Giáo án Ngữ văn 9 kết nối: Bài 2 Viết bài văn nghị luận phân tích về một tác phẩm văn học (thơ song thất lục bát)

Giáo án Ngữ văn 9 kết nối tri thức: Bài 2 Viết bài văn nghị luận phân tích về một tác phẩm văn học (thơ song thất lục bát). Bài được biên soạn đầy đủ, chỉn chu, chất lượng. File tải về là file word, giáo viên dễ dàng sử dụng, chỉnh sửa. Kênh có trọn bộ giáo án Word cả năm.

Nội dung chi tiết

Ngày soạn: …/…/…

Ngày dạy: …/…/….

TIẾT: VIẾT: VIẾT BÀI VĂN NGHỊ LUẬN PHÂN TÍCH MỘT TÁC PHẨM VĂN HỌC (THƠ SONG THẤT LỤC BÁT)

I. MỤC TIÊU

1. Kiến thức

  • Nêu được chủ đề, dẫn ra và phân tích được tác dụng của một vài nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật của tác phẩm.

  • Triển khai được hệ thống luận điểm chặt chẽ; sử dụng lí lẽ, bằng chứng xác đáng từ tác phẩm để làm sáng tỏ ý kiến nêu trong bài viết.

2. Năng lực

Năng lực chung

  • Năng lực giao tiếp và hợp tác: khả năng thực hiện nhiệm vụ một cách độc lập hay theo nhóm; Trao đổi tích cực với giáo viên và các bạn khác trong lớp.

  • Năng lực tự chủ và tự học: biết lắng nghe và chia sẻ ý kiến cá nhân với bạn, nhóm và GV. Tích cực tham gia các hoạt động trong lớp.

  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: biết phối hợp với bạn bè khi làm việc nhóm, tư duy logic, sáng tạo khi giải quyết vấn đề.

Năng lực đặc thù

  • Nêu được chủ đề, dẫn ra và phân tích được tác dụng của một vài nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật của tác phẩm.

  • Triển khai được hệ thống luận điểm chặt chẽ; sử dụng lí lẽ, bằng chứng xác đáng từ tác phẩm để làm sáng tỏ ý kiến nêu trong bài viết.

3. Phẩm chất

  • Chăm chỉ, có ý thức tự học và hoàn thành bài tập đầy đủ.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1. Đối với giáo viên

  • Giáo án;

  • SGK, SGV Ngữ văn 9;

  • Phiếu bài tập, trả lời câu hỏi;

  • Bảng phân công nhiệm vụ cho HS hoạt động trên lớp;

  • Bảng giao nhiệm vụ học tập cho HS ở nhà;

2. Đối với học sinh

  • SGK, SBT Ngữ văn 9.

  • Sách tham khảo, tư liệu sưu tầm liên quan đến bài học…

  • Bảng giao nhiệm vụ học tập đã chuẩn bị ở nhà.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

a. Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, huy động tri thức nền, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập tạo tâm thế tích cực cho HS khi vào bài học.

b. Nội dung: GV hướng dẫn HS chia thành 4 nhóm và tham gia trò chơi Ong tìm chữ.

c. Sản phẩm: Những chia sẻ của học sinh.

d. Tổ chức thực hiện:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV hướng dẫn HS chia lớp thành 4 đội với số lượng thành viên tương đương nhau và tham gia trò chơi Ong tìm chữ.

- Trong vòng 3 phút, đội nào ghi được nhiều từ khóa liên quan đến các yếu tố trong một tác phẩm văn học thì đội đó sẽ dành chiến thắng.

- Phiếu trò chơi:

Q

U

C

H

Đ

G

H

U

Y

N

Y

O

N

K

M

W

S

D

U

G

V

W

M

U

G

M

T

T

Y

K

F

C

E

U

Z

T

L

H

A

D

Q

H

R

B

N

G

C

H

N

G

H

I

K

V

S

O

T

H

N

K

I

U

P

N

K

O

A

B

M

N

G

H

T

H

U

T

G

L

Đ

L

T

M

W

S

O

T

Đ

X

I

Q

G

Q

D

H

X

T

N

H

Đ

C

Q

D

U

K

T

R

Ô

W

S

Á

C

H

N

N

I

D

U

N

G

T

N

C

B

C

Q

N

G

I

H

À

W

Y

Ư

Á

G

O

H

G

K

Í

C

B

H

C

Đ

Y

L

Đ

N

K

I

T

G

F

W

V

H

U

M

C

Í

I

S

T

Â

N

T

H

Ư

Ơ

N

G

B

E

L

Ô

V

T

W

P

A

U

H

N

T

J

N

X

P

N

N

T

U

L

U

N

Đ

I

M

G

M

A

G

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS huy động tri thức nền, trải nghiệm cá nhân thực hiện yêu cầu được giao.

- GV quan sát, hỗ trợ HS thực hiện (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- 1 HS đại diện nhóm trình bày kết quả.

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, tiếp tục giành quyền trả lời.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá.

- Gợi mở:

Q

U

C

H

Đ

G

H

U

Y

N

Y

O

N

K

M

W

S

D

U

G

V

W

M

U

G

M

T

T

Y

K

F

C

E

U

Z

T

L

H

A

D

Q

H

R

B

N

G

C

H

N

G

H

I

K

V

S

O

T

H

N

K

I

U

P

N

K

O

A

B

M

N

G

H

T

H

U

T

G

L

Đ

L

T

M

W

S

O

T

Đ

X

I

Q

G

Q

D

H

X

T

N

H

Đ

C

Q

D

U

K

T

R

Ô

W

S

Á

C

H

N

N

I

D

U

N

G

T

N

C

B

C

Q

N

G

I

H

À

W

Y

Ư

Á

G

O

H

G

K

Í

C

B

H

C

Đ

Y

L

Đ

N

K

I

T

G

F

W

V

H

U

M

C

Í

I

S

T

Â

N

T

H

Ư

Ơ

N

G

B

E

L

Ô

V

T

W

P

A

U

H

N

T

J

N

X

P

N

N

T

U

L

U

N

Đ

I

M

G

M

A

G

- GV dẫn dắt vào bài học mới: Trong bài học hôm nay, chúng ta cùng tìm hiểu về cách viết bài văn nghị luận phân tích một tác phẩm văn học (thơ song thất lục bát) để đánh giá được những hiệu quả thẩm mĩ của những hình thức nghệ thuật và giá trị nội dung ẩn trong mỗi tác phẩm.

B. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Tìm hiểu tri thức về kiểu bài

a. Mục tiêu: Nhận biết được yêu cầu đối với kiểu bài văn nghị luận phân tích một tác phẩm văn học (thơ song thất lục bát).

b. Nội dung: Sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời các câu hỏi liên quan đến bài học.

c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS và kiến thức HS tiếp thu được liên quan đến bài học và chuẩn kiến thức GV.

d. Tổ chức thực hiện:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV – HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Nhiệm vụ: Tìm hiểu yêu cầu của kiểu bài

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS làm việc cá nhân, đọc khung thông tin trong SGK và thực hiện nhiệm vụ: Nêu yêu cầu của bài văn nghị luận nghị luận phân tích một tác phẩm văn học (thơ song thất lục bát).

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ

- HS vận dụng kiến thức đã học và trả lời câu hỏi.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động

- GV mời đại diện 1 – 2 HS trình bày kết quả.

- Các HS khác lắng nghe, đặt câu hỏi (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức.

- GV chuyển sang nhiệm vụ mới.

I. Tri thức về kiểu bài

- Yêu cầu của bài văn nghị luận phân tích một tác phẩm văn học (thơ song thất lục bát).

+ Giới thiệu khái quát về tác phẩm thơ song thất lục bát (tên tác phẩm, tên tác giả), nêu được nhận định chung của người viết về tác phẩm.

+ Làm rõ được nội dung chủ đề của tác phẩm.

+ Phân tích được những nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật của tác phẩm (vần, nhịp, từ ngữ, biện pháp tu từ,...) và hiệu quả thẩm mĩ của chúng; tập trung vào một số yếu tố nghệ thuật nổi bật của tác phẩm.

+ Triển khai được hệ thống luận điểm chặt chẽ; sử dụng lí lẽ, bằng chứng xác đáng từ tác phẩm để làm sáng tỏ ý kiến nêu trong bài viết.

+ Khẳng định được ý nghĩa, giá trị của tác phẩm.

Hoạt động 2: Phân tích bài viết tham khảo

a. Mục tiêu: Nhận biết các yêu cầu về kiểu bài thông qua việc quan sát, đọc và phân tích VB tham khảo.

b. Nội dung: Sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời các câu hỏi liên quan đến đặc điểm, yêu cầu của kiểu bài.

c. Sản phẩm: Các câu trả lời của HS về đặc điểm, yêu cầu của kiểu bài thông qua việc phân tích VB tham khảo.

d. Tổ chức thực hiện:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV – HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Nhiệm vụ: Phân tích bài viết tham khảo

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS thảo luận nhóm đôi, thực hiện nhiệm vụ:

+ Đọc thầm VB tham khảo “Hồn tôi vang tiếng trống trường” trong SGK, chủ ý đến khung thông tin tương ứng.

+ Trả lời câu hỏi phân tích VB tham khảo:

Câu hỏi

Câu trả lời

1. Đoạn văn mở đầu văn bản có nội dung gì?

2. Người viết đã triển khai phần thân bài như thế nào

3. Phần kết bài khẳng định điều gì?

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ

- HS đọc bài và thực hiện yêu cầu.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động thảo luận

- GV mời đại diện 1 – 2 HS trình bày kết quả.

- Các HS khác lắng nghe, đặt câu hỏi (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức.

- GV chuyển sang nhiệm vụ mới.

II. Phân tích bài viết tham khảo

Câu hỏi

Câu trả lời

1. Đoạn văn mở đầu văn bản có nội dung gì?

Giới thiệu khái quát về tác phẩm thơ song thất lục bát (nhan đề, tên tác giả) và nêu nhận định chung về tác phẩm.

2. Người viết đã triển khai phần thân bài như thế nào

Lần lượt phân tích bài thơ theo bố cục; trong quá trình triển khai, bài viết đã phân tích nội dung của bài thơ Trưa vắng là những tâm tư, nỗi niềm, khát vọng của con người,... và một số nét đặc sắc về nghệ thuật, nhất là gắn với thể thơ song thất lục bát để làm rõ nội dung chủ đề của tác phẩm; việc liên hệ mở rộng với tác phẩm văn học khác trong quá trình phân tích đã góp phần làm rõ hơn những giá trị nội dung, nghệ thuật của tác phẩm.

3. Phần kết bài khẳng định điều gì?

Khẳng định giá trị, ý nghĩa của tác phẩm.

C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP THỰC HÀNH VIẾT BÀI VĂN NGHỊ LUẬN PHÂN TÍCH MỘT TÁC PHẨM VĂN HỌC (THƠ SONG THẤT LỤC BÁT).

a. Mục tiêu: Nhận biết được cách viết bài văn nghị luận phân tích một tác phẩm văn học (thơ song thất lục bát).

b. Nội dung: Sử dụng SGK, kiến thức đã học để thực hiện nhiệm vụ.

c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS và chuẩn kiến thức của GV.

d. Tổ chức thực hiện

HOẠT ĐỘNG CỦA GV – HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Nhiệm vụ 1: Chọn đề tài

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS làm việc cá nhân, thực hiện nhiệm vụ:

+ Xác định mục đích và người đọc của bài viết.

+ Huy động vốn kiến thức của mình, tham khảo sách báo, nhớ lại các tác phẩm mà em đã học và chọn trong số đó một tác phẩm mà em cảm thấy thú vị, có nhiều cảm xúc để phân tích.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ

- HS đọc bài và thực hiện yêu cầu.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động

- GV mời đại diện 2 – 3 HS trình bày trước lớp.

- Các HS khác lắng nghe, nhận xét, đặt câu hỏi (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức.

- GV chuyển sang nhiệm vụ mới.

Nhiệm vụ 2: Tìm ý, lập dàn ý

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS làm việc cá nhân thực hiện những yêu cầu sau:

+ Theo dõi các bước tìm ý trong SGK, hoàn thiện Phiếu tìm ý (đính kèm phía dưới).

+ Sắp xếp các ý vừa tìm được theo sơ đồ dàn ý (đính kèm phía dưới).

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ

- HS đọc bài và thực hiện yêu cầu.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động thảo luận

- GV mời đại diện 1 – 2 HS trình bày kết quả.

- Các HS khác lắng nghe, đặt câu hỏi (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức.

- GV chuyển sang nhiệm vụ mới.

III. Thực hành viết đoạn văn

1. Chọn đề tài

- Mục đích viết: làm rõ những nét đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của tác phẩm thơ song thất lục bát.

- Người đọc: những người quan tâm, có nhu cầu tìm hiểu về thể thơ song thất lục bát và tác phẩm thơ được phân tích.

- Một số tác phẩm đã học: Ai tư vãn (Lê Ngọc Hân), Khóc Dương Khuê (Nguyễn Khuyến), Hai chữ nước nhà (Trần Tuấn Khải), Đêm khuya tự tình với sông Hương (Hàn Mặc Tử), Tiếng đàn mưa (Bích Khê),...

2. Tìm ý, lập dàn ý

a. Tìm ý.

- Phiếu tìm ý.

b. Lập dàn ý

- Sơ đồ dàn ý.

PHIẾU TÌM Ý

Họ và tên:…………………………………. Lớp:…………………

Nhiệm vụ: Tìm ý cho bài văn nghị luận phân tích một tác phẩm văn học (thơ song thất lục bát).

Gợi ý: Suy nghĩ kĩ về đề tài, trả lời các câu hỏi đã được nêu ở phần tìm ý trong SGK, ghi nhanh các ý tìm được vào ô sau:

Nhan đề tác phẩm là gì?

……………………………………………….

Tác giả là ai?

……………………………………………….

Nhận định chung của em về tác phẩm này là gì?

……………………………………………….

……………………………………………….

……………………………………………….

Tác phẩm được bố cục như thế nào? Nội dung cụ thể của mỗi phần là gì?

Phần 1 (từ … đến …) Nội dung chính là gì? Nghệ thuật nào đặc sắc?

……………………...

……………………...

……………………...

……………………...

Phần 2 (từ … đến …) Nội dung chính là gì? Nghệ thuật nào đặc sắc?

……………………...

……………………...

……………………...

……………………...

….

……………………...

……………………...

Giá trị, ý nghĩa của tác phẩm là gì?

……………………………………………….

……………………………………………….

……………………………………………….

……………………………………………….

Sơ đồ dàn ý

I. MỤC TIÊU

----Còn tiếp----