://youtu.be/fQb6hLWvl-c

- GV đặt câu hỏi mở rộng:

+ Thắng lợi ở Hà Nội, Huế, Sài Gòn đã có tác dụng gì đối với cuộc Tổng khởi nghĩa trong cả nước?

+ Nêu ý nghĩa chiến thắng của Cách mạng tháng Tám năm 1945.

+ Điều luật trong Hoàng Việt luật lệ có tính chất như thế nào? Điều đó có tác dụng gì?

- GV mời 2 – 3 HS trả lời câu hỏi. HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có).

- GV nhận xét, đánh giá, chốt đáp án:

+ Tổng khởi nghĩa giành thắng lợi ở Hà Nội, Huế, Sài Gòn đã có tác dụng cổ vũ nhân dân các địa phương khác đứng lên giành chính quyền, và chỉ trong vòng nửa tháng các địa phương trong cả nước đã giành được chính quyền về tay nhân dân.

+ Ý nghĩa chiến thắng của Cách mạng tháng Tám năm 1945:

• Mở ra bước ngoặt lớn trong lịch sử dân tộc, phá tan xiềng xích nô lệ của thực dân Pháp, ách thống trị của phát xít Nhật và lật đổ chế độ phong kiến bảo thủ.
• Mở ra kỷ nguyên độc lập, tự do cho dân tộc.

+ Điều luật trong Hoàng Việt luật lệ rất nghiệm minh, có tác dụng răn đe đồng thời giúp cho xã hội ngày càng ổn định.

Hoạt động 2: Kể chuyện về một số nhân vật lịch sử

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS kể lại được một số câu chuyện về Hồ Chí Minh, Võ Nguyên Giáp, Kim Đồng.

b. Cách tiến hành

- GV chia HS thành 3 nhóm và giao nhiệm vụ cho mỗi nhóm:

+ Nhóm 1: Đọc và đóng vai câu chuyện “Thành lập đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân” SGK tr.62.

+ Nhóm 2: Đọc và đóng vai câu chuyện “Người đội viên mưu trí, dũng cảm” SGK tr.63.

+ Nhóm 2: Đọc và đóng vai câu chuyện “Bác Hồ với bản Tuyên ngôn Độc lập” SGK tr.64.

- GV mời 3 nhóm HS trình bày trước lớp. HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có).

- GV nhận xét, đánh giá, khen ngợi HS.

- GV đặt câu hỏi cho HS:

+ Câu chuyện các em vừa tìm hiểu nói về nhân vật lịch sử nào?

+ Qua câu chuyện, em có cảm nhận và rút ra bài học nào cho bản thân?

- GV mời đại diện 3 HS của các nhóm trình bày. HS khác lắng nghe, nhận xét.

- GV trình chiếu cho HS quan sát các hình 3 – 6 SGK tr.63-64 và chốt đáp án:

+ Câu chuyện “Thành lập đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân”:

• Câu chuyện kể về Võ Nguyên Giáp và sự thành lập của Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân. Việc thành lập Đội là bước đầu đặt nền móng cho sự hình thành của Quân đội nhân dân Việt Nam.
• Đây là ảnh chụp bức phù điêu tại Khu di tích quốc gia đặc biệt Rừng Trần Hưng Đạo (huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng).
• Bức phù điêu mô tả cảnh Võ Nguyên Giáp giao nhiệm vụ cho 34 chiến sĩ trong buổi lễ thành lập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân.

+ Câu chuyện “Người đội viên mưu trí, dũng cảm”:

• Câu chuyện kể về anh hùng Kim Đồng, hy sinh bảo vệ cán bộ khi tuổi còn rất nhỏ. Kim Đồng là một chiến sĩ mưu trí, dũng cảm, gan dạ, là tấm gương sáng cho các thế hệ sau noi theo.
• Tượng đài được xây dựng tại cụm di tích Kim Đồng ở thôn Nà Mạ, xã Trường Hà (huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng) thuộc quần thể Khu di tích quốc gia đặc biệt Pác Bó.
• Hình tượng Kim Đồng trên tượng đài được khắc hoạ với bộ quần áo dân tộc Nùng, tay nâng chim bồ câu đưa thư; phía trước mặt có 14 bậc đá và 14 cây lát vươn cao xanh ngắt; phía sau phần mộ và bức tượng là bức bích hoạ mô tả sinh động cảnh núi rừng quê hương cũng như một số sự kiện tiêu biểu liên quan đến những hoạt động cách mạng: canh gác cho cán bộ họp, khi đi liên lạc, đưa đón cán bộ, cảnh đánh lạc hướng bọn giặc để bảo vệ an toàn cho cán bộ và đã anh dũng hi sinh bên bờ suối Lê-nin,...
• Cụm di tích này là một trong những “địa chỉ đỏ” trong hành trình hướng về cội nguồn cách mạng của thanh, thiếu niên trên cả nước.

+ Câu chuyện “Bác Hồ với bản Tuyên ngôn Độc lập”:

• Câu chuyện kể về ngày Bác Hồ đọc bản Tuyên ngôn Độc lập khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Nước ta chính thức trở thành một nước tự do, độc lập, toàn vẹn lãnh thổ.
• Bức tranh là hình ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản tuyên ngôn trước sự chứng kiến của hàng chục vạn đồng bào trên quảng trường Ba Đình.

- GV tổ chức cho HS làm việc cá nhân đọc câu chuyện “Nguyễn Công Trứ và công cuộc Khai hoang lấn biển” SGK tr.58.

- GV cho HS xem video “Tuyên ngôn Độc lập - Những cảm xúc còn mãi”

https://youtu.be/84NOLO_2nHA

C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

a. Mục tiêu: Giúp HS hệ thống lại kiến thức và luyện tập.

b. Cách tiến hành

- GV yêu cầu HS làm việc nhóm và thực hiện yêu cầu: Lập bảng (hoặc trục thời gian) về những thắng lợi ở các địa phương (Hà nội, Huế, Sài Gòn,...) trong Cách mạng tháng Tám năm 1945.

- GV mời 1 – 2 HS trình bày trước lớp. HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có).

- GV đánh giá, nhận xét, ghi nhận sơ đồ hợp lí:

- GV giải thích cho HS: Thắng lợi ở các thành phố lớn, nhất là ở Hà Nội, Huế, Sài Gòn, đã cổ vũ và tạo điều kiện cho các địa phương khác khởi nghĩa giành chính quyền thắng lợi một cách nhanh chóng.

- GV yêu cầu HS làm việc nhóm, trả lời câu hỏi: Hãy cho biết Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh được thành lập ngày nào?

- GV mời 1 số HS trình bày trước lớp.

- GV nhận xét, đánh giá, chốt đáp án: Ngày 15-5-1941, Hội Nhi đồng cứu quốc được thành lập; anh Nông Văn Dền (tức Kim Đồng) là Đội trưởng đầu tiên. Sau này, ngày 15 – 5 hằng năm được chọn là ngày thành lập Đội.

- GV tổ chức cho HS thông qua sách, báo, internet, sưu tầm thông tin và kể tên, hát hoặc giới thiệu một số bài hát, câu chuyện,... về Kim Đồng.

- GV gợi ý cho HS bài hát Kim Đồng (nhạc sĩ Phong Nhã), Truyện Kim Đồng (Tô Hoài), tem Kim Đồng đi - liên lạc (hoạ sĩ Nguyễn Hiệp), những câu thơ về Kim Đồng:

- GV cho HS đọc thơ, biểu diễn bài hát về Kim Đồng để tạo không khí lịch sử trong lớp học.

D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

a. Mục tiêu: HS vận dụng kiến thức đã học để thực hiện tìm hiểu và mở rộng kiến thức.

b. Cách tiến hành

- GV yêu cầu HS làm việc cá nhân, thực hiện nhiệm vụ phần vận dụng: Ngày 22-12 hằng năm là ngày kỉ niệm sự kiện nào của đất nước? Hãy chia sẻ những điều em biết về ngày đó.

- GV tổ chức chia nhóm các bạn HS theo nhóm.

- GV gọi đại diện các nhóm HS trình bày.

- GV nhận xét, đánh giá, chốt đáp án: Ngày 22-12 hằng năm được chọn là ngày thành lập Quân đội Nhân dân Việt Nam. Đây chính là ngày thành lập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân (22-12-1944) – tổ chức tiền thân của Quân đội Nhân dân Việt Nam được giới thiệu trong bài học.

- GV tổ chức cho HS tìm hiểu để biết về các hoạt động thường được tổ chức trong dịp 22 - 12 hằng năm tại trường của mình.

- GV gợi ý cho HS đóng vai là hướng dẫn viên du lịch, giới thiệu các di tích lịch sử có liên quan đến sự chuẩn bị cho Cách mạng tháng Tám và những di tích lịch sử có liên quan trực tiếp trong những ngày Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945 ở địa phương.

- GV tổ chức cho HS chơi trò chơi “Đố vui”.

- GV đọc từng câu hỏi và HS giơ tay để phát biểu. GV công bố đáp án sau khi HS trả lời.

Câu 1: “Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và sự thật đã trở thành một nước tự do, độc lập” là nội dung của văn bản nào?

A. Đường Kách mệnh.

B. Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến.

C. Kháng chiến nhất định thắng lợi.

D. Tuyên ngôn độc lập.

Câu 2: Cuộc khởi nghĩa nổ ra ở Huế vào thời gian nào?

A. 22/8.

B. 23/8.

C. 24/8.

D. 25/8.

Câu 3: Ý nào sau đây không đúng khi nói về người anh hùng Kim Đồng?

A. Anh được phong tặng Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân khi tuổi đời còn rất trẻ.

B. Anh là Đội trưởng đầu tiên của Đội Nhi đồng cứu quốc.

C. Anh là người dân tộc Nùng.

D. Tên thật là Nông Văn Dền.

Câu 4: Sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (2-9-1945) đánh dấu:

A. Những tàn dư của chế độ phong kiến ở Việt Nam đã bị xóa bỏ.

B. Cách mạng Việt Nam đã hoàn thành nhiệm vụ dân tộc và dân chủ.

C. Thắng lợi của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược.

D. Thắng lợi hoàn toàn của cuộc Cách mạng tháng Tám năm 1945.

Câu 5: Kẻ thù nguy hiểm nhất của nước ta trong Cách mạng tháng Tám là:

A. Anh.

B. Trung Hoa Dân Quốc.

C. Pháp.

D. Mĩ.

- GV công bố đáp án ngay sau khi HS nêu đáp án:

* CỦNG CỐ

- GV nhận xét, tóm tắt lại những nội dung chính của bài học.

- GV nhận xét, đánh giá sự tham gia của HS trong giờ học, khen ngợi những HS tích cực; nhắc nhở, động viên những HS còn chưa tích cực, nhút nhát.

* DẶN DÒ

- GV nhắc nhở HS:

+ Đọc lại bài học Cách mạng tháng Tám năm 1945.

+ Có ý thức chăm chỉ, tìm tòi, học hỏi những phương tiện học tập môn Lịch sử và Địa lí.

+ Đọc trước Bài 15 – Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954 (SHS tr.65).

- HS nghe ca khúc.

- HS thảo luận nhóm.

- HS trả lời.

- HS lắng nghe, chuẩn bị vào bài học mới.

- HS làm việc nhóm.

- HS trả lời.

- HS lắng nghe, tiếp thu.

- HS quan sát, lắng nghe.

- HS làm việc nhóm.

- HS trình bày.

- HS lắng nghe, tiếp thu.

- HS xem video.

- HS lắng nghe câu hỏi.

- HS trả lời.

- HS lắng nghe, tiếp thu.

- HS làm việc nhóm.

- HS trình bày.

- HS lắng nghe, tiếp thu.

- HS lắng nghe.

- HS trình bày.

- HS quan sát.

- HS làm việc cá nhân.

- HS xem video.

- HS làm việc nhóm.

- HS trình bày

- HS lắng nghe.

- HS lắng nghe.

- HS làm việc nhóm.

- HS trả lời.

- HS lắng nghe, tiếp thu.

- HS thực hiện.

- HS lắng nghe, tham khảo.

- HS làm thực hiện.

- HS làm việc cá nhân.

- HS trình bày.

- HS lắng nghe, tiếp thu.

- HS tìm hiểu.

- HS đóng vai.

- HS tham gia.

- HS lắng nghe, thực hiện.

- HS lắng nghe, tiếp thu.

- HS lắng nghe, tiếp thu.

- HS lắng nghe, thực hiện.