BÀI 31. SINH QUYỂN, KHU SINH HỌC, CHU TRÌNH SINH - ĐỊA - HÓA

(15 CÂU)

1. NHẬN BIẾT (4 CÂU)

Câu 1: Sinh quyển là gì?

Trả lời:

Sinh quyển là một hệ sinh thái khổng lồ, bao gồm toàn bộ các sinh vật sống trong lớp đất, nước và không khí của Trái Đất.

Câu 2: Khu sinh học là gì?

Trả lời:

Khu sinh học (biôm) là các hệ sinh thái rất lớn đặc trưng cho đất đai và khí hậu các vùng địa lí xác định.

Câu 3: Các yếu tố nào chủ yếu quyết định sự phân bố của các khu sinh học trên Trái Đất?

Trả lời:

Khí hậu (nhiệt độ, lượng mưa), địa hình, đất.

Câu 4: Chu trình sinh địa hóa là gì?

Trả lời:

Là chu trình trao đổi các chất trong tự nhiên: các chất từ môi trường ngoài đi vào cơ thể, qua các bậc dinh dưỡng rồi từ cơ thể sinh vật quay trở lại môi trường.

2. THÔNG HIỂU (4 CÂU)

Câu 1: Sự khác biệt giữa sinh quyển và hệ sinh thái là gì?

Trả lời:

Sinh quyển là toàn bộ phần của Trái Đất nơi sự sống tồn tại, còn hệ sinh thái là một đơn vị chức năng của sinh quyển, bao gồm quần xã sinh vật và môi trường sống của chúng.

Câu 2: Vì sao chu trình sinh địa hóa lại quan trọng đối với sự sống trên Trái Đất?

Trả lời:

Chu trình sinh địa hóa đảm bảo sự tuần hoàn vật chất, cung cấp các nguyên tố cần thiết cho sự sống và duy trì sự cân bằng sinh thái.

Câu 3: Thế nào là hiệu ứng nhà kính?

Trả lời:

Hiệu ứng nhà kính là hiện tượng Trái Đất nóng lên do các khí nhà kính như CO₂, CH₄ giữ lại nhiệt bức xạ từ Mặt Trời.

Câu 4: Con người tác động đến chu trình sinh địa hóa như thế nào?

Trả lời:

Con người có thể làm thay đổi chu trình sinh địa hóa thông qua các hoạt động như công nghiệp hóa, đô thị hóa, nông nghiệp, gây ô nhiễm môi trường.

3. VẬN DỤNG (4 CÂU)

Câu 1: Tại sao rừng nhiệt đới có độ đa dạng sinh học cao hơn so với sa mạc?

Trả lời:

Rừng nhiệt đới có độ đa dạng sinh học cao hơn sa mạc vì:

- Điều kiện khí hậu: Rừng nhiệt đới có khí hậu nóng ẩm, mưa nhiều, ánh sáng mặt trời dồi dào, tạo điều kiện thuận lợi cho quang hợp và sự phát triển của nhiều loài sinh vật.

- Độ phì nhiêu của đất: Đất rừng nhiệt đới thường giàu dinh dưỡng, cung cấp nguồn thức ăn dồi dào cho thực vật.

- Cấu trúc rừng đa tầng: Rừng nhiệt đới có nhiều tầng tán, mỗi tầng có các loại sinh vật khác nhau sinh trưởng và phát triển, thích hợp cho các loài sinh vật khác nhau sinh sống.

- Lịch sử tiến hóa lâu dài: Rừng nhiệt đới đã tồn tại hàng triệu năm, tạo điều kiện cho sự tiến hóa và thích nghi của các loài sinh vật.

Câu 2: Tại sao các loài động vật ở các khu sinh học khác nhau lại có những đặc điểm thích nghi khác nhau?

Trả lời:

Các loài động vật ở các khu sinh học khác nhau có những đặc điểm thích nghi khác nhau để tồn tại và phát triển trong môi trường sống cụ thể vì:

- Khí hậu: Động vật ở vùng lạnh thường có lông dày, lớp mỡ dày để giữ ấm; động vật ở vùng nóng thường có màu sắc sặc sỡ để ngụy trang hoặc báo hiệu.

- Thức ăn: Động vật ăn cỏ ở đồng cỏ thường có răng phẳng để nghiền cỏ, trong khi động vật ăn thịt có răng nhọn để xé thịt.

- Môi trường sống: Động vật sống dưới nước có mang để hô hấp, trong khi động vật sống trên cạn có phổi.

Câu 3: Nếu rừng Amazon bị phá hủy hoàn toàn, điều gì sẽ xảy ra với khí hậu toàn cầu?

Trả lời:

Rừng Amazon đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa khí hậu toàn cầu. Nếu rừng Amazon bị phá hủy hoàn toàn, sẽ có những hậu quả nghiêm trọng:

- Tăng lượng khí CO₂: Rừng Amazon hấp thụ một lượng lớn CO₂, việc phá rừng sẽ làm tăng nồng độ CO₂ trong khí quyển, gây hiệu ứng nhà kính.

- Thay đổi chu trình nước: Rừng Amazon đóng vai trò quan trọng trong chu trình nước, việc phá rừng sẽ làm giảm lượng mưa, gây hạn hán ở nhiều khu vực.

- Mất đa dạng sinh học: Rừng Amazon là nơi cư trú của hàng triệu loài sinh vật, việc phá rừng sẽ dẫn đến mất đi nhiều loài quý hiếm.

Câu 4: Tại sao ô nhiễm môi trường lại ảnh hưởng đến chu trình sinh địa hóa?

Trả lời:

Ô nhiễm môi trường làm thay đổi nồng độ các chất dinh dưỡng trong môi trường, làm gián đoạn chu trình sinh địa hóa:

- Ô nhiễm nguồn nước: Làm giảm hàm lượng oxy trong nước, ảnh hưởng đến sự sống của các sinh vật dưới nước.

- Ô nhiễm không khí: Tăng nồng độ các khí độc hại, gây ra mưa axit, ảnh hưởng đến đất và thực vật.

- Ô nhiễm đất: Làm giảm khả năng giữ nước và dinh dưỡng của đất, ảnh hưởng đến sự sinh trưởng của thực vật.

4. VẬN DỤNG CAO (3 CÂU)

Câu 1: Đề xuất các biện pháp bảo vệ đa dạng sinh học và giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu.

Trả lời:

- Giảm phát thải khí nhà kính: Tăng cường sử dụng năng lượng tái tạo, giảm thiểu việc sử dụng nhiên liệu hóa thạch.

- Bảo vệ rừng: Ngăn chặn phá rừng, trồng rừng.

- Bảo vệ đa dạng sinh học: Thành lập các khu bảo tồn, bảo vệ các loài quý hiếm.

- Nâng cao nhận thức cộng đồng: Tuyên truyền về tầm quan trọng của bảo vệ môi trường.

Câu 2: Hãy phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến sự phân bố của các khu sinh học trên Trái Đất.

Trả lời:

Sự phân bố của các khu sinh học trên Trái Đất do:

- Khí hậu: Nhiệt độ, lượng mưa, ánh sáng là các yếu tố quyết định loại hình thực vật và động vật có thể sinh sống.

- Địa hình: Độ cao, độ dốc, địa hình ảnh hưởng đến lượng mưa, nhiệt độ và loại đất, từ đó ảnh hưởng đến sự phân bố của các loài sinh vật.

- Đất: Thành phần, độ pH, độ ẩm của đất quyết định loại thực vật có thể sinh sống.

- Lịch sử địa chất: Các sự kiện địa chất trong quá khứ như băng hà, biển tiến biển thoái đã ảnh hưởng đến sự phân bố của các loài sinh vật.

Câu 3: Dựa vào kiến thức về chu trình sinh địa hóa, hãy giải thích tại sao việc sử dụng phân bón hóa học quá nhiều lại gây ô nhiễm môi trường.

Trả lời:

Sử dụng phân bón hóa học quá nhiều làm tăng nồng độ nitrat và photphat trong đất và nước, gây ra các vấn đề sau:

- Ô nhiễm nguồn nước: Gây ra hiện tượng phú dưỡng, làm chết các sinh vật dưới nước.

- Ô nhiễm không khí: Khi phân bón tiếp xúc với nhiệt độ cao, một số chất có thể bay hơi vào không khí, gây ô nhiễm.

- Mất cân bằng dinh dưỡng trong đất: Sử dụng phân bón quá nhiều làm mất cân bằng dinh dưỡng trong đất, ảnh hưởng đến sự sinh trưởng của cây trồng.