CHỦ ĐỀ: VẺ ĐẸP CUỘC SỐNG

BÀI 1: LUYỆN TỪ VÀ CÂU: CÂU ĐƠN VÀ CÂU GHÉP

I. NHẬN BIẾT (06 CÂU)

Câu 1: Thế nào là câu đơn?

Trả lời:

Là câu được cấu tạo bằng một cụm chủ ngữ – vị ngữ nòng cốt (cụm chủ ngữ – vị ngữ không bị bao chứa trong một cụm từ khác)

Câu 2: Lấy ví dụ về một câu đơn.

Trả lời:

Các bạn học sinh đang tập thể dục ở ngoài sân

Câu 3: Thế nào là câu ghép?

Trả lời:

Là câu do nhiều vế ghép lại. Mỗi vế câu ghép thường có cấu tạo giống một câu đơn (có đủ CN, VN) và thể hiện một ý có quan hệ chặt chẽ với ý của những vế câu khác.

Câu 4: Lấy ví dụ về một câu ghép.

Trả lời:

Em đang học bài còn mẹ em đang làm việc.

Câu 5: Câu nào dưới đây là câu đơn?

- Bầu trời đầy sao nhưng trăng không có.

- Bố đi công tác về từ đảo Hoàng Sa

- Mây đen kéo đến kín trời, cơn mưa ập tới

- Ngoài đồng, nông dân đang gặt lúa, kéo lúa về nhà.

Trả lời:

Câu đơn là câu: Bố đi công tác về từ đảo Hoàng Sa

Câu 6: Câu nào dưới đây là câu ghép?

- Chiều nay, đi học về, Thương cùng các bạn ùa ra cây gạo - Cây gạo buồn thiu, những chiếc lá cụp xuống.

- Cứ mỗi năm, cây gạo lại xòe thêm được một tán lá tròn vươn cao lên trời

Trả lời:

Câu ghép là câu: Cây gạo buồn thiu, những chiếc lá cụp xuống.

II. KẾT NỐI (04 CÂU)

Câu 1: Xác định chủ ngữ, vị ngữ của mỗi sau:

a) Em bé cười.

b) Mấy chú Dế sặc nước, loạng choạng bò ra khỏi tổ.

c) Một bác giun bò đụng chân nó mát lạnh hay tiếng một chú dế rúc rích cũng khiến nó giật mình, sẵn sàng tụt nhanh xuống hố sâu.

Trả lời:

Câu 2: Xác định bộ phận chủ ngữ, vị ngữ trong các câu sau:

a) Mái tóc của mẹ em rất đẹp.

b) Tiếng sóng vỗ loong boong bên mạn thuyền.

c) Sóng vỗ loong boong bên mạn thuyền.

d) Sau những cơn mưa xuân, một màu xanh non ngọt ngào thơm mát trải ra mênh mông trên khắp các sườn đồi.

Trả lời:

Câu 3: Tìm câu ghép và xác định các vế của câu ghép đó trong đoạn văn sau:

Thần Nắng cũng đem ấm áp đến vùng ngập lũ. Nước rút nhanh, hoa cỏ bừng nở, chim gọi bầy làm tổ, ong tìm hoa làm mật. Vạn vật trút bỏ lớp áo ướt át, vui đón những tia nắng ấm chan hòa. Không ai nói với ai điều gì nhưng thần Mưa và thần Nắng đều hiểu rằng, mùa xuân chỉ trở về trong thuận hòa và yêu thương.

Trả lời:

Nước rút nhanh,/ hoa cỏ bừng nở,/ chim gọi bầy làm tổ, /ong tìm hoa làm mật/

Câu 4: Viết tiếp các vế câu sau:

1. Mùa hè đã đến,…
2. Mặt trời lặn,…
3. Nếu trời mưa to,..
4. Trong câu chuyện “Lòng Dân”, An là một cậu bé thông minh và hóm hỉnh,…

Trả lời:

a) Mùa hè đến, bác Mặt trời thức dậy sớm sau lũy tre làng.

b) Mặt trời lặn, bầu trời khoác lên mình chiếc áo màu đen.

c) Nếu trời mưa to, cánh đồng trước nhà tôi có thể bị ngập.

d) Trong câu chuyện “Lòng Dân”, An là một cậu bé thông minh và hóm hỉnh, Dì Năm là một phụ nữ anh hùng, kiên cường và dũng cảm.

III. VẬN DỤNG (02 CÂU)

Câu 1: Hãy cho biết những câu văn sau là câu đơn hay câu ghép. Tìm chủ ngữ, vị ngữ của chúng:

a) Ánh nắng ban mai trải xuống cánh đồng vàng óng, xua tan dần hơi lạnh đầu đông.

b) Làn gió nhẹ chạy qua, những chiếc lá lay động như những đốm lửa vàng, lửa đỏ bập bùng cháy.

c) Nắng lên, nắng chan mỡ gà trên những cánh đồng lúa chín

Trả lời:

a) Ánh nắng ban mai / trải xuống cánh đồng vàng óng, xua tan dần hơi lạnh đầu đông. (Câu đơn)

b) Làn gió nhẹ / chạy qua, những chiếc lá /lay động như những đốm lửa vàng, lửa đỏ bập bùng cháy. (Câu ghép)

c) Nắng / lên, nắng /chan mỡ gà trên những cánh đồng lúa chín. (Câu ghép)

Câu 2: Tìm trạng ngữ, chủ ngữ và vị ngữ của những câu văn trong đoạn văn sau:

a) Mùa xuân, lá bàng mới nảy trông như những ngọn lửa xanh. Sang hè, lá lên thật dày, ánh sáng xuyên qua chỉ còn là màu ngọc bích. Sang cuối thu, lá bàng ngả thành màu tía và bắt đầu rụng xuống. Qua mùa đông, cây bàng trụi hết lá, những chiếc cành khẳng khiu in trên nền trời xám đục.

b) Sự sống cứ tiếp tục trong âm thầm, hoa thảo quả nảy dưới gốc cây kín đáo và lăng lẽ. Ngày qua, trong sương thu ẩm ướt và mưa rây bụi mùa đông, những chùm hoa khép miệng bắt đầu kết trái. Dưới tầng đáy rừng, tựa như đột ngột, những chùm thảo quả đỏ chon chót bỗng rực lên, bóng bẩy như chứa lửa, chứa nắng.

Trả lời:

a) Mùa xuân,// lá bàng mới nảy / trông như những ngọn lửa xanh. Sang hè,// lá / lên thật dày, ánh sáng xuyên qua / chỉ còn là màu ngọc bích. Sang cuối thu,// lá bàng / ngả thành màu tía và bắt đầu rụng xuống. Qua mùa đông,// cây bàng / trụi hết lá, những chiếc cành khẳng khiu / in trên nền trời xám đục.

b) Sự sống / cứ tiếp tục trong âm thầm, hoa thảo quả / nảy dưới gốc cây kín đáo và lăng lẽ. Ngày qua, trong sương thu ẩm ướt và mưa rây bụi mùa đông,// những chùm hoa khép miệng / bắt đầu kết trái. Dưới tầng đáy rừng, tựa như đột ngột,// những chùm thảo quả đỏ chon chót / bỗng rực lên, bóng bẩy như chứa lửa, chứa nắng.