A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

a. Mục tiêu: Tạo tâm thế hứng thú cho HS từng bước làm quen với bài học.

b. Tổ chức thực hiện:

* Giới thiệu tên chủ điểm

- GV giới thiệu tên chủ điểm “Tiếp bước cha ông”.

- GV yêu cầu HS nêu cách hiểu hoặc suy nghĩ về tên chủ điểm.

- GV mời đại diện 2 – 3 HS trả lời, các HS khác lắng nghe, nhận xét và bổ sung (nếu có).

- GV nhận xét, đánh giá và kết luận:

Ý nghĩa tên chủ điểm “Tiếp bước cha ông”:

+ Ở chủ điểm này, các bài đọc nói về những truyền thống tốt đẹp được thế hệ trước truyền cho thế hệ sau, thế hệ sau tiếp bước thế hệ cha ông đi trước.

+ Đó là truyền thống yêu nước, tinh thần đấu tranh bảo vệ chủ quyền của dân tộc. Chủ điểm giúp các em cảm nhận đất nước Việt Nam ngày một đổi thay, phát triển,...

* Giới thiệu bài học:

- GV tổ chức cho HS hoạt động nhóm đôi: Chia sẻ những điều đã biết về di tích Văn Miếu – Quốc Tử Giám.

- GV mời 2 – 3 HS chia sẻ trước lớp, các HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung (nếu có).

- GV tổ chức cho HS xem tranh, liên hệ nội dung khởi động với nội dung tranh.

- GV tổ chức cho HS đọc tên và phán đoán nội dung bài học.

- GV nhận xét, đánh giá và khen ngợi HS.

- GV giới thiệu bài học mới và ghi tên bài đọc: Nghìn năm văn hiến.

B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Luyện đọc thành tiếng

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS:

- Biết cách đọc một văn bản thông tin có bảng biểu, đọc đúng bảng thống kê trong bài theo trình tự cột ngang.

- Đọc được bài đọc trong nhóm và trước lớp.

b. Tổ chức thực hiện

- GV đọc mẫu cho HS nghe: Giọng đọc thể hiện tình cảm trân trọng, tự hào; đọc rõ ràng, rành mạch bảng thống kê theo trình tự cột ngang.

- GV hướng dẫn HS đọc các tiếng dễ phát âm sai, đọc bảng thống kê theo trình tự cột ngang, tìm hiểu nghĩa của từ ngữ.

+ Các tiếng dễ phát âm sai: ngôi trường, Thiên Quang, hàng muỗm già,…

+ Đọc bảng thống kê theo trình tự cột ngang:

• Triều đại/ Lý/ Số khoa thi/ 6/ Số tiến sĩ/ 11/ Số trạng nguyên/ 0/
• Triều đại/ Trần/ Số khoa thi/ 14/ Số tiến sĩ/ 51/ Số trạng nguyên/ 9/

….

• Tổng cộng/ Số khoa thi/ 185/ Số tiến sĩ/ 2896/ Số trạng nguyên/ 47/

+ Tìm hiểu nghĩa của từ ngữ: Văn Miếu Thăng Long nay là Văn Miếu – Quốc Tử Giám là quần thể di tích lịch sử - văn hóa ở Thủ đô Hà Nội.

­­- GV tổ chức cho HS đọc thành tiếng đoạn, bài đọc trong nhóm nhỏ và trước lớp. Bài đọc có thể chia làm ba đoạn để luyện đọc và tìm ý:

+ Đoạn 1: Từ đầu đến cũng được học ở đây.

+ Đoạn 2: Bảng thống kê.

+ Đoạn 3: Phần còn lại.

* Tùy thuộc vào năng lực HS, GV có thể tách hoặc ghép đoạn để thuận tiện trong việc hướng dẫn các em luyện đọc.

Hoạt động 2: Luyện đọc hiểu

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS:

- Đọc thầm lại bài đọc và trả lời các câu hỏi liên quan đến bài đọc.

- Nắm được nội dung, ý nghĩa của bài đọc.

b. Tổ chức thực hiện

- GV tổ chức cho HS đọc thầm lại bài đọc và thảo luận trong nhóm hoặc nhóm nhỏ để trả lời từng câu hỏi:

+ Câu 1: Vị vua nào đã cho xây dựng Văn Miếu Thăng Long? Công trình đô được xây dựng vào năm nào?

+ Câu 2: Ở Văn Miếu Thăng Long, vua còn cho xây Quốc Tử Giám để làm gì?

+ Câu 3: Bảng thống kê cho biết những thông tin gì về các khoa thi từ năm 1075 đến năm 1919? Triều đại nào tổ chức nhiều khoa thi nhất và có nhiều tiến sĩ nhất?

+ Câu 4: Tìm những chi tiết trong bài cho biết ông cha ta luôn coi trọng việc đào tạo nhân tài.

+ Câu 5: Bài đọc giúp em hiểu điều gì về truyền thống khoa cử của Việt Nam?

- GV mời 1 – 2 HS trả lời câu hỏi, các HS khác lắng nghe, nhận xét và bổ sung (nếu có).

- GV nhận xét, đánh giá và chốt đáp án:

+ Câu 1: Vua Lý Thánh Tông đã cho xây Văn Miếu Thăng Long. Công trình đó được xây dựng vào năm 1070.

+ Câu 2. Vua còn cho xây Quốc Tử Giám để làm nơi dạy học cho các hoàng tử và con em quý tộc. Về sau, học trò giỏi là con em dân thường cũng được học ở đây.

+ Câu 3: Bảng thống kê cho biết các thông tin: những triều đại có tổ chức khoa thi; số khoa thi, số tiến sĩ, số trạng nguyên của mỗi triều đại. Triều Lê tổ chức nhiều khoa thi nhất với 101 khoa thi và có nhiều tiến sĩ nhất với 1780 tiến sĩ.

+ Câu 4:

• Sau khi xây Văn Miếu, vua cho xây Quốc Tử Giám làm chỗ dạy học cho các hoàng tử và con em quý tộc. Về sau, học trò giỏi là con em dân thường cũng được học ở đây.
• Từ năm 1075 đã mở khoa thi tiến sĩ, ngót 10 thế kỉ đã tổ chức được 185 khoa thi, lấy đỗ gần 3 000 tiến sĩ.
• Cho dựng bia tiến sĩ để khắc tên tuổi của 1 306 vị tiến sĩ (tính đến năm 1779).

+ Câu 5. GV gợi ý: Nước ta có truyền thống coi trọng đạo học (thể hiện ở các ý trả lời câu hỏi 4); Nước ta có truyền thống nghìn năm văn hiến vì nước ta đã mở khoa thi tiến sĩ từ rất sớm, 82 tấm bia tiến sĩ ở Văn Miếu – Quốc Tử Giám là chứng tích cho truyền thống này. Chúng ta tự hào vì có nền văn hiến lâu đời.

Hoạt động 3: Luyện đọc lại

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS:

- Nhắc lại được nội dung, ý nghĩa bài đọc; xác định được giọng đọc của bài.

- Luyện đọc trong nhóm và trước lớp bảng thống kê.

b. Tổ chức thực hiện

- GV mời đại diện 1 – 2 HS nhắc lại nội dung, ý nghĩa bài đọc Nghìn năm văn hiến.

- GV hướng dẫn HS đọc bảng thống kê.

- GV tổ chức cho HS đọc bảng thống kê.

- GV mời 1 – 2 HS đọc bài, các HS khác lắng nghe, nhận xét (nếu có).

- GV nhận xét, đánh giá hoạt động của lớp.

C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

a. Mục tiêu: Củng cố lại nội dung bài đọc Nghìn năm văn hiến.

b. Tổ chức thực hiện:

- GV tổ chức cho HS chơi trò chơi “Nhà thông thái”.

- GV chiếu các câu hỏi trắc nghiệm lên màn hình.

Câu 1: Nhận định nào sau đây không đúng khi nói về Văn Miếu – Quốc Tử Giám?

A. Ở thủ đô Hà Nội.

B. Là ngôi trường chỉ nhận dạy nữ giới.

C. Ngôi trường được coi là trường đại học đầu tiên của Việt Nam.

D. Trường Nho học cao cấp thời xưa, đặt ở khu vực Văn Miếu.

Câu 2: Hiện nay tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám còn thấy được bao nhiêu tấm bia tiến sĩ?

A. 82.

B. 1306.

C. 1442.

D. 1779.

Câu 3: Đọc bảng số liệu trong sách giáo khoa và cho biết triều đại nào tổ chức nhiều khoa thi nhất?

A. Lý.

B. Trần.

C. Lê.

D. Nguyễn.

Câu 4: Đọc bảng số liệu và cho biết triều đại nào có nhiều trạng nguyên nhất?

A. Hồ.

B. Lê.

C. Mạc.

D. Nguyễn.

Câu 5: Đọc bảng số liệu và cho biết tổng số trạng nguyên là bao nhiêu?

A. 185.

B. 2896

C. 11.

D. 47.

- GV mời đại diện lần lượt HS trả lời. Các HS khác lắng nghe, bổ sung đáp án (nếu có).

- GV nhận xét, đánh giá và chốt đáp án:

* CỦNG CỐ

- GV nhận xét, tóm tắt lại những nội dung chính của bài học.

- GV nhận xét, đánh giá sự tham gia của HS trong giờ học, khen ngợi những HS tích cực; nhắc nhở, động viên những HS còn chưa tích cực, nhút nhát.

* DẶN DÒ

- GV nhắc nhở HS:

+ Đọc lại bài Nghìn năm văn hiến, hiểu ý nghĩa bài đọc.

+ Chia sẻ với người thân về bài đọc.

+ Đọc trước bài Luyện từ và câu – Luyện tập về đại từ và kết từ.

- HS lắng nghe,

- HS suy nghĩ tê chủ điểm.

- HS trả lời.

- HS lắng nghe, tiếp thu.

- HS hoạt động nhóm.

- HS chia sẻ trước lớp.

- HS thực hiện theo hướng dẫn của GV.

- HS suy nghĩ.

- HS lắng nghe, tiếp thu.

- HS lắng nghe, chuẩn bị vào bài học mới.

- HS đọc SGK.

- HS thực hiện theo hướng dẫn của GV.

- HS đọc bài.

- HS đọc bài và trả lời câu hỏi.

- HS trả lời.

- HS lắng nghe, tiếp thu.

- HS nhắc lại nội dung bài.

- HS thực hiện theo hướng dẫn của GV.

- HS đọc bài.

- HS lắng nghe, tiếp thu.

- HS tham gia trò chơi.

- HS chú ý lên màn hình.

- HS trả lời.

- HS lắng nghe, tiếp thu.

- HS lắng nghe, tiếp thu.

- HS lắng nghe, tiếp thu.

- HS lắng nghe, thực hiện.

Hoạt động 1: Tìm đại từ nghi vấn trong các câu đố và giải đố

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS:

- Nhận biết và xác định được đại từ nghi vấn.

- Vận dụng kiến thức vào làm bải tập và các câu hỏi liên quan.

b. Tổ chức thực hiện:

- GV tổ chức cho HS xác định yêu cầu BT1: Tìm đại từ nghi vấn trong các câu đố dưới đây và giải đố.

a. Đố ai trên Bạch Đằng Giang

Làm cho cọc nhọn dọc ngang sáng ngời

Phá quân Nam Hán tơi bời

Gươm thần độc lập giữa trời vang lên?

(Là ai?)

b. Bánh gì vuông vức chữ điền

Áo màu lá biếc dây viền dọc ngang

Hương xuân vị Tết nồng nàn

Ăn rồi nhớ mãi lòng chàng Lang Liêu?

(Là gì?)

- GV cho HS nhắc lại về đại từ nghi vấn: dùng để hỏi (ai, gì nào, sao, bao nhiêu, đâu,…).

- GV tổ chức cho HS làm việc nhóm đôi để thực hiện yêu cầu.

- GV mời 2 – 3 nhóm trình bày kết quả, các HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung (nếu có).

- GV nhận xét, đánh giá và chốt đáp án:

+ Câu a: đại từ nghi vấn là “ai”. Giải đố là Ngô Quyền.

+ Câu b: đại từ nghi vấn là “gì”. Giải đố là bánh chưng.

- GV liên hệ và mở rộng cho HS:

+ GV nói thêm cho HS về anh hùng Ngô Quyền và chiến thắng Bạch Đằng.

+ GV nói thêm cho HS về Lang Liêu, sự tích bánh chưng, bánh giầy.

+ GV củng cố thêm cho HS về chủ điểm Tiếp bước cha ông khi nhắc về truyền thống dựng xây và bảo vệ Tổ quốc của các Vua Hùng và Lang Liêu

+ GV chỉ ra cho HS thấy đại từ nghi vấn “ai” dùng để hỏi cho người (Ngô Quyền) và đại từ nghi vấn “gì” dùng để hỏi cho vật, sự vật (bánh chưng).

Hoạt động 2: Chọn từ (đây, kia, này) thay thế cho từ ngữ được in đậm trong đoạn văn

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS:

- HS biết cách dùng các từ ngữ thay thế trong một đoạn văn

- Hiểu tác dụng của việc thay thế từ ngữ trong một đoạn văn.

b. Tổ chức thực hiện:

- GV tổ chức cho HS xác định yêu cầu BT2: Chọn từ (đây, kia, này) thay thế cho từ ngữ được in đậm trong đoạn văn dưới đây:

Cầu Long Biên bắc qua sông Hồng nối quận Ba Đình và quận Hoàn Kiếm với quận Long Biên của Hà Nội. Nhìn từ xa, cây cầu Long Biên trông như một con rồng sắt khổng lồ. Cầu Long Biên là cây cầu duy nhất của Thủ đô có các phương tiện di chuyển theo hướng tay trái.

- HS xác định yêu cầu BT.

- HS thực hiện theo hướng dẫn của GV.

- HS làm việc nhóm.

- HS trình bày kết quả.

- HS lắng nghe, tiếp thu.

- HS lắng nghe, tiếp thu.

- HS xác định yêu cầu BT.