Giáo án Ngữ văn 9 kết nối: Bài 8 Biến đổi khí hậu - mối đe dọa sự tồn vong của hành tinh chúng ta

Giáo án Ngữ văn 9 kết nối tri thức: Bài 8 Biến đổi khí hậu - mối đe dọa sự tồn vong của hành tinh chúng ta. Bài được biên soạn đầy đủ, chỉn chu, chất lượng. File tải về là file word, giáo viên dễ dàng sử dụng, chỉnh sửa. Kênh có trọn bộ giáo án Word cả năm.

Nội dung chi tiết

Ngày soạn: …/…/…

Ngày dạy: …/…/….

TIẾT: VĂN BẢN 2: BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU – MỐI ĐE DOẠ SỰ TỒN VONG CỦA HÀNH TINH CHÚNG TA

I. MỤC TIÊU

1. Kiến thức

  • Nhận biết được bối cảnh ra đời của bài nghị luận, đối tượng tác động, tầm ảnh hưởng và tính thời sự của bài viết.

  • Nhận biết và phân tích được luận để, luận điểm, lí lẽ và bằng chứng tiêu biểu, hiểu được cách triển khai vấn đề của bài nghị luận: hệ thống luận điểm, cách nêu lí lẽ và sử dụng bằng chứng.

  • Hiểu và phân biệt được cách nêu thông tin khách quan và cách trình bày tư tưởng, ý kiến chủ quan của người viết.

2. Năng lực

Năng lực chung

  • Năng lực giao tiếp và hợp tác: khả năng thực hiện nhiệm vụ một cách độc lập hay theo nhóm; Trao đổi tích cực với giáo viên và các bạn khác trong lớp.

  • Năng lực tự chủ và tự học: biết lắng nghe và chia sẻ ý kiến cá nhân với bạn, nhóm và GV. Tích cực tham gia các hoạt động trong lớp.

  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: biết phối hợp với bạn bè khi làm việc nhóm, tư duy logic, sáng tạo khi giải quyết vấn đề.

Năng lực đặc thù

  • Nhận biết được bối cảnh ra đời của bài nghị luận, đối tượng tác động, tầm ảnh hưởng và tính thời sự của bài viết.

  • Nhận biết và phân tích được luận để, luận điểm, lí lẽ và bằng chứng tiêu biểu, hiểu được cách triển khai vấn đề của bài nghị luận: hệ thống luận điểm, cách nêu lí lẽ và sử dụng bằng chứng.

  • Hiểu và phân biệt được cách nêu thông tin khách quan và cách trình bày tư tưởng, ý kiến chủ quan của người viết.

3. Phẩm chất

  • Có tinh thần trách nhiệm đối với cộng đồng, đất nước và nhân loại, sẵn sàng lên tiếng trước những vấn đề quan trọng, gay cấn.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1. Đối với giáo viên

  • Giáo án;

  • SGK, SGV Ngữ văn 9;

  • Phiếu bài tập, trả lời câu hỏi;

  • Tranh ảnh về tác giả, tác phẩm;

  • Bảng phân công nhiệm vụ cho HS hoạt động trên lớp;

  • Bảng giao nhiệm vụ học tập cho HS ở nhà;

2. Đối với học sinh

  • SGK, SBT Ngữ văn 9.

  • Sách tham khảo, tư liệu sưu tầm liên quan đến bài học…

  • Bảng giao nhiệm vụ học tập đã chuẩn bị ở nhà.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

a. Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, huy động tri thức nền, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập tạo tâm thế tích cực cho HS khi vào bài học.

b. Nội dung: GV hướng dẫn HS thảo luận nhóm đôi Think – Pair – Share, xem video và nhận diện hiện tượng biến đổi khí hậu trên trái đất, sau đó nêu cảm nhận.

c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS.

d. Tổ chức thực hiện:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS thảo luận nhóm đôi Think – Pair – Share: Em hãy xem video sau đây và cho biết video nói về hiện tượng nào đang diễn ra trên trái đất? Nêu cảm nhận của em sau khi xem video?

- Link: https://www.youtube.com/watch?v=Acpr6Yc3Edk (0:00 – 2:22)

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS huy động tri thức nền, trải nghiệm cá nhân thực hiện yêu cầu được giao.

- GV quan sát, hỗ trợ HS thực hiện (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện 1 - 2 HS trình bày trước lớp.

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, đặt câu hỏi (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá.

- Gợi mở: GV chiếu một số hình ảnh về biến đổi khí hậu:

Hạn hánẢnh hưởng của băng tan đến Trái ĐấtCảnh báo lũ quét và ngập lụt ở khu vực Bắc Bộ

=> Biến đổi khí hậu mà biểu hiện chính là sự nóng lên toàn cầu và mực nước biển dâng đã tạo nên các hiện tượng thời tiết cực đoan hiện nay. Đây là một trong những thách thức lớn nhất đối với nhân loại trong thế kỷ XXI vì biến đổi khí hậu đang ảnh hưởng trực tiếp đến hệ sinh thái, tài nguyên môi trường và cuộc sống của con người.

- GV dẫn dắt vào bài học mới: Trong bài học hôm nay, chúng ta sẽ cùng đi tìm hiểu văn bản Biến đổi khí hậu – mối đe dọa sự tồn vong của hành tinh chúng ta để cùng nhận thức lại về vấn đề cấp thiết này và nâng cao được ý thức bảo vệ môi trường, bảo vệ sự sống trên trái đất nhé!

B. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Tìm hiểu chung về văn bản

a. Mục tiêu: Đọc văn bản và thực hiện một số kĩ thuật đọc thông qua việc trả lời một số câu hỏi trong khi đọc.

b. Nội dung: HS sử dụng SGK, quan sát, chắt lọc kiến thức trả lời những câu hỏi liên quan đến bài học.

c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS và chuẩn kiến thức của GV.

d. Tổ chức thực hiện:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV – HS

SẢN PHẨM DỰ KIẾN

Nhiệm vụ: Hướng dẫn HS tìm hiểu chung về văn bản

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS làm việc cá nhân, thực hiện yêu cầu dưới đây:

+ GV đọc mẫu một đoạn ngắn, HS lắng nghe.

+ GV hướng dẫn cách đọc và cho HS đọc trực tiếp văn bản, lưu ý cách ngắt nhịp, tốc độ, âm lượng đọc phù hợp.

+ GV hướng dẫn HS theo dõi chiến lược đọc được nêu ở các thẻ chiến lược đọc bên phải văn bản:

Chiến lược đọc

Nội dung

Theo dõi: Cách nêu vấn đề và xác định tầm quan trọng của vấn đề.

Theo dõi: Cách sử dụng bằng chứng.

Theo dõi: Cách chuyển luận điểm và nội dung được bàn ở luận điểm.

Theo dõi: Giải pháp cho vấn đề và trách nhiệm của các đối tượng.

Theo dõi: Cách kêu gọi và nêu kế hoạch hành động.

+ Trình bày những hiểu biết chung về tác giả An-tô-ni Gu-tê-rét và xuất xứ văn bản Biến đổi khí hậu – mối đe dọa sự tồn vong của hành tinh chúng ta.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS thảo luận theo nhóm, vận dụng kiến thức đã học để thực hiện nhiệm vụ.

- GV quan sát, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời đại diện 1 - 2 HS mỗi nhóm trình bày sản phẩm.

- GV yêu cầu HS khác lắng nghe, nhận xét, đặt câu hỏi (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá, chốt kiến thức.

- GV chuyển sang nội dung mới.

I. Tìm hiểu chung về văn bản

1. Đọc

- Cách đọc: Khi đọc, HS cần phân biệt giọng đọc ở các đoạn có màu sắc biểu cảm khác nhau (khi đưa thông tin khách quan, khi bình luận sắc bén, khi thì thể hiện thái độ bất bình rõ ràng…).

- Thẻ chiến lược đọc:

Chiến lược đọc

Nội dung

Theo dõi: Cách nêu vấn đề và xác định tầm quan trọng của vấn đề.

- Cách nêu vấn đề: Đi trực tiếp vào vấn đề và đưa ra lời cảnh tỉnh ngay đầu tiên “Tôi đã đề nghị các bạn đến đây để nghe tiếng chuông báo động.”

- Vấn đề này vô cùng quan trọng “Chúng ta phải đối mặt với một mối đe dọa trực tiếp đến sự tồn vong”.

Theo dõi: Cách sử dụng bằng chứng.

+ Băng ở vùng biển Bắc Cực đang biến đi nhanh hơn chúng ta hình dung.

+ Nạn cháy rừng kéo dài hơn và lan đi xa hơn.

+ Các đại dương bị nhiễm acid nặng hơn…

Theo dõi: Cách chuyển luận điểm và nội dung được bàn ở luận điểm.

- Cách chuyển luận điểm: “Ngọn núi phía trước chúng ta rất cao. Nhưng nó không phải là không thể vượt qua…”. Tác giả đưa ra sự khó khăn, từ đó đưa ra khó khăn đó có thể vượt qua. Từ đó chuyển từ thực trạng đầy khó khăn và đến biện pháp vượt qua.

- Nội dung: Biện pháp vượt qua khỏi những tác động xấu từ khí hậu.

Theo dõi: Giải pháp cho vấn đề và trách nhiệm của các đối tượng.

- Giải pháp: Gia tăng năng lượng tái tạo.

- Trách nhiệm: Tất cả chúng ta đều phải tập trung toàn bộ sức lực.

Theo dõi: Cách kêu gọi và nêu kế hoạch hành động.

- Lời kêu gọi: “Đã đến lúc các nhà lãnh đạo của chúng ta thể hiện rằng họ quan tâm đến những người mà họ nắm số phận.”

- Kế hoạch: Tất cả mọi người phải đòi lãnh đạo vào cuộc.

2. Tìm hiểu chung về tác giả, tác phẩm

a. Tác giả

- An-tô-ni-ô Gu-tê-rét sinh năm 1949, là nhà chính trị và ngoại giao người Bồ Đào Nha, từng giữ chức Thủ tướng Bồ Đào Nha từ năm 1995 đến năm 2002.

- Năm 2017, ông được bầu làm Tổng Thư kí Liên hợp quốc.

b. Xuất xứ văn bản

- Văn bản này là bài phát biểu của An-tô-ni-ô Gu-tê-rét cuộc họp Đại hội đồng Liên hợp quốc (ở Niu Oóc, Hoa Kỳ) năm 2018.

- Bài phát biểu gióng lên hồi chuông báo động chính phủ các quốc gia vì họ đã làm ngơ quá lâu trước những lời kêu gọi khẩn thiết của các nhà khoa học về tình trạng khi thải nhà kính tăng vọt, đẩy hành tinh của chúng ta tới bờ vực thẳm.

Hoạt động 4: Khám phá văn bản

a. Mục tiêu:

- Nhận biết và phân tích được luận đề, luận điểm, lí lẽ và bằng chứng tiêu biểu trong VB; mối liên hệ giữa luận đề, luận điểm, lí lẽ và bằng chứng; vai trò của luận điểm, lí lẽ và bằng chứng trong việc thể hiện luận đề.

- Biết nhận xét, đánh giá tính chất đúng và sai của vấn đề đặt ra trong VB; liên hệ được ý tưởng, thông điệp trong VB với bối cảnh lịch sử, văn hoá, xã hội.

- Phân biệt được cách trình bày vấn đề khách quan (chỉ đưa thông tin) và cách trình bày chủ quan (thể hiện tình cảm, quan điểm của người viết).

b. Nội dung: Sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời các câu hỏi liên quan đến văn bản Biến đổi khí hậu – mối đe dọa sự tồn vong của hành tinh chúng ta.

c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS và kiến thức HS tiếp thu được liên quan đến văn bản Biến đổi khí hậu – mối đe dọa sự tồn vong của hành tinh chúng ta và chuẩn kiến thức GV.

d. Tổ chức thực hiện:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV – HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu về vấn đề biến đổi khí hậu được nêu trong văn bản

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV hướng dẫn HS làm việc thảo luận nhóm đôi Think – Pair - Share, thực hiện yêu cầu:

+ Trong phần đầu của văn bản, tác giả cho rằng: “Chúng ta phải đối mặt với một mối đe doạ trực tiếp đến sự tồn vong”. Theo em, vấn đề được nêu như vậy là đúng hay sai? Vì sao?

+ Xác định vị thế xã hội của tác giả khi trình bày ý kiến về tác giả thể hiện thái độ gì khi đối thoại?

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ

- HS vận dụng kiến thức đã học và trả lời câu hỏi.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời đại diện 1 – 2 HS mỗi nhóm trình bày kết quả.

- Các nhóm khác lắng nghe, đặt câu hỏi (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức.

- GV chuyển sang nhiệm vụ mới.

Nhiệm vụ 2: Xác định luận đề, luận điểm và các lí lẽ, bằng chứng được sử dụng trong văn bản

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS thảo luận nhóm nhỏ gồm 4 HS theo kĩ thuật Khăn trải bàn với vị trí ngồi như hình vẽ dưới đây:

- GV yêu cầu HS hoàn thành những nhiệm vụ sau:

+ Hoàn thành Phiếu học tập số 1 với yêu cầu: Luận đề của văn bản là gì? Những luận điểm nào đã được triển khai nhằm làm nổi bật luận đề? Chỉ ra mối quan hệ giữa các luận điểm đó.

+ Phân tích một số ví dụ để thấy được cách tác giả sử dụng lí lẽ và bằng chứng để làm sáng tỏ luận điểm.

………….

IV. Khám phá văn bản

1. Về vấn đề biến đổi khí hậu được nêu trong văn bản

- Trong phần đầu của văn bản, tác giả cho rằng: “Chúng ta phải đối mặt với một mối đe doạ trực tiếp đến sự tồn vong”. Đây là một ý kiến đúng.

- Vì:

+ Có thể khẳng định như vậy là bởi tác giả có điều kiện tiếp xúc, lắng nghe ý kiến của các nhà khoa học, có đủ các cứ liệu được tổng hợp từ nhiều nguồn trên khắp thế giới.

+ Những cứ liệu đó cho thấy, biến đổi khí hậu không phải là vấn đề riêng của quốc gia nào, mà là vấn đề toàn cầu. Mối đe doạ ấy là có thật, ngày càng rõ ràng.

- Vị thế xã hội của tác giả:

+ Tác giả bài nghị luận là ông An-tô-ni-ô Gu-tê-rét – Tổng Thư kí Liên hợp quốc. Ở cương vị này, tác giả có trách nhiệm rất lớn về những vấn đề toàn cầu, đồng thời điều đó cũng giúp ông thuận lợi hơn trong việc trình bày ý kiến về vấn đề được xem là nguy cơ đe doạ sự tồn vong của nhân loại.

+ Vị thế xã hội cho phép tác giả biểu hiện thái độ thẳng thắn và trách nhiệm khi đối thoại với nguyên thủ các quốc gia, những nhà lãnh đạo các tổ chức quốc tế, toàn thể nhân dân các nước trên thế giới.

2. Luận đề, luận điểm và các lí lẽ, bằng chứng được sử dụng trong văn bản

a. Luận đề và các luận điểm:

- Luận đề của VB được thể hiện rõ ở nhan đề (do tác giả SGK đặt), nội dung cốt lõi của luận đề là sự nghiêm trọng của tình trạng biến đổi khí hậu đang trở thành mối đe doạ sự tồn vong của hành tỉnh chúng ta.

- Các luận điểm được triển khai để làm nổi bật luận để:

+ Luận điểm 1 (từ đầu đến các nguồn tài nguyên đang dần teo tóp lại): Một số biểu hiện cụ thể của hiện tượng biến đổi khí hậu trên thế giới và hậu quả của nó.

+ Luận điểm 2 (từ Ngọn núi phía trước chúng ta đến những tổn hại mà các khí phát thải đó gây ra): Cần có các giải pháp để đối phó với tình trạng biến đổi khí hậu.

+ Luận điểm 3 (từ Đã đến lúc các nhà lãnh đạo đến không có thời gian để lãng phí nữa): Trách nhiệm lớn lao của lãnh đạo các quốc gia về vấn đề biến đổi khí hậu.

+ Luận điểm 4 (từ Như những vụ cháy rừng đến hết): Tất cả phải hành động, không thể chậm trễ.

=> Các luận điểm nêu trên có quan hệ chặt chẽ với nhau. Luận điểm trước là lí do, là cơ sở để nêu luận điểm tiếp đó, tạo thành một hệ thống lô-gíc. Xét bất cứ 2 luận điểm nào kề nhau cũng thấy rõ điều đó.

b. Phân tích một luận điểm

………………

--------------- Còn tiếp ---------------