HOẠT ĐỘNG CỦA GV

HOẠT ĐỘNG CỦA HS

A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

a. Mục tiêu: Tạo tâm thế hứng thú cho HS từng bước làm quen với bài học.

b. Tổ chức thực hiện

- GV trình chiếu cho HS quan sát hình ảnh về tranh Đông Hồ:

- GV cho HS xem video Làng tranh Đông Hồ:

https://www.youtube.com/watch?v=Cmdt5dWvgqQ

- GV yêu HS làm việc theo nhóm đôi và thảo luận: Em hãy giới thiệu một bức tranh Đông Hồ mà em biết.

- GV mời đại diện 1 – 2 nhóm đôi trình bày ý kiến trước lớp. Các HS khác lắng nghe, nêu câu hỏi (nếu có).

- GV nhận xét, đánh giá và khích lệ HS: Tranh Lý ngư vọng nguyệt: Bức tranh này thường được đặc biệt treo vào dịp Tết ở những nhà năm đó có người phải thi cử. Bức tranh hàm ý hy vọng người học trò học hành chăm chỉ rồi sẽ đến lúc vượt vũ môn thành công như “cá chép hóa rồng”. Ngoài ra, cá chép từ lâu đã trở thành đại diện cho sự may mắn, tài lộc và thịnh vượng.

- GV hướng dẫn HS quan sát tranh minh họa SGK tr.132, dẫn dắt và giới thiệu bài đọc:

Bài đọc Tranh làng Hồ đã giới thiệu về tranh Đông Hồ – một dòng tranh dân gian độc đáo với kĩ thuật pha màu rất đặc biệt và tác giả cũng thể hiện tình cảm của mình với những nghệ sĩ dân gian làng Hồ. Chúng ta hãy đi tìm hiểu điểm đặc biệt của tranh Đông Hồ nhé!

B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Đọc văn bản

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS:

- Lắng nghe GV đọc mẫu, hướng dẫn đọc, luyện đọc từ khó, luyện cách ngắt nghỉ và đọc câu thể hiện cảm xúc của nhân vật.

- Đọc được bài đọc trong nhóm và trước lớp.

b. Tổ chức thực hiện

- GV đọc mẫu cho HS nghe: Đọc diễn cảm, biết nhấn giọng ở một số từ ngữ tình huống liên quan tới thông tin quan trọng trong bài.

- GV hướng dẫn HS đọc và luyện đọc một số từ khó, hướng dẫn cách ngắt nghỉ một số câu dài:

+ Luyện đọc một số từ khó: người nghệ sĩ tạo hình, khoáy âm dương, lĩnh, màu trắng điệp ...

+ Luyện đọc ngắt giọng ở những câu dài:

• Mỗi lần Tết đến,/ đứng trước những cái chiếu bày tranh làng Hồ giải trên các lề phố Hà Nội,/ lòng tôi thấm thía một nỗi biết ơn đối với những người nghệ sĩ tạo hình của nhân dân.// Họ đã đem vào cuộc sống một cách nhìn thuần phác,/ càng ngắm càng thấy đậm đà,/ lành mạnh,/ hóm hỉnh/ và tươi vui.//

• Phải yêu mến cuộc đời trồng trọt,/ chăn nuôi lắm mới khắc được/ những tranh lợn ráy có những khoáy âm dương rất có duyên,/ mới vẽ được những đàn gà con tưng bừng/ như ca múa bên gà mái mẹ.//

• Màu đen không pha bằng thuốc/ mà luyện bằng bột than của những chất liệu gợi nhắc thiết tha đến đồng quê đất nước:/ chất rơm bếp,/ than của cói chiếu/ và than của lá tre mùa thu rụng lá.//

• Màu trắng ấy/ càng ngắm càng ưa nhìn;/ những hạt cát của điệp trắng/ nhấp nhánh muôn ngàn hạt phấn/ làm tăng thêm vẻ thâm thuý cho khuôn mặt,/ tăng thêm sống động cho dáng người trong tranh.//

- GV tổ chức cho HS đọc thành tiếng đoạn, bài đọc trong nhóm nhỏ và trước lớp. Bài đọc có thể chia thành ba đoạn để luyện đọc và tìm ý:

+ Đoạn 1: từ đầu đến “hóm hỉnh và tươi vui”.

+ Đoạn 2: Tiếp theo đến “bên gà mái mẹ”.

+ Đoạn 3: Còn lại

* Tùy thuộc vào năng lực HS, GV có thể tách hoặc ghép đoạn để tuận tiện trong việc hướng dẫn các em luyện đọc.

Hoạt động 2: Trả lời câu hỏi

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS:

- Giải nghĩa được một số từ khó.

- Đọc thầm lại bài đọc và trả lời các câu hỏi liên quan đến bài đọc.

- Nắm được nội dung, ý nghĩa của bài đọc.

b. Tổ chức thực hiện

- GV hướng dẫn HS giải nghĩa một số từ khó:

+ Rừng nguyên sinh: rừng tự nhiên chưa hoặc ít bị tác động bởi con người, chưa làm thay đổi cấu trúc của rừng.

+ Trú ngụ: chốn nương náu, trú ẩn.

- GV tổ chức cho HS đọc thầm lại bài đọc và thảo luận trong nhóm hoặc nhóm nhỏ để trả lời từng câu hỏi:

+ Câu 1: Kể tên những bức tranh làng Hồ được nhắc tới trong bài?

+ Câu 2: Hai bức tranh Lợn ăn cây ráy và Đàn gà mẹ con được miêu tả như thế nào?

+ Câu 3: Kĩ thuật tạo màu của tranh làng Hồ có gì đặc biệt?

+ Câu 4: Tác giả biết ơn những người nghệ sĩ dân gian làng Hồ vì điều gì? Chọn câu trả lời dưới đây hoặc nêu ý kiến của em?

A. Vì họ đã phản ánh cuộc sống rất chân thực, giản dị, hóm hỉnh.

B. Vì họ đã tạo nên những bức tranh từ tình yêu quê hương, đất nước tha thiết.

C. Vì kĩ thuật vẽ tranh của họ đã đạt đến mức độ sâu sắc, tinh tế.

+ Câu 5: Nêu cảm nhận của em khi ngắm những bức tranh làng Hồ?

- GV mời 1 – 2 HS trả lời câu hỏi, các HS khác lắng nghe, nhận xét và bổ sung (nếu có).

- GV nhận xét, đánh giá và chốt đáp án:

+ Câu 1: Những bức tranh làng Hồ được nhắc tới trong bài là tranh lợn, gà, chuột, ếch, tranh cây dừa, tranh tố nữ, tranh lợn ăn cây ráy, tranh đàn gà mẹ con.

+ Câu 2: Bức tranh Lợn ăn cây ráy được miêu tả là có những con lợn mang khoáy âm dương rất có duyên; Bức tranh Đàn gà mẹ con được miêu tả là có đàn gà con tưng bừng ca múa bên gà mẹ. (những từ ngữ miêu tả đặc sắc của tác giả: rất có duyên, tưng bừng ca múa)

+ Câu 3: Có 2 màu cơ bản trong tranh làng Hồ: màu đen và trắng. Màu đen được luyện bằng bột than, màu trắng làm từ bột của vỏ sò, vỏ điệp ở biển. Cả hai màu đều không pha bằng thuốc hay bột màu.

+ Câu 4: Đây là câu hỏi mở, HS trả lời theo suy nghĩ, quan điểm riêng. Ví dụ:

• Ý A nằm ở đoạn 1: Họ đã đem vào cuộc sống một cách nhìn thuần phác, càng ngắm càng thấy đậm đà, lành mạnh, hóm hỉnh và tươi vui.

• Ý B nằm ở đoạn 2: Phải yêu mến cuộc đời trồng trọt, chăn nuôi lắm mới khắc được những tranh lợn ráy có những khoáy âm dương rất có duyên, mới vẽ được những đàn gà con tưng bừng như ca múa bên gà mái mẹ.

• Ý C nằm ở đoạn 3: Kĩ thuật tranh làng Hồ đã đạt đến sự trang trí tinh tế …

+ Câu 5: Đây là câu hỏi mở, HS trả lời theo suy nghĩ, quan điểm riêng. Ví dụ: Khi ngắm những bức tranh lành Hồ, em cảm nhận được cuộc sống hằng ngày của người dân, từ những hoạt động bình dị nhất, thấy cả cảm xúc trong đó. Tất cả đều hiện lên một cách chân thực, bình dị mà rất gần gũi, hóm hỉnh, thân thương.

Lưu ý: Tuỳ thuộc vào trình độ HS, thời lượng tổ chức hoạt động và nội dung cụ thể của từng bài đọc, GV có thể hướng dẫn HS tìm ý từng đoạn:

+ Sau khi HS trả lời câu hỏi 1:

• Rút ra ý đoạn 1: Tranh làng Hồ đi vào cuộc sống mỗi khi đến dịp Tết.

+ Sau khi HS trả lời câu hỏi 2:

• Rút ra ý đoạn 2: Miêu tả bức tranh Đông Hồ.

+ Sau khi HS trả lời câu hỏi 3:

• Rút ra ý đoạn 3: Kĩ thuật làm màu trong tranh Đông Hồ.

+ Sau khi HS trả lời câu hỏi 4, 5:

• Rút ra nội dung, ý nghĩa bài đọc.

Hoạt động 3: Luyện đọc lại

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS:

- Nhắc lại được nội dung, ý nghĩa bài đọc; xác định được giọng đọc của nhân vật.

- Luyện đọc trong nhóm và trước lớp.

b. Tổ chức thực hiện

- GV mời đại diện 1 – 2 HS nhắc lại nội dung, ý nghĩa bài đọc Tranh làng Hồ.

- GV tổ chức cho HS đọc lại đoạn 3 và xác định giọng đọc đoạn này: Giọng đọc tự hào, đọc diễn cảm ở những từ ngữ thể hiện được tranh làng Hồ được làm từ các màu sắc của dân gian.

- GV tổ chức cho HS luyện đọc trong nhóm, trước lớp đoạn 3.

- GV mời 1 – 2 HS khá, giỏi đọc cả bài, các HS khác lắng nghe, nhận xét (nếu có).

- GV nhận xét, đánh giá hoạt động của lớp.

C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

a. Mục tiêu: Củng cố lại nội dung bài đọc Tranh làng Hồ.

b. Tổ chức thực hiện:

- GV tổ chức cho HS chơi trò chơi “Nhà thông thái”.

- GV chiếu câu hỏi trắc nghiệm lên màn hình.

Câu 1: Nhân vật tôi từ bé đã thích những bức tranh gì của làng Hồ?

A. tranh lợn, gà, chuột, ếch, tranh cây dừa, tranh lớp học

B. tranh lợn, gà, chuột, ếch, tranh cây dừa, tranh tố nữ

C. tranh lợn, gà, rắn, ếch, tranh cây dừa, tranh tố nữ

D. tranh trâu, bò, chuột, ếch, tranh cây dừa, tranh tố nữ

Câu 2: Mỗi khi Tết đến, các bức tranh làng Hồ thường được bày bán ở đâu?

A. Trong các cửa hàng sang trọng

B. Trong các hiệu sách lớn

C. Trong các cửa hàng tạp hóa

D. Trên các tấm chiếu bày dọc các lề phố

Câu 3: Cụm từ "những người nghệ sĩ tạo hình của nhân dân" được dùng để chỉ ai?

A. Những người nghệ nhân làm gốm ở làng Hồ

B. Những người nghệ nhân dệt vải ở làng Hồ

C. Những người nghệ nhân làm tranh ở làng Hồ

D. Những người bán tranh làng Hồ

Câu 4: Nhân vật tôi cảm thấy như thế nào khi ngắm các bức tranh làng Hồ?

A. Thấy đậm đà, lành mạnh, hóm hỉnh và tươi vui

B. Thấy đậm đà, lành mạnh, trầm thấp và yên ắng

C. Thấy đậm đà, lành mạnh, sâu sắc và trầm lắng

D. Thấy đậm đà, lành mạnh, cầu kì và xa hoa

Câu 5: Màu sắc được sử dụng trong tranh làng Hồ có gì đặc biệt?

A. Được làm thủ công và chì sử dụng trong ngày, không để qua đêm

B. Được làm hoàn toàn bằng tay, không sử dụng máy móc hay dụng cụ hỗ trợ

C. Được làm hoàn toàn bằng các chất liệu từ thiên nhiên, không sử dụng hóa chất

D. Được nhập khẩu từ nước ngoài và được tuyển chọn kĩ lưỡng

- HS quan sát hình ảnh.

- HS xem video.

- HS làm việc nhóm đôi.

- HS trình bày ý kiến trước lớp, các HS khác lắng nghe.

- HS quan sát, tiếp thu.

- HS quan sát tranh minh họa, lắng nghe và tiếp thu.

- HS lắng nghe GV đọc mẫu, đọc thầm theo.

- HS luyện đọc theo hướng dẫn của GV.

- HS luyện đọc theo nhóm.

- HS cùng GV giải nghĩa một số từ khó.

- HS đọc thầm, HS làm việc nhóm đôi để trả lời các câu hỏi.

- HS trả lời.

- HS lắng nghe, tiếp thu.

- HS nhắc lại nội dung bài.

- HS luyện đọc theo nhóm.

- HS đọc bài, các HS khác lắng nghe, đọc thầm theo.

- HS thực hiện theo hướng dẫn của GV.

- HS lắng nghe và tiếp thu.

- HS tham gia trò chơi.

- HS chú ý lên màn hình.