GA tích hợp NLS và AI Ngữ văn 11 Bài 2: Viết văn bản nghị luận về một tác phẩm thơ (Tìm hiểu cấu tứ và hình ảnh của tác phẩm)

Giáo án năng lực số và AI Ngữ văn 11 Bài 2: Viết văn bản nghị luận về một tác phẩm thơ (Tìm hiểu cấu tứ và hình ảnh của tác phẩm) được biên soạn theo định hướng phát triển phẩm chất – năng lực. Nội dung có tích hợp NLS và AI giúp HS rèn luyện khả năng ứng dụng công nghệ, thao tác số ngay trong tiết học. Tài liệu ở dạng file Word, dễ chỉnh sửa – dễ tải về, phù hợp cho GV sử dụng từ năm học 2026.

Nội dung chi tiết

Ngày soạn: .../.../...

Ngày dạy: .../.../...

TIẾT : VIẾT VĂN BẢN NGHỊ LUẬN VỀ MỘT TÁC PHẨM THƠ

( Tìm hiểu cấu tứ và hình ảnh của tác phẩm)

I. MỤC TIÊU

1. Kiến thức

- HS nắm được những yêu cầu cơ bản của việc viết văn bản nghị luận về một tác phẩm thơ với nội dung trọng tâm là phân tích cấu tứ và hình ảnh của tác phẩm

- HS biết thực hành viết văn bản nghị luận về một tác phẩm thơ ( với việc chú ý hai phương diện cơ bản là cấu tứ và hình ảnh) theo các bước được hướng dẫn.

2. Năng lực

a. Năng lực chung

- Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tự quản bản thân, năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác...

b. Năng lực đặc thù

- Năng lực thu thập thông tin liên quan đến bài học.

- Năng lực hợp tác khi trao đổi, thảo luận, hoàn thành văn bản Viết văn bản nghị luận về tác phẩm thơ

- Năng lực tiếp thu tri thức, nắm được các yêu cầu đối vớiViết văn bản nghị luận về tác phẩm thơ

c. Năng lực số

- 1.1.NC1a: Sử dụng công cụ tìm kiếm và bộ lọc để thu thập các bài phê bình mẫu về cấu tứ và hình ảnh trong thơ.

- 3.1.NC1a: Sử dụng phần mềm soạn thảo văn bản để lập dàn ý và thực hiện các thao tác biên tập, chỉnh sửa văn bản số.

- 6.1.NC1a: Nhận biết khả năng của AI trong việc hỗ trợ liệt kê các trường từ vựng và hệ thống hình ảnh chủ đạo từ một văn bản thơ thô.

- 6.2.NC1a: Sử dụng câu lệnh (prompt) để AI hỗ trợ gợi ý các cách đặt vấn đề (mở bài) và các hướng tiếp cận cấu tứ bài thơ độc đáo.

- 6.3.NC1a: Sử dụng công cụ AI để đối soát lỗi chính tả, ngữ pháp và nhận diện tính logic trong việc sắp xếp các luận điểm của bài viết.

d. Năng lực AI

- 11.C2.1: Ứng dụng được AI trong học tập và cuộc sống (HS trình bày được cách AI hỗ trợ quá trình học tập thông qua việc thiết kế các câu lệnh (prompt) nâng cao để yêu cầu AI gợi ý các hướng tiếp cận cấu tứ độc đáo và hệ thống hóa hình ảnh thơ.)

- 11.A1.2: Tính chủ động của con người (HS thực hành phân tích và thẩm định các ý tưởng gợi ý từ AI để thấy được tầm quan trọng của việc con người kiểm soát nội dung, đảm bảo tính sáng tạo và cảm xúc nhân văn riêng biệt trong bài nghị luận thơ.)

3. Phẩm chất:

- Nghiêm túc trong học tập.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1. Chuẩn bị của giáo viên:

- KHBD;

- Phiếu bài tập, trả lời câu hỏi;

- Bảng phân công nhiệm vụ cho học sinh hoạt động trên lớp;

- Bảng giao nhiệm vụ học tập cho học sinh ở nhà;

- Máy tính, máy chiếu.

- Video AI được tạo bằng các công cụ AI để khởi động bài học.

- Công cụ AI hỗ trợ: ChatGPT, Copilot.

2. Chuẩn bị của học sinh:

- SGK, SBT Ngữ văn 11, soạn bài theo hệ thống câu hỏi hướng dẫn học bài, vở ghi.

- Thiết bị số: Máy tính bảng hoặc điện thoại thông minh (nếu điều kiện cho phép) có kết nối Internet.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1. KHỞI ĐỘNG

a. Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng HS thực hiện nhiệm vụ học tập học tập của mình từ đó khắc sâu kiến thức nội dung bài học.

b. Nội dung: GV đặt những câu hỏi gợi mở vấn đề cho HS chia sẻ

c. Sản phẩm: Hs hoàn thành bài tập theo yêu cầu của GV.

d. Tổ chức thực hiện:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS đọc phần đầu trong SGK và trả lời câu hỏi: Trong chương trình đã học vừa qua em ấn tượng với bài thơ nào nhất? Vì sao?

- GV tiếp tục yêu cầu HS xem video AI được thiết kế riêng cho bài học và yêu cầu HS trả lời câu hỏi xuất hiện trong đó.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS nghe GV nêu yêu cầu để hoàn thành bài tập

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời 2 – 3 HS chia sẻ.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV gợi ý: Em có thể tự do phát biểu ý kiến mình vì sao em thích tác phẩm đó?

- Từ chia sẻ của HS, GV dẫn dắt vào bài học mới: Mỗi một tác phẩm thơ được tác giả chắp bút đều thể hiện những dụng ý những tâm tư tình cảm riêng. Trong đó khi phân tích một bài thơ người đọc nên chú ý đến yếu tố hình ảnh cũng như cấu tứ của tác phẩm. Trong bài học ngày hôm nay chúng ta sẽ cùng tìm hiểu về cách viết văn bản nghị luận về một tác phẩm thơ.

[2.1.NC1a: HS thực hiện các tương tác cơ bản với học liệu số (xem video, trả lời câu hỏi trên môi trường số)].

2. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Tìm hiểu các yêu cầu đối với Viết văn bản nghị luận về một tác phẩm thơ

a. Mục tiêu: Nắm được yêu cầu khi viết một văn bản nghị luận về một tác phẩm thơ

b. Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi liên quan đến bài học.

c. Sản phẩm học tập: HS trả lời các yêu cầu khi viết một văn bản nghị luận về một tác phẩm thơ

d. Tổ chức thực hiện:

…………………………………………..

Hoạt động 2: Đọc và phân tích bài viết tham khảo

a. Mục tiêu: HS phân tích được bài viết và nắm được những điều cần lưu ý khi văn bản nghị luận về một tác phẩm thơ

b. Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi liên quan đến bài học.

c. Sản phẩm học tập: HS phân tích bài viết tham khảo.

d. Tổ chức thực hiện:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV- HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS đọc bài viết tham khảo: Bài thơ Tĩnh dạ tứ của Lý Bạch

- GV yêu cầu HS vừa đọc văn bản, vừa đối chiếu với nội dung trong các thẻ chỉ dẫn, ghi chép vắn tắt những thông tin cần thiết.

- GV đặt câu hỏi, yêu cầu HS thảo luận nhóm và trả lời:

+ Bài thơ Tĩnh dạ tứ đã được giới thiệu như thế nào?

+ Xác định trình tự, logic triển khai hệ thống ý trong bài viết?

+ Cấu tứ và tính chất khái quát của hình ảnh trong bài thơ đã được người viết đề cập ở đoạn nào, câu nào?

HS tiếp nhận nhiệm vụ.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS làm việc theo nhóm, trao đổi theo những câu hỏi GV gợi ý.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận hoạt động và thảo luận

- GV gọi HS trình bày phần chuẩn bị.

- Các nhóm khác nhận xét, đánh giá, bổ sung, đi đến thống nhất.

Bước 4: Đánh giá kết quả HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức è ghi lên bảng.

1. Phân tích văn bản tham khảo

- Bài thơ được phân tích giới thiệu một cách linh hoạt, nhẹ nhàng nhưng nói ngay được về tài mà bài thơ thể hiện

- Tác giả chọn cách phân tích bài thơ lần lượt qua từng câu

Hoạt động 3: Thực hành viết theo các bước

a. Mục tiêu: Nắm được các kĩ năng viết văn bản nghị luận về một tác phẩm thơ

b. Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi liên quan đến bài học.

c. Sản phẩm học tập: HS áp dụng các yêu cầu để viết bài.

d. Tổ chức thực hiện:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

NLS

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV cho HS tự nghiên cứu phần Thực hành viết trang 69

- GV hướng dẫn HS:

1. Chuẩn bị viết

+ Chọn những tác phẩm thơ có cấu tứ độc đáo và có hệ thống hình ảnh phong phú được xây dựng theo sự chi phối của tứ thơ, ngoài giá trị tạo hình còn gợi mở những tầng nghĩa sâu xa khác.

+ Có thể viết về những bài thơ đã được tìm hiểu trong chính bài học này hoặc thuộc danh mục gợi ý tham khảo của thầy cô.

2.Tìm ý và lập dàn ý

Tìm ý:

+ Bài thơ của ai, được sáng tác trong hoàn cảnh nào, xuất bản ở đâu, từng được đón nhận ra sao?

+ vấn đề chính sẽ bàn trong bài viết là gì? Những phương diện nào của bài thơ sẽ được đề cập?

+ Ở từng phương diện nói trên giá trị của bài thơ đã được thể hiện ra sao? Câu thơ, chi tiết hình ảnh nào chứng tỏ điều đó? Có những kết quả nghiên cứu, phê bình đáng chú ý về vấn đề sẽ được triển khai ở bài viết?

+ Bào thơ đã tác động đến bạn như thế nào? Qua việc khám phá tác phẩm cụ thể này bạn tích lũy được kinh nghiệm gì về việc đọc một văn bản thơ nói chung?

+ Bài thơ hoàn thành và hoàn thiện dựa trên ý tưởng cơ bản nào? Điều gì đã làm cho ý tưởng ấy thể hiện một cách sinh động?

+ Có thể nêu nhận định khái quát gì về cấu tứ của bài thơ? Nhận định này có gì khác biệt so với những nhận định từng có và đã bao quát hết mọi yếu tố cấu thành của bài thơ chưa?

+ Với cấu tứ như thế bài thơ đã thể hiện được phát hiện riêng gì của nhà thơ về thế giới và con người?

+ Bài thơ có những hình ảnh nào? NHững hình ảnh đó có thể gợi cho người đọc ấn tượng gì?

+ Có thể nhìn nhận như thế nào về logic kết nối các hình ảnh trong bài thơ với nhau? Cấu tứ của bài thơ đã chi phối điều này ra sao?

+ theo mạch triển khai của bài thơ giữa các hình ảnh có sự vận động phát triển nào đáng chú ý?

+ Có thể nói gì về những hàm nghĩa của các hình ảnh trong bài thơ? Sự chuyển hóa về ý nghĩa các hình ảnh đã được thể hiện ra sao?

- GV yêu cầu HS sử dụng laptop nhập prompt: "Gợi ý 3 cách mở bài gián tiếp đi từ chủ đề nỗi sầu vũ trụ cho bài văn nghị luận về bài thơ Tràng giang của Huy Cận". HS lựa chọn ý tưởng phù hợp để đưa vào dàn ý.

+ GV hướng dẫn HS sử dụng prompt nâng cao: "Phân tích cấu tứ 'nỗi sầu vũ trụ' trong bài Tràng giang, gợi ý 3 cách liên kết hình ảnh 'củi một cành khô' với sự lạc lõng của cái tôi cá nhân".

- GV yêu cầu HS sử dụng phần mềm Word để lập dàn ý chi tiết, sử dụng các công cụ định dạng (Bullet points) để phân cấp luận điểm rõ ràng.

- GV hướng dẫn HS lập dàn ý cho bài văn.

- HS tiếp nhận nhiệm vụ.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS nghe yêu cầu, thực hiện theo các bước để viết bài.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận hoạt động và thảo luận

- GV gọi HS trình bày phần chuẩn bị.

- Các HS khác góp ý, bổ sung cho bạn.

Bước 4: Đánh giá kết quả HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức è ghi lên bảng.

Đề bài tham khảo:

Thực hành viết theo các bước

Chuẩn bị viết

Tìm ý và lập dàn ý

+ Mở bài: Giới thiệu chung về bài thơ và xác định vấn đề sẽ được tập trung bàn luận trong bài viết

+ Thân bài:

Cảm giác chung mà cấu tứ cùng những hình ảnh và cách diễn tả khác lạ trong bài thơ đã gợi cho người đọc.
Sự khác biệt của bài thơ này so với các bài thơ khác trên phương diện xây dựng hệ thống hình ảnh và tạo sự kết nối giữa các bộ phận cấu tạo trong bài thơ
Những khả năng hiểu khác nhau đối với một số yếu tố hình ảnh trong bài thơ
Điều được làm sáng tỏ qua việc thăm dò và thử nghiệm các cách đọc khác nhau đối với bài thơ
Sự gợi mở về cách nhìn mới đối với thế giới và con người được đề xuất từ mạch ngầm văn bản bài thơ

+ Kết bài

Khẳng định lại sự độc đáo của bài thơ và ý nghĩa của nó đối với việc đem lại cách nhìn cách đọc mới cho độc giả

6.2.NC1a: HS sử dụng câu lệnh (prompt) để AI hỗ trợ gợi ý các cách đặt vấn đề (mở bài) và các hướng tiếp cận cấu tứ bài thơ độc đáo.

3.1.NC1a: HS sử dụng phần mềm soạn thảo văn bản để lập dàn ý và thực hiện các thao tác biên tập, chỉnh sửa văn bản số.

11.C2.1: HS trình bày được quy trình đặt câu lệnh để AI hỗ trợ hệ thống hóa tri thức và tìm kiếm hướng tiếp cận văn học mới.

Hoạt động 3: Viết bài

a. Mục tiêu: Nắm được các kĩ năng viết văn bản nghị luận về một tác phẩm thơ

b. Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi liên quan đến bài học.

c. Sản phẩm học tập: HS áp dụng các yêu cầu để viết bài

d. Tổ chức thực hiện:

…………………………………………..

Hoạt động 4: Xem lại và chỉnh sửa

a. Mục tiêu: Đọc lại bài viết và chỉnh sửa lại bài viết

b. Nội dung: HS sử dụng đọc lại bài viết dựa trên những gợi ý của GV để chỉnh sửa lại bài viết cho hoàn chỉnh

c. Sản phẩm học tập: HS áp dụng các yêu cầu để Viết văn bản nghị luận về tác phẩm thơ

d. Tổ chức thực hiện:

…………………………………………..

3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

a. Mục tiêu: HS thực hành viết bài và chỉnh sửa, hoàn thiện bài văn

b. Nội dung: GV giao bài tập, HS suy nghĩ, trả lời.

c. Sản phẩm học tập: HS chỉnh sửa, hoàn thiện bài viết

d. Tổ chức thực hiện:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- Sau khi HS đã hoàn thành, GV yêu cầu HS đọc lại thật kĩ bài làm và chỉnh sửa bài văn, hoàn thiện trước khi nộp.

- GV yêu cầu HS sao chép đoạn văn đã viết vào công cụ AI và yêu cầu: "Kiểm tra lỗi chính tả, ngữ pháp và đánh giá xem các hình ảnh thơ đã được phân tích gắn kết với cấu tứ bài thơ chưa?".

+ HS sao chép đoạn văn vào AI để kiểm tra logic. GV đặt câu hỏi: "Các nhận định thẩm mỹ của AI có thay thế được sự rung động thực sự của em không? Hãy điều chỉnh những chỗ AI phân tích còn khô khan".

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS đọc và hoàn thành phần chỉnh sửa.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

HS hoàn thiện bài viết của mình

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ, chuẩn kiến thức.

[6.3.NC1a: HS sử dụng công cụ AI để đối soát lỗi chính tả, ngữ pháp và nhận diện tính logic trong việc sắp xếp các luận điểm của bài viết.]

[11.A1.2: HS khẳng định vai trò làm chủ, tư duy phản biện của con người trong việc đánh giá và kiểm soát tính nhân văn của sản phẩm AI]

4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

a. Mục tiêu: Vận dụng kiến thức đã học để viết văn bản nghị luận về một tác phẩm thơ

b. Nội dung: Sử dụng kiến thức đã học viết văn bản nghị luận về một tác phẩm thơ

c. Sản phẩm học tập: Bài văn HS viết được

d. Tổ chức thực hiện:

…………………………………………..

GA tích hợp NLS và AI Ngữ văn 11 Bài 2: Viết văn bản nghị luận về một tác phẩm thơ (Tìm hiểu cấu tứ và hình ảnh của tác phẩm)

Nội dung chi tiết

Đầy đủ GA tích hợp NLS và AI Ngữ văn 11 - Trọn bộ cả năm

Tài liệu cùng môn học

Tài liệu khác

Xem thêm nội dung