BÀI 30. DIỄN THẾ SINH THÁI

(16 CÂU)

1. NHẬN BIẾT (4 CÂU)

Câu 1: Diễn thế sinh thái là gì?

Trả lời:

Diễn thế sinh thái là quá trình biến đổi tuần tự của quần xã qua các giai đoạn tương ứng với sự biến đổi của môi trường.

Câu 2: Nguyên nhân chủ yếu gây ra diễn thế sinh thái là gì?

Trả lời:

Do sự tác động qua lại giữa các sinh vật trong quần xã và giữa quần xã với môi trường.

Câu 3: Phân biệt diễn thế nguyên sinh và diễn thế thứ sinh.

Trả lời:

Diễn thế nguyên sinh xảy ra ở những nơi chưa từng có sinh vật sinh sống, còn diễn thế thứ sinh xảy ra ở những nơi đã từng có sinh vật sinh sống nhưng bị phá hủy.

Câu 4: Quần xã đỉnh cực là gì?

Trả lời:

Giai đoạn cuối của diễn thế sinh thái nguyên sinh hình thành quần xã tương đối ổn định gọi là quần xã đỉnh cực.

2. THÔNG HIỂU (4 CÂU)

Câu 1: Tại sao diễn thế sinh thái lại xảy ra?

Trả lời:

Diễn thế sinh thái xảy ra do:

- Biến đổi môi trường: Khí hậu, địa hình, hoạt động của con người... thay đổi.

- Tương tác giữa các loài: Cạnh tranh, hỗ trợ, kí sinh... làm thay đổi quần xã.

- Sự thay đổi của quần xã: Các loài tiên phong mở đường, quần xã dần ổn định.

Câu 2: Sự khác biệt giữa quần xã tiên phong và quần xã đỉnh cực là gì?

Trả lời:

Quần xã tiên phong có độ đa dạng loài thấp, thành phần loài đơn giản, còn quần xã đỉnh cực có độ đa dạng loài cao, thành phần loài phức tạp và ổn định.

Câu 3: Vì sao quần xã đỉnh cực thường ổn định hơn các quần xã khác?

Trả lời:

Quần xã đỉnh cực ổn định hơn vì:

- Đa dạng sinh học cao: Nhiều loài cùng tồn tại, giảm rủi ro khi một loài gặp khó khăn.

- Mối quan hệ phức tạp: Các loài liên kết chặt chẽ với nhau, tạo nên cân bằng.

- Lưới thức ăn phức tạp: Giảm thiểu tác động khi một loài thay đổi số lượng.

- Năng suất ổn định: Sản lượng sinh khối được duy trì ở mức cân bằng.

- Khả năng tự điều chỉnh cao: Hệ sinh thái có thể tự phục hồi sau khi bị tác động.

Câu 4: Tại sao diễn thế thứ sinh thường diễn ra nhanh hơn diễn thế nguyên sinh?

Trả lời:

Diễn thế thứ sinh diễn ra nhanh hơn vì:

- Môi trường đã có sẵn: Đất đã có chất dinh dưỡng, cấu trúc đất sẵn có.

- Hạt giống và bào tử còn sót lại: Các loài thực vật có thể nhanh chóng tái sinh.

- Vi sinh vật sẵn sàng: Hỗ trợ quá trình phân giải chất hữu cơ.

3. VẬN DỤNG (5 CÂU)

Câu 1: Tại sao sau khi một khu rừng bị chặt phá, sẽ xuất hiện một quần xã sinh vật mới?

Trả lời:

Khi một khu rừng bị chặt phá, môi trường sống thay đổi hoàn toàn, tạo điều kiện cho các loài cây cỏ nhỏ, chịu hạn phát triển. Các loài này sẽ cạnh tranh và thay thế nhau, dần dần hình thành nên một quần xã mới thích nghi với điều kiện môi trường mới. Đây là quá trình diễn thế thứ sinh.

Câu 2: Tại sao các loài thực vật tiên phong thường có khả năng chịu hạn, chịu nhiệt tốt?

Trả lời:

Các loài thực vật tiên phong thường là những loài có khả năng sinh trưởng nhanh, chịu được điều kiện khắc nghiệt như hạn hán, nhiệt độ cao, ánh sáng mạnh. Chúng có khả năng cố định đạm, cải tạo đất, tạo điều kiện cho các loài khác phát triển sau này.

Câu 3: Lấy ví dụ về diễn thế sinh thái trong tự nhiên..

Trả lời:

- Diễn thế trên một bãi cát ven biển: Từ rêu, địa y đến cỏ, cây bụi và cuối cùng là rừng ngập mặn.

- Diễn thế trên một hồ nước: Từ hồ nước sâu đến hồ nước cạn, đầm lầy và cuối cùng là vùng đất khô.

- Diễn thế trên một đụn cát: Từ rêu, địa y đến cỏ, cây bụi và cuối cùng là rừng thông.

Câu 4: Tại sao hoạt động của con người có thể làm thay đổi quá trình diễn thế sinh thái?

Trả lời:

Hoạt động của con người như chặt phá rừng, xây dựng các công trình, thải rác thải, ô nhiễm môi trường có thể làm thay đổi mạnh mẽ các điều kiện môi trường, làm gián đoạn quá trình diễn thế sinh thái, thậm chí làm cho quá trình diễn thế đi ngược lại.

Câu 5: Nếu một quần xã đỉnh cực bị phá hủy hoàn toàn, liệu có thể phục hồi lại không?

Trả lời:

Việc phục hồi một quần xã đỉnh cực bị phá hủy hoàn toàn là rất khó khăn và mất nhiều thời gian. Quá trình phục hồi sẽ diễn ra chậm hơn so với diễn thế thứ sinh và kết quả cuối cùng có thể không giống hoàn toàn với quần xã ban đầu.

4. VẬN DỤNG CAO (3 CÂU)

Câu 1: Trình bày các yếu tố ảnh hưởng đến tốc độ diễn thế sinh thái.

Trả lời:

Tốc độ diễn thế sinh thái phụ thuộc vào nhiều yếu tố như:

- Khí hậu: Khí hậu khắc nghiệt sẽ làm chậm quá trình diễn thế.

- Địa hình: Địa hình dốc, đất nghèo dinh dưỡng sẽ làm chậm quá trình diễn thế.

- Sinh vật tiên phong: Khả năng thích nghi và sinh sản của sinh vật tiên phong ảnh hưởng đến tốc độ diễn thế.

- Hoạt động của con người: Hoạt động của con người có thể làm tăng hoặc giảm tốc độ diễn thế.

Câu 2: Trình bày vai trò của diễn thế sinh thái trong việc hình thành các hệ sinh thái mới.

Trả lời:

Diễn thế sinh thái là quá trình hình thành và phát triển của các hệ sinh thái mới, từ các môi trường đơn giản đến các hệ sinh thái phức tạp và ổn định. Quá trình này giúp duy trì sự đa dạng sinh học và cân bằng sinh thái của Trái Đất..

Câu 3: Dựa vào kiến thức về diễn thế sinh thái, hãy giải thích tại sao việc trồng rừng lại có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ môi trường.

Trả lời:

Trồng rừng giúp phục hồi các hệ sinh thái bị suy thoái, tăng cường khả năng hấp thụ CO₂, giảm thiểu hiệu ứng nhà kính, bảo vệ đất, nước và đa dạng sinh học.