BÀI 8. TIẾNG NÓI CỦA LƯƠNG TRI

VĂN BẢN 1: ĐẤU TRANH CHO MỘT THẾ GIỚI HÒA BÌNH
(15 câu)

1. NHẬN BIẾT (4 câu)

Câu 1: Tìm hiểu đôi nét về tác giả?

Trả lời:

- Ga-bi-en Gác-xi-a Mác-két:

- Sinh năm 1928, mất năm 2014.

- Là nhà văn người Cô-lôm-bi-a.

- Là tác giả của nhiều cuốn tiểu thuyết và tập truyện ngắn theo khuynh hướng hiện thực huyền ảo.

- Được nhận giải Nô-ben Văn học năm 1982.

Câu 2: Hoàn cảnh sáng tác và xuất xứ của tác phẩm?

Trả lời:

- Tháng 8 năm 1986, nguyên thủ của 6 quốc gia (Ấn Độ, Mê-hi-cô, Thụy Điển, Ác-hen-ti-na, Hi Lạp, Tan-da-ni-a) họp tại Mê-hi-cô để ra lời kêu gọi chấm dứt chạy đua vũ trang, thủ tiêu vũ khí hạt nhân, đảm bảo an ninh và hòa bình thế giới. Mác-két được mời tham dự và văn bản này được trích từ bản tham luận của ông.

Câu 3: Bố cục của tác phẩm?

Trả lời:

Văn bản được chia thành 3 phần:

- Phần 1 (Từ đầu đến “sống tốt đẹp hơn”): Nguy cơ bùng nổ chiến tranh hạt nhân.

- Phần 2 (Tiếp theo đến “xuất phát của nó”): Sự nguy hiểm và phi lí của chiến tranh hạt nhân.

- Phần 3 (còn lại): Nhiệm vụ của chúng ta.

Câu 4: Ý nghĩa nhan đề là gì?

Trả lời:

- Muốn ngăn chặn, đẩy lùi nguy cơ chiến tranh hạt nhân thì phải xác định một thái độ hành động tích cực, đấu tranh cho hòa bình vì sự sống của chính con người.

=> Nhan đề mang ý nghĩa thời đại, có tính nhân văn sâu sắc, thể hiện luận điểm cơ bản của bài văn, đồng thời như một khẩu hiệu, kêu gọi, hướng nhân loại tới một thái độ đấu tranh tích cực.

2. THÔNG HIỂU (6 câu)

Câu 1: Nêu giá trị nội dung và giá trị nghệ thuật của tác phẩm?

Trả lời:

* Giá trị nội dung

- Văn bản “Đấu tranh cho một thế giới hòa bình” kêu gọi toàn nhân loại đoàn kết ngăn chặn chiến tranh hạt nhân, bảo vệ hòa bình và sự sống trên trái đất.

* Giá trị nghệ thuật

- Lập luận chặt chẽ, có chứng cứ cụ thể, xác thực.

- Nghệ thuật so sánh sắc sảo, giàu sức thuyết phục..

Câu 2: Nội dung của tác phẩm là gì?

Trả lời:

- Nguy cơ chiến tranh hạt nhân đang đe dọa toàn bộ sự sống trên trái đất.

- Nhiệm vụ của con người: ngăn chặn nguy cơ chiến tranh, đấu tranh cho một thế giới hòa bình.

Câu 3: Luận điểm của bài đọc là gì?

Trả lời:

- Luận điểm: Nguy cơ chiến tranh hạt nhân đang đe dọa toàn thể loài người và sự sống trên trái đất. Vì vậy, đấu tranh cho hòa bình, ngăn chặn và xoá bỏ nguy cơ chiến tranh hạt nhân là nhiệm vụ thiết thực và cấp bách của mỗi người, toàn thể loài người.

Câu 4: Hệ thống có luận cứ có trong bài đọc?

Trả lời:

+) Kho vũ khí hạt nhân đang được tàng trữ có khả năng huỷ diệt cả trái đất và các hành tinh khác trong hệ mặt trời.

+) Cuộc chạy đua vũ trang làm mất đi khả năng cải thiện đời sống cho hàng tỷ người.

+) Chiến tranh hạt nhân không những đi ngược lại lý trí của loài người mà còn ngược lại với lý trí của tự nhiên, phản lại sự tiến hoá.

+) Tất cả chúng ta phải có nhiệm vụ ngăn chặn cuộc chiến tranh hạt nhân, đấu tranh vì một thế giới hoà bình.

⇒ Luận điểm thể hiện rõ thực trạng, nguy cơ chiến tranh và thái độ, tư tưởng của tác giả, kêu gọi đấu tranh vì hoà bình. Các luận cứ mạch lạc, chặt chẽ, sâu sắc.

Câu 5: Đâu là dẫn chứng xác định nguy cơ bùng nổ chiến tranh hạt nhân?

Trả lời:

Xác định cụ thể về thời gian: ngày 8/8/1986.

- Đưa ra con số cụ thể: “50.000 đầu đạn hạt nhân…, mỗi người ngồi trên 4 tấn thuốc nổ”. Dẫn điển tích: “Thanh gươm Đa-mô-clét”.

- Nguy cơ hủy diệt:

+ “Tất cả chỗ đó nổ tung sẽ làm biến hết thảy, không phải là một lần mà là mười hai lần mọi dấu vết của sự sống trên trái đất”.

+ “Kho vũ khí ấy có thể tiêu diệt tất cả các hành tinh xoay quanh mặt trời, cộng thêm bốn hành tinh nữa và phá hủy thế thăng bằng của hệ mặt trời”.

Câu 6: Những biện pháp nghệ thuật tác nào được giả đã sử dụng trong bài viết để gây ấn tượng mạnh với người đọc?

Trả lời:

+ Dùng phép so sánh: “không có một ngành khoa học nào… không có một đứa con nào…”

+ Nghệ thuật tăng cấp

=> Gây ấn tượng mạnh, thể hiện sự chính xác, tác động mạnh mẽ đến con người, phê phán những mặt trái của các phát minh khoa học.

3. VẬN DỤNG (3 câu)

Câu 1: Sự nguy hại của chiến tranh hạt nhân được chứng minh qua những dẫn chứng nào?

Trả lời:

- Cuộc chạy đua vũ trang chuẩn bị cho chiến tranh hạt nhân đã làm mất đi khả năng để con người được sống tốt đẹp hơn:

+ Năm 1981, UNICEF định ra một chương trình giải quyết những vấn đề cấp bách cho 500 triệu trẻ em nghèo trên thế giới về y tế, giáo dục sơ cấp… với 100 tỷ USD

→ gần bằng chi phí cho 100 máy bay ném bom chiến lược B.1B của Mỹ và dưới 1000 tên lửa vượt đại châu.

+ Kinh phí của chương trình phòng bệnh 14 năm và phòng bệnh sốt rét cho hơn 1 tỷ người, cứu hơn 14 triệu trẻ em Châu Phi → bằng giá của 10 chiếc tàu sân bay Ni-mít mang vũ khí hạt nhân của Mỹ dự định sản xuất từ năm 1986 đến năm 2000.

+ Năm 1985 (Theo tính toán của FAO) 575 triệu người thiếu dinh dưỡng → không bằng kinh phí sản xuất 149 tên lửa MX; 27 tên lửa MX → đủ trả tiền nông cụ cần thiết cho các nước nghèo trong 4 năm.

+ Xoá nạn mù chữ cho toàn thế giới → bằng tiền đóng 2 tầu ngầm mang vũ khí hạt nhân.

Câu 2: Tác giả đã phân tích yếu tố nào để chứng minh chiến tranh hạt nhân là cuộc chiến vô nghĩa?

Trả lời:

- Chiến tranh hạt nhân chẳng những đi ngược lại lý trí của con người mà còn phản lại sự tiến hoá của tự nhiên:

+ Chi phí cho vũ khí hạt nhân quá tốn kém, phi lí, phi nhân đạo, làm mất đi khả năng được hưởng cuộc sống tốt đẹp của con người.

+ Quá trình tiến hóa của sự sống mất hàng trăm triệu năm → lâu dài. Chiến tranh hạt nhân xảy ra: “bấm nút” một cái là đưa cả quá trình vĩ đại và tốn kém đó trở lại điểm xuất phát của nó → nhanh chóng.

=> Nghệ thuật so sánh, đối lập, dẫn chứng thuyết phục giúp con người nhận thức sâu sắc về tác hại của vũ khí hạt nhân, đi ngược lại lợi ích và sự phát triển của thế giới.

Câu 3: Nhiệm cụ ngày nay của chúng ta là gì?

Trả lời:

- Kêu gọi mọi người chống lại vũ khí hạt nhân.

- Tìm cách tiêu hủy toàn bộ kho vũ khí hạt nhân hiện có.

- Đề nghị lập ra nhà băng lưu trữ trí nhớ để cho nhân loại tương lai biết rằng sự sống đã từng tồn tại tại đây.

=> Lời văn kiên quyết, đanh thép.

=> Quan điểm nghiêm khắc, cụ thể bày tỏ việc chống lại chiến tranh hạt nhân là công việc cấp bách, là nhiệm vụ chung của tất cả mọi người.

4. VẬN DỤNG CAO (2 câu)

Câu 1: Viết dàn ý về đề tài nêu quan điểm của em về các cuộc xung đột chiến tranh trên thế giới hiện nay?

Trả lời:

I. Mở bài

Giới thiệu chung: Nêu tầm quan trọng của vấn đề xung đột chiến tranh trong bối cảnh toàn cầu hiện nay.

Khẳng định quan điểm: Đưa ra quan điểm cá nhân về tình hình xung đột chiến tranh hiện tại.

II. Thân bài

A. Thực trạng các cuộc xung đột chiến tranh hiện nay

- Các cuộc xung đột nổi bật:

+ Xung đột tại Ukraine.

+ Tình hình Trung Đông (Syria, Israel-Palestine).

+ Các cuộc xung đột ở châu Phi (Ethiopia, Sudan).

- Nguyên nhân:

+ Chính trị: Quyền lực, tham vọng lãnh thổ.

+ Kinh tế: Tài nguyên, lợi ích kinh tế.

+ Tôn giáo và sắc tộc: Xung đột giữa các nhóm tôn giáo và dân tộc.

B. Hệ quả của xung đột chiến tranh

- Đối với con người:

+ Tổn thất về nhân mạng, thương tật.

+ Khủng hoảng nhân đạo: Di cư, tị nạn.

- Đối với xã hội:

+ Phá hủy cơ sở hạ tầng.

+ Sự tan rã của các giá trị văn hóa, xã hội.

- Đối với kinh tế:

+ Thiệt hại kinh tế, ngừng trệ phát triển.

+ Tác động đến thương mại quốc tế.

C. Quan điểm cá nhân về giải pháp

- Đề xuất giải pháp hòa bình:

+ Đối thoại và thương lượng giữa các bên liên quan.

+ Vai trò của tổ chức quốc tế (Liên Hợp Quốc, các tổ chức khu vực).

- Giáo dục và nâng cao nhận thức:

+ Tăng cường giáo dục về hòa bình và đối thoại.

+ Khuyến khích sự hiểu biết giữa các nền văn hóa.

III. Kết bài

- Tóm tắt lại quan điểm: Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tìm kiếm giải pháp hòa bình cho các cuộc xung đột.

- Kêu gọi hành động: Khuyến khích mọi người tham gia vào các hoạt động vì hòa bình và công lý trên toàn cầu.

Câu 2: Viết bài văn nghị luận nêu quan điểm của em về các cuộc xung đột chiến tranh trên thế giới hiện nay?

Trả lời:

Trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay, các cuộc xung đột chiến tranh vẫn đang diễn ra phức tạp và đa dạng. Những cuộc xung đột này không chỉ gây ra tổn thất nặng nề về nhân mạng mà còn ảnh hưởng sâu sắc đến xã hội và kinh tế của các quốc gia. Qua đó, tôi muốn khẳng định rằng việc tìm kiếm giải pháp hòa bình và bền vững cho những cuộc xung đột này là điều hết sức cần thiết.

Hiện nay, trên thế giới có nhiều cuộc xung đột nổi bật, trong đó xung đột tại Ukraine là một ví dụ điển hình. Kể từ khi Nga xâm lược Ukraine vào tháng 2 năm 2022, theo báo cáo của Liên Hợp Quốc, đã có hơn 8 triệu người phải rời bỏ quê hương, trong khi số người thiệt mạng ước tính lên tới 40.000 người. Tình hình Trung Đông cũng không kém phần nghiêm trọng với cuộc nội chiến kéo dài tại Syria, nơi đã có hơn 500.000 người thiệt mạng và khoảng 13 triệu người phải di cư. Xung đột Israel-Palestine cũng đã kéo dài hàng thập kỷ, khiến hàng triệu người dân sống trong cảnh khổ cực, thiếu thốn lương thực và nước sạch. Ngoài ra, các cuộc xung đột ở châu Phi, như tại Ethiopia và Sudan, cũng đang diễn ra với những hậu quả nghiêm trọng về nhân đạo, trong đó Ethiopia đã ghi nhận hơn 2 triệu người phải di cư do xung đột tại vùng Tigray.

Nguyên nhân của những cuộc xung đột này rất đa dạng. Về mặt chính trị, nhiều quốc gia đang tranh giành quyền lực và lãnh thổ, dẫn đến những cuộc chiến tranh tàn khốc. Ví dụ, cuộc xung đột tại Ukraine không chỉ phản ánh sự cạnh tranh quyền lực giữa Nga và phương Tây mà còn liên quan đến các vấn đề lịch sử, văn hóa và dân tộc. Về kinh tế, tài nguyên thiên nhiên trở thành mục tiêu của những cuộc xung đột, như ở châu Phi, nơi các nhóm vũ trang tranh giành quyền kiểm soát các mỏ khoáng sản quý giá. Hơn nữa, sự khác biệt về tôn giáo và sắc tộc cũng là một trong những nguyên nhân chính gây ra xung đột, khi các nhóm dân tộc và tôn giáo không thể hòa hợp và sống chung, như trường hợp ở Myanmar với cuộc xung đột giữa quân đội và người Rohingya.

Hệ quả của các cuộc xung đột chiến tranh là vô cùng nghiêm trọng. Đầu tiên, về con người, những tổn thất về nhân mạng và thương tật là không thể đong đếm. Theo báo cáo của Tổ chức Di cư Quốc tế, hiện có khoảng 26 triệu người tị nạn trên toàn thế giới, phần lớn trong số họ là nạn nhân của các cuộc xung đột. Hàng triệu người phải sống trong tình trạng khủng hoảng nhân đạo, buộc phải di cư và trở thành người tị nạn. Thứ hai, xung đột gây ra sự phá hủy nghiêm trọng đối với cơ sở hạ tầng. Tại Syria, 50% cơ sở hạ tầng y tế đã bị phá hủy, khiến cho hàng triệu người không thể tiếp cận dịch vụ y tế. Cuối cùng, kinh tế của các quốc gia bị thiệt hại nặng nề; theo Ngân hàng Thế giới, kinh tế Syria đã giảm 60% so với trước khi xung đột bắt đầu, dẫn đến sự ngừng trệ trong phát triển và ảnh hưởng đến thương mại quốc tế.

Để giải quyết tình trạng này, cần có những giải pháp hòa bình và bền vững. Trước hết, việc đối thoại và thương lượng giữa các bên liên quan là vô cùng quan trọng. Các tổ chức quốc tế như Liên Hợp Quốc cần đóng vai trò tích cực hơn trong việc hòa giải và hỗ trợ các bên tìm kiếm giải pháp. Ví dụ, các cuộc đàm phán hòa bình tại Geneva đã từng mang lại hy vọng cho Syria, mặc dù kết quả vẫn còn nhiều thách thức. Thứ hai, giáo dục và nâng cao nhận thức về hòa bình cũng là một yếu tố then chốt. Việc tăng cường giáo dục về hòa bình, khuyến khích sự hiểu biết giữa các nền văn hóa sẽ giúp giảm thiểu xung đột và xây dựng một xã hội hòa bình hơn.

Hiên nay các cuộc xung đột chiến tranh hiện nay đang gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng cho nhân loại. Việc tìm kiếm giải pháp hòa bình là cần thiết để chấm dứt những đau thương này. Hãy cùng nhau tham gia vào các hoạt động vì hòa bình và công lý, để xây dựng một thế giới tốt đẹp hơn cho tất cả mọi người. Chỉ khi chúng ta cùng nhau nỗ lực, chúng ta mới có thể hy vọng vào một tương lai không còn chiến tranh và xung đột.