Nhiệm vụ 1: Tâm trạng chàng trai khi đưa tiễn người yêu

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV mời đại diện các nhóm dựa vào nội dung đã đọc ở nhà để trả lời các câu hỏi liên quan đến văn bản Lời tiễn dặn 

+ Tâm trạng của chàng trai trong đoạn 1 tiễn người yêu về nhà chồng được thể hiện như thế nào?

+ Hình ảnh nào trong đoạn 1 khiến em cảm thấy xúc động nhất? Vì sao?

+ Qua đó em nhận xét gì về chàng trai này?

- GV yêu cầu GV yêu cầu HS sử dụng AI để thống kê các hình ảnh so sánh ngẫu nhiên trong đoạn thơ đầu (như "đợi tới tháng Năm hoa nở", "đợi mùa màng thu hoạch"). Từ đó, HS nhận xét về tính nhạc và sự gắn kết với thiên nhiên của ngôn ngữ truyện thơ.

- Các nhóm tiếp nhận nhiệm vụ.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- Các nhóm thảo luận để trả lời.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời đại diện các nhóm lên bảng yêu cầu các nhóm khác nhận xét, góp ý, bổ sung.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, chốt kiến thức.

Nhiệm vụ 2: Niềm thương xót của chàng trai khi chứng kiến cảnh cô gái bị nhà chồng hành hạ

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- Dựa vào kiến thức và văn bản đã chuẩn bị ở nhà hãy cho biết:

+ Khi cô gái bị chồng hắt hủi đánh đập chàng trai đã làm gì?

+ Biện pháp tu từ điệp ngữ và so sánh trong đoạn 2 có ý nghĩa như thế nào?

- GV yêu cầu HS sử dụng thiết bị cá nhân nhập prompt: "Giải thích biểu tượng của hình ảnh 'lá thuốc lẩu', 'lá sả' trong văn hóa chữa bệnh dân gian của người Thái và ý nghĩa của việc chàng trai dùng những lá ấy để chăm sóc cô gái trong bài thơ".

+ GV yêu cầu HS nâng cấp câu lệnh tìm kiếm thông thường thành các prompt nâng cao để khai thác bối cảnh văn hóa dân gian sâu sắc hơn. Ví dụ prompt nâng cao: "Hãy đóng vai một chuyên gia nghiên cứu văn hóa dân gian Tây Bắc, giải thích ý nghĩa biểu tượng của 'lá thuốc lẩu' và 'lá sả' trong văn hóa Thái. Từ đó, phân tích ý nghĩa hành động chàng trai dùng những lá này để chăm sóc cô gái trong tác phẩm 'Lời tiễn dặn' nhằm làm bật lên tình yêu vượt lên nghịch cảnh".

- HS tiếp nhận nhiệm vụ

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- Các nhóm thảo luận để trả lời.

- HS làm việc nhóm, đọc phản hồi từ AI và đối chiếu trực tiếp với văn bản thơ.

- GV đặt câu hỏi phản biện: "AI phân tích ý nghĩa biểu tượng rất logic, nhưng hệ thống này có cảm nhận được sự quằn quại, xót xa 'rưng rưng' trong lời dặn của chàng trai hay nhịp điệu trùng điệp nức nở của đoạn thơ không? Hãy chỉ ra điểm hạn chế này của AI?”.

- HS thảo luận, chủ động bổ sung những cảm thụ văn học riêng biệt mà máy móc bỏ sót để hoàn thiện bài học.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời đại diện 1 nhóm lên bảng yêu cầu các nhóm khác nhận xét, góp ý, bổ sung.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, chốt kiến thức

Nhiệm vụ 4: Kết luận theo thể loại

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV chia HS thành các nhóm (4-6 HS), yêu cầu HS: 

+ Trình bày nhận xét của em về ngôn ngữ, nhân vật, hình ảnh của văn bản Lời tiễn dặn.

- GV yêu cầu HS rút ra tổng kết thể loại

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS rút ra kết luận theo thể loại về ngôn ngữ, nhân vật, hình ảnh của văn bản Lời tiễn dặn.

- GV quan sát phần thảo luận của các nhóm, hướng dẫn, hỗ trợ (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời đại diện một số nhóm xác định ngôn ngữ, nhân vật, hình ảnh của văn bản Lời tiễn dặn.

- GV yêu cầu các nhóm khác lắng nghe, nhận xét phần trả lời của nhóm bạn, nêu ý kiến bổ sung (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá, chốt kiến thức.

I. Tâm trạng chàng trai khi đưa tiễn người yêu

- Tình cảm quyến luyến tha thiết của một tình yêu sâu sắc “người đẹp anh yêu cất bước theo chồng”

- Cảm nhận về nỗi đau khổ tuyệt vọng của cô gái:

* Vừa đi vừa ngoảnh lại Vừa đi vừa ngóng trông => Chàng trai như thấy cô gái vẫn nuối tiếc, vẫn chờ đợi và vẫn nuôi hi vọng

* mỗi bước đi của cô gái là nỗi đau, nỗi nhớ “Chân bước xa lòng càng đau càng nhớ”

* Cô gái “ngoảnh lại”; “ngóng trông”, “lòng càng nhớ”. Cô giãi bày với cảnh vật thiên nhiên: Em tới rừng ớt ngắt lá ớt ngồi chờ/ Em tới rừng cà ngắt lá cà ngồi chờ/ tới rừng lá ngón ngóng trông

- Chàng trai khẳng định lòng chung thủy của mình. Chàng mượn hương người yêu lúc này vì suốt đời anh không còn ai yêu thương hơn để lúc chết nhờ có hương của người yêu mà cháy đượm.

- Chàng trai động viên an ủi cô gái “con nhỏ hãy đưa anh ẵm/ Bé xinh hãy đưa anh bồng/ Cho anh vế con dòng đừng ngượng/ nựng con rồng con phượng đừng buồn”

+ “Con nhỏ”, “bé xinh”, “con rồng”, “con phượng” là chỉ con của cô gái với người chồng được anh yêu quý => câu thơ còn có ý nghĩa đề cao dòng giống của đứa trẻ để làm vừa lòng mẹ nó. Động viên an ủ đầy mà vẫn còn cái gì đó rưng rưng.

• Chàng trai ước hẹn chờ đợi cô gái trong mọi thời gian mọi tình huống: đôi ta yêu nhau, đợi đến tháng năm lau nở/ Đợi mùa nước đỏ cá về/ Đợi chim tăng ló hót gọi hè/ không lấy được nhau mùa hạ ta sẽ lấy nhau mùa đông/ không lấy được nhau thời trẻ, ta sẽ lấy nhau khi góa bụa về già” => Lời tiễn dặn thấm sâu tình nghĩa cũng là lời ước hẹn chờ đợi nhau
• Qua đoạn thơ ta thấy được nỗi đau khổ của đôi bạn tình và tình yêu mãnh liệt của chàng trai dành cho cô gái. Đồng thời đó cũng là sự chờ đợi, bám víu trong vô vọng, trạng thái bồn chồn, dùng dằng, tủi hổ của cô gái khi bị ép duyên.

II. Niềm thương xót của chàng trai khi chứng kiến cảnh cô gái bị nhà chồng hành hạ

• An ủi vỗ về khi cô gái bị nhà chồng đánh đập hắt hủi.
• Làm thuốc cho cô gái uống
• Giúp cô làm việc
• Sự quan tâm chăm sóc ân cần của chàng trai đã trở thành chỗ dựa tinh thần vững chắc cho cô gái.
• Điệp từ “chết” và những hình ảnh thiên nhiên chỉ sự hóa thân gắn bó khăng khít giữa hai nhân vật trữ tình, khẳng định tình yêu mãnh liệt thủy chung son sắt của họ.
• Các hình ảnh so sánh tương đồng (tinh đôi ta – tình Lú Ủa; Lòng ta thương nhau – bền chắc như vàng, đá) và các điệp ngữ ( yêu nhau, yêu trọn) thể hiện khát vọng, ý chí đoàn tụ không gì lay chuyển được.

III. Kết luận theo thể loại

1. Kết cấu bố cục

- Kết cấu bố cục truyện thơ chặt chẽ.

- Sử dụng nhiều biện pháp tu từ nghệ thuật như điệp ngữ, so sánh… tô đậm tình yêu của đôi lứa

2. Ngôn ngữ

- Ngắn gọn, hàm súc. Đậm màu sắc ngôn ngữ dân tộc.

3. Biện pháp nghệ thuật

- Sự kết họp hài hoà giữa yếu tố tự sự và yếu tố trữ tình. Hình ảnh cô gái được hiện lên rõ nét qua quan sát và tâm trạng của chàng trai trên đường tiễn dặn được khắc hoạ rõ nét. Sự đan xen giữa kể sự kiện và miêu tả cảnh vật, tâm trạng nhân vật là ưu thế nổi bật của truyện thơ.

- Các cấu trúc câu lặp lại, lối sử dụng điệp từ, lấy thiên nhiên làm đối tượng biểu đạt là đặc điểm nghệ thuật nổi bật trong đoạn trích. Truyện thơ của dân tộc Thái sử dụng phương pháp trùng điệp như một phương pháp phổ biến, đặc. thù. Một hành động, một tâm trạng ít khi chỉ được diễn tả bằng một hình ảnh mà luôn có sự lặp lại của nhiều hình ảnh theo một cấu trúc ngữ pháp nhằm khắc hoạ sâu sắc nội dung diễn tả. Điều đó tạo tính chất phô diễn, giãi bày đậm chất trữ tình đồng thời tạo sự cân đối, nhịp nhàng, hài hoà về nhạc điệu.

6.1.NC1a: HS nhận biết khả năng của AI trong việc phân tích cấu trúc ngôn ngữ đặc trưng của truyện thơ (so sánh, điệp từ) và gợi ý các chủ đề tương đồng trong văn học dân gian.

6.2.NC1a: HS sử dụng câu lệnh (prompt) để AI hỗ trợ giải mã các biểu tượng văn hóa (như hình ảnh "quế", "hương", "lá lẩu") và mô phỏng lại bối cảnh sinh hoạt văn hóa Thái.

11.C3.1: HS thực hành xác định các prompt nâng cao từ các yêu cầu cụ thể của bài học để AI hỗ trợ học tập hiệu quả.

11.A1.2: HS thực hành phân tích để thấy rõ tầm quan trọng của việc con người kiểm soát nội dung, đảm bảo tư duy nhân văn và cảm thụ thẩm mỹ là trung tâm.