Ngày soạn: …/…/…

Ngày dạy: …/…/…

TIẾT    : THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT: BIỆN PHÁP TU TỪ NÓI MỈA, NGHỊCH NGỮ: ĐẶC ĐIỂM VÀ TÁC DỤNG

(1 tiết)

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC

1. Kiến thức

Sau bài học này, HS sẽ: 

• HS nhận biết được khái niệm, đặc điểm và tác dụng của biện pháp tu từ nói mỉa, nghịch ngữ.
• HS hiểu và sử dụng các biện pháp tu từ nói mỉa và nghịch ngữ phù hợp với bổi cảnh.

2. Năng lực

Năng lực chung: 

• Năng lực tự học và tự chủ: biết lắng nghe và chia sẻ ý kiến cá nhân với bạn, nhóm và GV. Tích cực tham gia các hoạt động trong lớp.
• Năng lực giao tiếp và hợp tác: khả năng thực hiện nhiệm vụ một cách độc lập hay theo nhóm; Trao đổi tích cực với giáo viên và các bạn khác trong lớp.
• Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Thu thập và làm rõ các thông tin liên quan đến bài học; biết đề xuất và phân tích được một số giải pháp giải quyết vấn đề.

Năng lực đặc thù

• Nhận biết được các đặc điểm, tác dụng của biện pháp tu từ nói mỉa, nghịch ngữ.
• Biết cách vận dụng vào giao tiếp và tạo lập văn bản.

Năng lực số

• 2.1.NC1a: Khai thác và thẩm định các học liệu số về tu từ học hiện đại, các bài phân tích về phong cách châm biếm qua các thư viện số chuyên ngành.
• 6.1.NC1a: Sử dụng các công cụ kỹ thuật số (sơ đồ đồ họa, bảng so sánh trực tuyến) để mô hình hóa cấu trúc và tác dụng của nói mỉa và nghịch ngữ.
• 6.3.NC1a: Khai thác trí tuệ nhân tạo (AI) để thử nghiệm khả năng nhận diện sắc thái châm biếm và gợi ý các phương án tạo lập văn bản có sử dụng nghịch ngữ.

Năng lực AI:

• 12.C2.1: Các yêu cầu dành cho công cụ AI hỗ trợ các hoạt động học tập và xã hội (Học sinh biết cách thiết lập và tùy chỉnh các yêu cầu bối cảnh, phân vai chuyên gia ngôn ngữ, và các câu lệnh prompt nâng cao cho Chatbot AI để gợi ý các phương án kết hợp nghịch ngữ phong phú trong Hoạt động 4 - Vận dụng)
• 12.A3.1: Trách nhiệm công dân trong xã hội có AI (Học sinh thể hiện trách nhiệm học thuật và sự trung thực học thuật số; tự lực hoàn thiện đoạn văn 150 chữ và cam kết không sao chép nguyên văn nội dung do AI tạo ra trong Hoạt động 4 - Vận dụng)

3. Phẩm chất

• Biết cách ứng dụng cho phù hợp với bối cảnh giao tiếp và tạo lập văn bản.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1. Đối với giáo viên

-   KHBD

• SGK, SGV Ngữ văn 12;
• Phiếu bài tập, trả lời câu hỏi;
• Tranh ảnh về tác giả, tác phẩm;
• Bảng phân công nhiệm vụ cho HS hoạt động trên lớp;
• Bảng giao nhiệm vụ học tập cho HS ở nhà;
• Máy tính, máy chiếu.
• Video AI được tạo bằng các công cụ AI để khởi động bài học.
• Công cụ AI hỗ trợ: ChatGPT, Copilot.

2. Đối với HS

• SGK, SBT Ngữ văn 12.
• Sách tham khảo, tư liệu sưu tầm liên quan đến bài học…
• Bảng giao nhiệm vụ học tập đã chuẩn bị ở nhà.
• Thiết bị số: Máy tính bảng hoặc điện thoại thông minh (nếu điều kiện cho phép) có kết nối Internet.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

2. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Tìm hiểu về lý thuyết

a. Mục tiêu: Nhận biết dấu hiệu của biện pháp tu từ nói mỉa và nghịch ngữ.

b. Nội dung: HS sử dụng SGK, quan sát, chắt lọc kiến thức trả lời những câu hỏi liên quan đến bài học.

c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS và chuẩn kiến thức của GV.

d. Tổ chức thực hiện:

3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

a. Mục tiêu: HS củng cố, mở rộng kiến thức đã học về biện pháp tu từ nói mỉa và nghịch ngữ.

b. Nội dung: Sử dụng SGK, kiến thức đã học để trả lời các câu hỏi liên quan đến biện pháp tu từ nói mỉa và nghịch ngữ.

c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS và chuẩn kiến thức của GV.

d. Tổ chức thực hiện

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

a. Mục tiêu: Vận dụng kiến thức để tạo lập văn bản tại nhà.

b. Nội dung: GV hướng dẫn HS làm bài tập vận dụng, yêu cầu tạo lập văn bản tại nhà.

c. Sản phẩm học tập: Phần trả lời của HS và chuẩn kiến thức của GV.

d. Tổ chức thực hiện:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS làm bài tập sau tại nhà:

Viết một đoạn văn 150 chữ theo chủ đề tự chọn, trong đó có sử dụng biện pháp tu từ nói mỉa, nghịch ngữ và lí giải ý tưởng.

+ GV yêu cầu HS sử dụng công cụ AI hỗ trợ viết để gợi ý thêm 03 phương án sử dụng nghịch ngữ theo như chủ đề em đã chọn (ví dụ: "Một sự thất bại huy hoàng"). HS chọn lọc phương án đắt giá nhất để hoàn thiện đoạn văn 150 chữ của mình.

+ GV hướng dẫn HS sử dụng Chatbot AI (ChatGPT, Copilot...) như một trợ lý gợi ý ý tưởng sáng tạo từ ngữ

+ . GV hướng dẫn HS thực hành thiết lập vai trò bối cảnh rõ ràng cho AI thay vì đặt câu hỏi chung chung

+ GV đặc biệt nhấn mạnh quy tắc đạo đức và trách nhiệm học thuật số, học sinh chỉ khai thác AI để tham khảo, gợi mở tư duy sáng tạo ngôn từ, tuyệt đối không lạm dụng AI viết hộ toàn bộ đoạn văn và không sao chép nguyên văn sản phẩm của AI để nộp.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS tiếp nhận nhiệm vụ học tập.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết). 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện 2 – 3 HS trình bày trước lớp.

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá và chốt kiến thức.

- GV kết thúc bài học.

-  HS đánh giá điểm bài viết theo rubik.

[12.C2.1: Học sinh biết cách xây dựng và tinh chỉnh câu lệnh prompt nâng cao để tối ưu hóa việc tìm ý tưởng sáng tạo tu từ ngôn ngữ.]

[12.A3.1: Học sinh nâng cao nhận thức về tính trung thực, có trách nhiệm trong việc sử dụng AI học tập, cam kết không đạo văn hay lạm dụng AI viết hộ.]

Rubik đánh giá đoạn văn

[6.3.NC1a: HS làm chủ công cụ AI trong việc gợi mở ý tưởng sáng tạo ngôn từ.]

*HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ:

- Ôn tập thực hành tiếng Việt – Biện pháp tu từ nói mỉa, nghịch ngữ: đặc điểm và tác dụng.

- Hoàn chỉnh các bài tập phần Luyện tập, Vận dụng (nếu chưa xong). 

- Soạn phần Viết – Viết bài văn nghị luận so sánh, đánh giá hai tác phẩm truyện.