Giáo án Lịch sử và Địa lí 5 kết nối: Bài 8 Đấu tranh giành độc lập thời kì Bắc thuộc

Giáo án Lịch sử và Địa lí 5 kết nối tri thức: Bài 8 Đấu tranh giành độc lập thời kì Bắc thuộc. Bài được biên soạn đầy đủ, chỉn chu, chất lượng. File tải về là file word, giáo viên dễ dàng sử dụng, chỉnh sửa. Kênh có trọn bộ giáo án Word cả năm.

Nội dung chi tiết

Ngày soạn:…/…/…

Ngày dạy:…/…/…

I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT

1. Kiến thức

Sau bài học này, HS sẽ:

  • Nêu được tên và vẽ được đường thời gian thể hiện một số cuộc khởi nghĩa tiêu biểu trong thời kì Bắc thuộc (ví dụ: 179 TCN, 40, 248, 542, 938,…).
  • Sưu tầm và kể lại được một số câu chuyện về Hai Bà Trưng, Bà Triệu, Lý Bí, Phùng Hưng, Ngô Quyền,…

2. Năng lực

Năng lực chung:

  • Tự chủ và tự học: tự lực làm những nhiệm vụ học tập được giao trên lớp và ở nhà.
  • Giao tiếp và hợp tác: hợp tác và giao tiếp với các bạn trong các nhiệm vụ học tập.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: phát hiện được vấn đề từ các nhiệm vụ học tập và tìm cách giải quyết vấn đề; sưu tầm các câu chuyện về Hai Bà Trưng, Bà Triệu, Lý Bí, Phùng Hưng, Ngô Quyền,…

Năng lực riêng:

  • Tìm hiểu lịch sử và địa lí: Thông qua việc kể được tên một số cuộc khởi nghĩa tiêu biểu trong thời kì Bắc thuộc; kể lại được một số câu chuyện về Hai Bà Trưng, Bà Triệu, Lý Bí, Phùng Hưng, Ngô Quyền.
  • Năng lực vận dụng kiến thức, kĩ năng: Vẽ được đường thời gian thể hiện một số cuộc khởi nghĩa tiêu biểu trong thời kì Bắc thuộc.

3. Phẩm chất

  • Yêu nước: Thể hiện lòng kính phục, ngưỡng mộ, trân trọng đối với những anh hùng trong cuộc đấu tranh chống Bắc thuộc.

II. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC

1. Đối với giáo viên

  • Giáo án, SHS, SGV, Vở bài tập Lịch sử 5.
  • Tranh ảnh, tư liệu về các cuộc khởi nghĩa của Hai Bà Trưng, Bà Triệu, Lý Bí, Phùng Hưng, Ngô Quyền.
  • Câu chuyện về một số nhân vật tiêu biểu trong cuộc đấu tranh chống Bắc thuộc.
  • Máy tính, máy chiếu (nếu có).

2. Đối với học sinh

  • SHS Lịch sử và Địa lí 5 Kết nối tri thức với cuộc sống.
  • Thông tin, tài liệu, tranh ảnh về làm quen với phương tiện học tập môn Lịch sử và Địa lí.

III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

HOẠT ĐỘNG CỦA GV

HOẠT ĐỘNG CỦA HS

A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

a. Mục tiêu: Tạo tâm thế tích cực, hứng thú học tập cho HS và kết nối với bài học mới.

b. Cách tiến hành

- GV đọc câu thơ của Hồ Chí Minh trong bài thơ Lịch sử nước ta và đặt câu hỏi: Những câu thơ nhắc đến sự kiện và nhân vật lịch sử nào?

Hai Bà Trưng có đại tài,

Phất cờ khởi nghĩa giết người tà gian,

Ra tay khôi phục giang san,

Tiếng thơm dài tạc đá vàng nước ta.

(Hồ Chí Minh, Lịch sử nước ta, NXB Chính trị quốc gia Sự thật, 2018)

I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT

- GV mời 2 -3 HS trả lời. HS khác lắng nghe, nhận xét.

- GV nhận xét, chốt đáp án

+ Những câu thơ trên nhắc đến Hai Bà Trưng và cuộc khởi nghĩa do Hai Bà lãnh đạo.

+ Đây là một trong những cuộc khởi nghĩa mở đầu phong trào đấu tranh vũ trang chống ách đô hộ của phương Bắc. + Cuộc khởi nghĩa đã cổ vũ mạnh mẽ tinh thần đấu tranh giành độc lập của nhân dân ta.

+ Nhiều cuộc khởi nghĩa đã bùng nổ sau đó và đưa đến kết quả to lớn là giành được nền độc lập của nước nhà.

- GV dẫn dắt HS vào bài học: Vậy công cuộc đấu tranh giành độc lập thời kì Bắc thuộc diễn ra như thế nào? Chúng ta cùng vào bài học ngày hôm nay: Bài 8 – Đấu tranh giành độc lập thời kì Bắc thuộc.

B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Tìm hiểu về một số cuộc đấu tranh tiêu biểu trong thời kì Bắc thuộc

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS kể được và vẽ được trục thời gian thể hiện một số cuộc khởi nghĩa tiêu biểu trong thời kì Bắc thuộc (ví dụ: 40, 248, 543, 938,...)

b. Cách tiến hành

Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu về nguyên nhân bùng nổ các cuộc đấu tranh giành độc lập thời kì Bắc thuộc .

- GV dẫn dắt: Sau khi Triệu Đà thôn tỉnh nước Âu Lạc (năm 179 TCN), các triều đại phong kiến phương Bắc nối tiếp nhau đô hộ nước ta trong hơn 1000 năm. Dưới ách thống trị của phong kiến phương Bắc, nhân dân ta liên tục đứng lên đấu tranh giành độc lập.

- GV đặt câu hỏi toàn lớp: Vậy các em có biết tại sao nhân dân ta phải đứng lên đấu tranh giành độc lập không?

- GV cho HS hoạt động cá nhân, đọc thông tin trong SGK tr.36-37, ghi vào giấy những thông tin quan trọng trong vòng 2 phút.

- GV gọi 1 – 2 HS nêu nguyên nhân dẫn tới bùng nổ các cuộc đấu tranh chống Bắc thuộc giành độc lập. Các bạn khác nhận xét, bổ sung.

- GV nhận xét, đánh giá và chuẩn kiến thức:

+ Sau khi chiếm được nước ta, chính quyền đô hộ phong kiến phương Bắc sáp nhập nước ta vào lãnh thổ Trung Quốc, chia thành các đơn vị hành chính như: châu – quận, huyện.

+ Chúng bắt nhân dân ta phải cống nạp sản vật quý (ngà voi, tê giác, ngọc trai, đối mối,...), phải theo phong tục của người Hán, học chữ Hán,...

+ Những chính sách đó làm cho đời sống của nhân dân vô cùng cực khổ. Không cam chịu ách thống trị của phương Bắc, nhân dân ta đã đứng lên đấu tranh giành độc lập.

- GV cho HS xem video “Nguyên nhân bùng nổ các cuộc đấu tranh giành độc lập thời kì Bắc thuộc”

https://youtu.be/lOeq8pMtMsc (0:00 đến 1:58)

Nhiệm vụ 2: Tìm hiểu các cuộc đấu tranh tiêu biểu trong thời kì Bắc thuộc

- GV cho HS hoạt động theo nhóm (4 HS), đọc nội dung mục 1 SGK tr.37 và Kể tên một số cuộc đấu tranh tiêu biểu mà em nhớ được theo cột sau

Thời gian diễn ra

Tên các cuộc đấu tranh

40 - 43

Khởi nghĩa Bà Triệu

248

Khởi nghĩa Lý Bí–Triệu Quang Phục

542 - 602

Khởi nghĩa Phùng Hưng

713 - 722

Khởi nghĩa Hai Bà Trưng

766 - 779

Khởi nghĩa Khúc Thừa Dụ.

905

Khởi nghĩa Ngô Quyền

938

Khởi nghĩa Mai Thúc Loan.

- GV mời đại diện 2 – 3 HS trình bày kết quả làm việc. HS khác lắng nghe, nhận xét.

- GV nhận xét, công bố đáp án.

I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT

- GV đặt câu hỏi thêm: Việc nhân dân ta liên tục đứng lên đấu tranh giành độc lập thể hiện điều gì?

- GV mời 2 – 3 HS trả lời câu hỏi. HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có).

- GV nhận xét, kết luận: Các cuộc đấu tranh chống Bắc thuộc thể hiện tinh thần yêu nước, chống giặc ngoại xâm, ý chí tự chủ và tinh thần dân tộc của nhân dân ta.

- GV trình chiếu cho HS xem một số hình ảnh về các cuộc khởi nghĩa thời kì Bắc thuộc.

Nhân vật

Thông tin

I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT

Hai Bà Trưng

- Chống nhà Hán xâm lược.

- Giành lại độc lập dân tộc

I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT

Bà Triệu

- Chống quân Ngô xâm lược

I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT

Lý Bí

- Người có công lập nên triều Lí và nhà nước Vạn Xuân.

I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT

Mai Thúc Loan

- Khởi nghĩa chống lại sự đô hộ của Nhà Đường.

I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT

Ngô Quyền

- Đánh thắng quân Nam Hán.

- Chấm dứt sự thống trị của Trung Quốc.

- Mở ra thời kỳ độc lập của Đại Việt

Hoạt động 2: Kể chuyện về một số nhân vật tiêu biểu trong cuộc đấu tranh chống Bắc thuộc

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS sưu tầm và kể lại được một số câu chuyện về Hai Bà Trưng, Bà Triệu, Lý Bí, Phùng Hưng, Ngô Quyền,...

b. Cách tiến hành

- GV tổ chức cho HS hoạt động theo nhóm, đọc nội dung mục 2 SGK tr.37-39 và thực hiện các yêu cầu:

+ Kể câu chuyện về một nhân vật tiêu biểu trong cuộc đấu tranh chống Bắc thuộc.

+ Chia sẻ điều em biết được qua câu chuyện đó.

- GV đặt thêm câu hỏi gợi ý cho HS:

+ Câu chuyện nhắc đến nhân vật lịch sử nào?

+ Nêu những việc làm của nhân vật lịch sử đó.

+ Bày tỏ cảm nghĩ của em về nhân vật lịch sử đó.

- GV mời 2 – 3 HS trình bày trước lớp. HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có).

- GV khuyến khích HS sưu tầm thêm hình ảnh minh hoạ để phần trình bày thêm sinh động.

- GV nhận xét, đánh giá kết quả. Sau khi HS kể được câu chuyện về các nhân vật, GV chốt lại nội dung về ý nghĩa của các câu chuyện đó.

+ Cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng đã chứng tỏ tinh thần đấu tranh bất khuất của nhân dân ta, tạo tiền đề cho việc khôi phục nến độc lập, tự chủ của nước nhà sau này.

+ Cuộc khởi nghĩa Lý Bí thể hiện lòng yêu nước, khẳng định sự trưởng thành về ý thức đấu tranh giành độc lập của nhân dân ta.

+ Chiến thắng Bạch Đằng của Ngô Quyền đã chấm dứt hoàn toàn ách đô hộ của phong kiến phương Bắc, mở ra thời kì độc lập, tự chủ lâu dài cho dân tộc.

- GV cho HS xem video “Các cuộc khởi nghĩa tiêu biểu thời kì Bắc thuộc”

https://youtu.be/SS4oOWld-KU (0:00 đến 5:00)

C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

a. Mục tiêu: Giúp HS hệ thống lại kiến thức và luyện tập.

b. Cách tiến hành

- GV yêu cầu HS làm việc cá nhân và thực hiện yêu cầu: Hãy vẽ và hoàn thiện trục thời gian thể hiện một số cuộc đấu tranh tiêu biểu trong thời kì Bắc thuộc.

I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT

- GV mời một số HS trình bày trước lớp. Các HS khác quan sát, nhận xét.

- GV ghi nhận, chốt đáp án.

- GV yêu cầu HS làm việc cá nhân, thực hiện nhiệm vụ: Kể lại câu chuyện về một nhân vật tiêu biểu trong cuộc đấu tranh chống Bắc thuộc mà em sưu tầm được.

- GV tổ chức cho HS trình bày trước lớp.

- GV nhận xét, đánh giá phần hoạt động của HS và rút kinh nghiệm (nếu có).

D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

a. Mục tiêu: HS vận dụng kiến thức đã học để thực hiện tìm hiểu và mở rộng kiến thức.

b. Cách tiến hành

- GV yêu cầu HS làm việc cá nhân ở nhà, thực hiện nhiệm vụ phán vận dụng: Tìm hiểu và kể tên một số di tích lịch sử, đường phố, trường học,... liên quan đến những nhân vật tiêu biểu trong cuộc đấu tranh chống Bắc thuộc.

- GV tổ chức chia nhóm các bạn HS theo nhóm quốc gia HS chọn tìm hiểu ở nhà.

- GV gọi đại diện các nhóm HS lên kể tên một số di tích lịch sử, đường phố, trường học,... liên quan đến những nhân vật tiêu biểu trong cuộc đấu tranh chống Bắc thuộc.

- GV nhận xét, đánh giá, khích lệ HS.

- GV tổ chức cho HS chơi trò chơi “Đố vui”.

- GV đọc từng câu hỏi và HS giơ tay để phát biểu. GV công bố đáp án sau khi HS trả lời.

Câu 1: Ai là người thôn tính nước Âu Lạc:

A. Mã Viện.

B. Triệu Đà.

C. Đông Ngô.

D. Sĩ Nhiếp.

Câu 2: Các triều đại phong kiến phương Bắc nối tiếp nhau đô hộ nước ta trong bao lâu?

A. Hơn 1000 năm.

B. Gần 1000 năm.

C. Hơn 500 năm.

D. Gần 500 năm.

Câu 3: Thời gian nào sau đây không có cuộc khởi nghĩa chống phong kiến phương Bắc?

A. 248.

B. 40 – 43.

C. 825.

D. 542 – 602.

Câu 4: Đâu không phải nơi nghĩa quân của Hai Bà Trưng làm chủ?

A. Cổ Loa.

B. Luy Lâu.

C. Mê Linh.

D. Hát Môn.

Câu 5: Kinh đô của nhà nước Vạn Xuân được đặt ở đâu?

A. Ninh Bình.

B. Hà Nội.

C. Thái Bình.

D. Hòa Bình.

- GV công bố đáp án ngay sau khi HS nêu đáp án:

Câu 1

Câu 2

Câu 3

Câu 4

Câu 5

B

A

C

D

A

* CỦNG CỐ

- GV nhận xét, tóm tắt lại những nội dung chính của bài học.

- GV nhận xét, đánh giá sự tham gia của HS trong giờ học, khen ngợi những HS tích cực; nhắc nhở, động viên những HS còn chưa tích cực, nhút nhát.

* DẶN DÒ

- GV nhắc nhở HS:

+ Đọc lại bài học Đấu tranh giành độc lập thời kì Bắc thuộc.

+ Có ý thức chăm chỉ, tìm tòi, học hỏi những phương tiện học tập môn Lịch sử và Địa lí.

+ Đọc trước Bài 9 – Triều Lý và việc định đô ở Thăng Long (SHS tr.40).

- HS quan sát và lắng nghe.

- HS trả lời.

- HS lắng nghe, tiếp thu.

- HS lắng nghe, chuẩn bị vào bài học mới.



- HS lắng nghe.

- HS lắng nghe câu hỏi.

- HS làm việc cá nhân

- HS trả lời.

- HS lắng nghe, tiếp thu.

- HS xem video.

- HS làm việc nhóm.

- HS trình bày.

- HS lắng nghe, nhận xét.

- HS lắng nghe.

- HS trả lời.

- HS lắng nghe, tiếp thu.

- HS quan sát.

- HS quan sát.

- HS lắng nghe.

- HS trả lời.

- HS thực hiện\.

- HS lắng nghe, tiếp thu.

- HS xem video.

- HS làm việc cá nhân.

- HS trình bày.

- HS lắng nghe, tiếp thu.

- HS thực hiện.

- HS trình bày.

- HS lắng nghe, tiếp thu.

- HS làm việc cá nhân.

- HS trả lời.

- HS lắng nghe, quan sát.

- HS tham gia trò chơi.

- HS lắng nghe, tiếp thu.

- HS lắng nghe, tiếp thu.

- HS lắng nghe, thực hiện.