BÀI 6: GIẢI MÃ NHỮNG BÍ MẬT

VĂN BẢN 1: BA CHÀNG SINH VIÊN
(15 câu)

1. NHẬN BIẾT (5 câu)

Câu 1: Tìm hiểu đôi nét về tác giả?

Trả lời:

- Cô-nan Đoi-lơ (1859 – 1930), là một nhà văn người Xcốt-len nổi tiếng với tiểu thuyết trinh thám Sơ-lốc Hôm – tác phẩm được cho là một sáng kiến lớn trong lĩnh vực tiểu thuyết trinh thám.

- Ông sáng tác ở nhiều thể loại như: tiểu thuyết lịch sử, truyện khoa học viễn tưởng, truyện ngắn, kịch… Ông nổi tiếng trên toàn thế giới với truyện trinh thám, trong đó nhân vật chính là Sơ-lốc Hôm. Sơ-lốc Hôm đã xuất hiện trong 4 tiểu thuyết và 56 truyện ngắn của Cô-nan Đoi-lơ.

- Các tác phẩm tiêu biểu: Cuộc điều tra màu đỏ (1887, tiểu thuyết), Dấu bộ tứ (1890, tiểu thuyết), Những cuộc phiêu lưu của Sơ-lốc Hôm (1892, 12 truyện ngắn), Những hồi ức về Sơ-lốc Hôm (1894, 12 truyện ngắn),…

Câu 2: Thể loại của tác phẩm?

Trả lời:

- Tác phẩm thuộc thể loại: truyện trinh thám.

Câu 3: Hoàn cảnh sáng tác và xuất xứ của tác phẩm?

Trả lời:

- Trích trong Sơ-lốc Hôm toàn tập, tập 2, theo Lê Quang Toản dịch, NXB Văn học, Hà Nội, 2022, tr.572-588.

Câu 4: Bố cục của tác phẩm ?

Trả lời:

- Phần 1 (từ đầu đến…sinh viên): vụ việc mà thầy Xôm nhờ thám tử Hôm giúp đỡ.

- Phần 2 (tiếp theo đến… cho cậu): những nghi phạm trong vụ việc và cách suy luận của thám tử Hôm.

- Phần 3 (đoạn còn lại): thủ phạm lộ diện và những người liên quan đến vụ việc chép trộm.

Câu 5: Phương thức biểu đạt của tác phẩm là gì?

Trả lời:

- Phương thức biểu đạt: tự sự.

2. THÔNG HIỂU (5 câu)

Câu 1: Nêu giá trị nội dung và giá trị nghệ thuật của tác phẩm?

Trả lời:

* Giá trị nội dung:

- Bằng với khả năng quan sát và trí thông minh tài tình, Hôm đã phá được án và tìm ra thủ phạm. Để tạo ra sự hấp dẫn của truyện trinh thám, nhà văn đã đánh lạc hướng suy nghĩ của người đọc để cuối cùng chân tướng đã lộ diện ra khiến người đọc bất ngờ. Qua đó, đề cao phẩm chất của thủ phạm là nhân vật Ghi-crit dám làm, dám nhận, nhà văn cũng để lại lời khen chúc cậu tiền đồ xán lạn và vươn cao hơn nữa trong tương lai.

* Giá trị nghệ thuật:

- Các chi tiết hấp dẫn, li kì, thu hút người đọc.

Câu 2: Tóm tắt lại câu chuyện theo cách hiểu của em?

Trả lời:

Văn bản Ba chàng sinh viên kể về trường đại học có cuộc thi cho sinh viên lấy học bổng giá trị cao, về đề thi môn tiếng Hy Lạp là đề thi khó. Thầy ra đề đã để đề in thử trên mặt bàn và đi vắng khoảng một tiếng. Đến khi thầy quay lại thì mỗi tờ thi lại để một góc khác nhau. Thám tử Hôm đã được thầy đến xem xét và có 3 cậu sinh viên trong diện khả nghi. Và Hôm đã tìm ra được thủ phạm, cậu ấy là vận động viên nhảy xa, tuy biết đề nhưng đã từ chối không dự thi vì đã được nhận vào làm ở Sở cảnh sát. Hôm đã chúc cậu tiền đồ sáng lạn và mong cậu có thể vươn cao trong tương lai.

Câu 3: Sự việc gì đã diễn ra với thầy Xôm?

Trả lời:

- Vụ việc gây lo lắng, hoảng hốt: Thầy Xôm phát hiện đã có người sao chép đề thi quan trọng của kì thi đánh giá.

Câu 4: Hành trình phá án của người điều tra diễn ra như thế nào?

Trả lời:

- Hành trình phá án của người điều tra: Hôm xuất hiện và đã xem xét từng đồ vật trong phòng cũng như đi gặp từng người để quan sát.

- Công bố sự thật: Cậu sinh viên Ghi-crít đã sao chép đề và người hầu Be-ni-xto đã che đậy cho cậu sinh viên vì bố cậu từng có ơn với người hầu.

- Cuối cùng, Hôm đã nhắn nhủ Ghi- crit bài học "Cậu đã vấp ngã một lần và tôi mong cậu có thể vươn cao trong tương lai”.

Câu 5: Phân tích chi tiết vụ án xảy ra tại văn phòng thầy Xôm?

Trả lời:

- Những dấu vết quan trọng đã được Sơ-lốc Hôm phát hiện: Trên mặt bàn có vài mảnh vỏ bút chì, một đầu chì gãy, vết rách dài độ 3 inch và một mẩu bột đen nhỏ, lấm tấm như mùn cưa. Trong phòng ngủ phát hiện mẩu nhỏ màu đen dạng hình chóp.

3. VẬN DỤNG (3 câu)

Câu 1: Chi tiết cho thấy áp lực về thời gian của cuộc điều ra?

Trả lời:

+ Mai là thi rồi. Tối nay tôi buộc phải đưa ra quyết định dứt khoát. Tôi không thể để kỳ thi diễn ra khi đề thi bị lộ. Tôi phải làm gì đó.

+ Khi chúng tôi tới nơi, ông thầy khốn khổ đang đứng ngồi không yên. Chỉ vài giờ nữa là kỳ thi bắt đầu, ấy vậy mà ông ta chưa biết nên công bố sự việc hay mặc thây cho kẻ gian trá tranh học bồng đáng giá. Đầu óc căng như dây đàn khiến ông ta không ngồi yên nổi, vậy nên vừa thấy Hôm, ông ta đã chạy ào ra và dang tay đón mừng.

Câu 2: Áp lực về thời gian trong điều tra có tác dụng gì?

Trả lời:

+ Tăng tính kịch tính cho câu chuyện: Áp lực thời gian khiến cho các nhân vật phải hành động nhanh chóng, quyết đoán, tạo nên sự gay cấn và hồi hộp cho câu chuyện. Người đọc sẽ bị cuốn hút vào mạch truyện và tò mò về kết quả của cuộc điều tra.

+ Thể hiện sự cấp bách của vấn đề: Việc đề thi bị lộ là một sự việc nghiêm trọng, ảnh hưởng đến uy tín của kỳ thi và tương lai của các học sinh. Áp lực thời gian cho thấy tầm quan trọng của việc tìm ra kẻ gian và ngăn chặn hành vi gian lận.

+ Làm nổi bật khả năng suy luận và hành động của các nhân vật: Trong thời gian ngắn ngủi, các nhân vật phải thu thập thông tin, phân tích manh mối và đưa ra quyết định. Điều này giúp thể hiện khả năng suy luận logic, phán đoán chính xác và hành động nhanh chóng của các nhân vật.

Câu 3: Phân tích cách thức Sơ-lốc Hôm đã phá được vụ án thành công?

Trả lời:

- Dấu vết đầu tiên hung thủ để lại đó chính là vài mảnh vỏ bút chì, một đầu chì gãy, vết rách dài 3inch, một mẩu bột đen và Hôm nhận ra một dấu vết quan trọng là hung thủ đã ngủ trong phòng của thầy.

- Hôm đã kiểm tra kỹ càng cửa sổ phòng thầy Xôm, để ước lượng chiều cao của hung thủ, người đó phải cao tầm Hôm hoặc hơn thì mới có thể lẻn vào. Và trong ba sinh viên thì Ghi-crit là vận động viên nhảy xa nên đây là kẻ tình nghi đầu tiên của Hôm.

- Dấu vết quan trọng thủ phạm để lại đó là mẫu bột đen nhỏ như mùn cưa. Ghi- crit là vận động viên ở ngoài sân vận động, đôi giày cậu ta đeo là giày đinh. Khi vận động ở đó, đất sẽ bám vào đinh giày và khi bỏ trốn thủ phạm đã làm mẩu đất rã ra, rơi xuống phòng ngủ và bàn làm việc của thầy.

- Vì thời gian phá án gấp rút nên ông đã lập ra một tòa án nhỏ để thủ phạm phải khiếp sợ. Hôm đã nghi ngờ kẻ tình nghi đó là ngã người hầu Be-ni- xto.

=> Với những suy nghĩ cùng với lời nói sắc bén, hùng hồn của Hôm đã khiến cho người hầu ấp úng khai ra sự việc. Và cuối cùng bằng những chứng cứ thu thập được, dấu vết hung thủ để lại và lời lẽ lập luận của mình, Sơ- lốc Hôm đã tìm ra được hung thủ là Ghi- crit.

4. VẬN DỤNG CAO (2 câu)

Câu 1: Viết dàn ý phân tích văn văn Ba chàng sinh viên?

Trả lời:

a. Mở bài:

- Khái quát về tác giả, tác phẩm

b. Thân bài:

* Khái quát tác giả A -thơ Cô nan Đoi- lơ

- Là một nhà văn nổi tiếng người Scotland.

- Ông sáng tác ở nhiều thể loại khác nhau

- Ông nổi tiếng trên toàn thế giới với thể loại truyện trinh thám, trong đó nhân vật chính là Sơ- lốc Hôm.

- Một số truyện trinh thám nổi tiếng của ông đó là: Cuộc điều tra màu đỏ, Dấu bộ tứ, Những cuộc phiêu lưu của Sơ- lốc Hôm, Những hồi ức về Sơ- lốc Hôm.

* Khái quát văn bản "Ba chàng sinh viên”

- Truyện ngắn được in trong tập truyện Sự trở về của Sơ-lốc Hôm.

- Câu chuyện kể lại vụ việc thầy Xôm đã sơ ý để thủ phạm chép đề thi lấy học bổng và quá trình phá án của Hôm tìm ra thủ phạm đó chính cậu sinh viên Ghi- crit ở tầng hai.

* Phân tích không gian vụ án

- Không gian: một căn nhà trọ ở một thành phố của Anh gồm có tất cả bốn tầng.

- Sự việc diễn ra: vụ việc thầy Xôm đã sơ ý đi ra ngoài dùng trà với bạn mà không để đề bài thi học bổng diễn ra vào ngày mai thật cẩn thận. Cuối cùng, khi dùng trà về, đề bài thi ở trên bàn của thầy đã có sự dịch chuyển, không còn ở vị trí cũ.

- Dấu vết quan trọng: trên mặt bàn làm việc của thầy Xôm có vài mảnh vỏ bút chì, một đầu chì gãy, vết rách dài khoảng 3 inch và một mẩu bột đen nhỏ -> làm quá trình phá án vụ việc xảy ra của căn nhà trọ của thầy Xôm cụ thể, logic hơn và bằng chứng phạm tội thuyết phục hơn.

* Phân tích thời gian xảy ra vụ án

- Thời gian phá án trong văn bản là một buổi tối

- Thời gian bắt đầu xảy ra vụ việc là từ 4 giờ 30 chiều khi thầy Xôm dùng trà với người bạn đã hẹn của mình.

- Buổi sáng ngày mai là thời gian sinh viên vào phòng thi và nhận đề bài môn tiếng Hy Lạp để lấy học bổng.

-> Thời gian ngắn và gấp rút * Phân tích nhân vật trung tâm Sơ- lốc Hôm

- Hôm là một nhà phá án lý trí- hành động.

+ Dấu vết đầu tiên hung thủ để lại đó chính là vài mảnh vỏ bút chì, một đầu chì gãy, vết rách dài 3inch, một mẩu bột đen, và Hôm nhận ra một dấu vết quan trọng là hung thủ đã ngủ trong phòng của thầy

+ Hôm đã kiểm tra kỹ càng cửa sổ phòng thầy Xôm, để ước lượng chiều cao của hung thủ, người đó phải cao tầm Hôm hoặc hơn thì mới có thể lẻn vào. Và trong ba sinh viên thì Ghi-crit là vận động viên nhảy xa nên đây là kẻ tình nghi đầu tiên của Hôm.

+Dấu vết quan trọng thủ phạm để lại đó là mẩu bột đen nhỏ như mùn cưa. Ghi- crit là vận động viên ở ngoài sân vận động, đôi giày cậu ta đeo là giày đinh. Khi vận động ở đó, đất sẽ bám vào đinh giày và khi bỏ trốn thủ phạm đã làm mẩu đất rã ra, rơi xuống phòng ngủ và bàn làm việc của thầy.

+ Vì thời gian phá án gấp rút nên ông đã lập ra một tòa án nhỏ để thủ phạm phải khiếp sợ. Hôm đã nghi ngờ kẻ tình nghi đó là ngã người hầu Be-ni- xto.

=> Với những suy nghĩ cùng với lời nói sắc bén, hùng hồn của Hôm đã khiến cho người hầu ấp úng khai ra sự việc. Và cuối cùng bằng những chứng cứ thu thập được, dấu vết hung thủ để lại và lời lẽ lập luận của mình, Sơ- lốc Hôm đã tìm ra được hung thủ là Ghi- crit.

- Hôm là một người tốt bụng.

+ Thời gian phá án là trong một buổi tối nhưng Hôm không hề nản chí mà vẫn quay trở lại giúp thầy Xôm tìm ra hung thủ.

+ Khi tìm ra được hung thủ là ai, Hôm không hề trách móc hay bắt phạt hung thủ. Hôm để hung thủ của mình tự nhận ra lỗi lầm của mình.

+ Sau khi hung thủ biết lỗi, Hôm đã nhắc nhở anh và đưa ra cho anh một bài học quý giá.

* Đánh giá nghệ thuật truyện

- Cấu trúc hình học của hình tượng thể hiện ở mối quan hệ giữa các nhân vật.

- Văn học trinh thám ra đời để phản ánh đề tài tội ác, cốt truyện đều xoay quanh việc tìm hoặc phanh phui tội ác.

- Không gian trong văn bản không gian hẹp, diễn ra ở một căn nhà trọ khoảng chừng bốn tầng.

- Thời gian phá án ngắn, tạo áp lực cho nhà thám tử, tăng sức hút, hấp dẫn cho câu chuyện phá án.

c. Kết bài:

- Khái quát lại vấn đề

Câu 2: Viết bài văn phân tích tác phẩm Ba chàng sinh viên?

Trả lời:

A-thơ Cô-nan Đoi-lơ, một nhà văn nổi tiếng người Scotland, đã để lại dấu ấn sâu đậm trong nền văn học thế giới với nhiều thể loại như tiểu thuyết lịch sử, truyện khoa học viễn tưởng, truyện ngắn và kịch. Tuy nhiên, ông đặc biệt nổi bật với thể loại truyện trinh thám, trong đó nhân vật chính là Sơ-lốc Hôm. Nhân vật này đã xuất hiện trong bốn tiểu thuyết và 56 truyện ngắn của Đoi-lơ, với những tác phẩm tiêu biểu như "Cuộc điều tra màu đỏ", "Dấu bộ tứ", "Những cuộc phiêu lưu của Sơ-lốc Hôm" và "Những hồi ức về Sơ-lốc Hôm".

Trong số các tác phẩm của mình, truyện ngắn “Ba chàng sinh viên” được coi là một trong những tác phẩm xuất sắc nhất của Đoi-lơ, nằm trong tập truyện "Sự trở về của Sơ-lốc Hôm". Câu chuyện xoay quanh sự vụ thầy Xôm vô tình để lộ đề thi học bổng, dẫn đến việc một sinh viên tên Ghi-crit đã chép đề bài. Qua đó, Sơ-lốc Hôm đã tìm ra thủ phạm và gửi gắm một bài học quý giá về giá trị bản thân và con đường tương lai cho Ghi-crit.

Thầy Hin-tơn Xôm, một giảng viên tại trường Đại học Xanh Lúc, chuẩn bị cho cuộc thi học bổng với một bài thi môn tiếng Hy Lạp dài và phức tạp. Mặc dù chưa hoàn tất kiểm tra bản in thử của đề thi, thầy đã hẹn gặp bạn để uống trà. Khi trở về, thầy phát hiện chìa khóa vẫn cắm trong ổ khóa và đề thi đã bị dịch chuyển. Thầy nghi ngờ ba sinh viên sống ở các tầng trên đã lẻn vào phòng mình để chép đề bài.

Căn nhà trọ nơi câu chuyện diễn ra có bốn tầng, với thầy Xôm ở tầng một, Ghi-crit ở tầng hai, Đao-lát Rát ở tầng ba và Mai Mắc Le- rờn ở tầng bốn. Mỗi sinh viên đều có đặc điểm riêng, trong đó Ghi-crit là một sinh viên chăm chỉ và tài năng thể thao. Sau khi xem xét các manh mối, Sơ-lốc Hôm đã xác định Ghi-crit là thủ phạm, được hỗ trợ bởi người hầu Be-ni-xtô.

Không gian của vụ án diễn ra trong một buổi tối, bắt đầu từ 4 giờ 30 chiều khi thầy Xôm dùng trà. Thời gian gấp rút khiến Hôm phải nhanh chóng tìm ra thủ phạm, tạo nên sự hồi hộp cho người đọc. Những dấu vết như mảnh vỏ bút chì, đầu chì gãy và mẩu bột đen đã giúp Hôm lần ra manh mối.

Hôm không chỉ là một nhà thám tử xuất sắc mà còn là một người tốt bụng. Dù thời gian hạn hẹp, Hôm vẫn quyết tâm giúp thầy Xôm tìm ra thủ phạm mà không trách móc hay phạt Ghi-crit. Thay vào đó, Hôm đã khéo léo nhắc nhở cậu về việc nhận lỗi và hướng tới tương lai. Qua đó, tác giả gửi gắm thông điệp rằng mỗi sai lầm đều là bài học quý giá để trưởng thành hơn.

Câu chuyện không chỉ phản ánh đề tài tội ác mà còn thể hiện cấu trúc hình học giữa các nhân vật: thủ phạm, thám tử và nạn nhân. Không gian hẹp của căn nhà trọ và thời gian phá án ngắn đã tạo ra sức hấp dẫn cho câu chuyện. Sơ-lốc Hôm, mặc dù là nhân vật hư cấu, đã trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều tác phẩm nghệ thuật khác nhau, từ phim ảnh đến nhạc kịch, và vẫn tiếp tục thu hút sự quan tâm của công chúng.