CHỦ ĐỀ: TIẾP BƯỚC CHA ÔNG

BÀI 21: ANH HÙNG TRẦN ĐẠI NGHĨA

LUYỆN TỪ VÀ CÂU: LUYỆN TẬP VỀ CÂU GHÉP (12 CÂU)

I. NHẬN BIẾT (05 CÂU)

Câu 1: Câu ghép là gì?

Trả lời:

Câu ghép là câu do được ghép lại từ nhiều vế (từ hai vế trở lên), mỗi một vế câu sẽ có đủ cấu trúc của câu tức là có một cụm chủ ngữ – vị ngữ, câu ghép thể hiện mối quan hệ chặt chẽ giữa các ý với nhau cũng như thể hiện mối quan hệ với các câu khác trong một đoạn hay một bài văn.

Câu 2: Câu ghép thường có các mối quan hệ giữa các vế câu như thế nào?

Trả lời:

Câu ghép thường có các mối quan hệ giữa các vế câu:

• Quan hệ nguyên nhân – kết quả,

• Quan hệ điều kiện – tương phản,

• Quan hệ tăng tiến và quan hệ tương phản.

Câu 3: Nêu công dụng của câu ghép.

Trả lời:

Câu ghép giúp cho câu văn của chúng ta sẽ tránh bị hụt hay thiếu ý. Đồng thời nó nêu rõ ràng, trọn vẹn ý nghĩa câu bạn cần diễn đạt. Còn trong quá trình nói chuyện, đôi khi có những ý dài nếu sử dụng câu đơn thì sẽ khiến cho nội dung trở nên dàn trải và câu nói thiếu sự cô đọng, tinh tế. Trong lúc này, áp dụng câu ghép sẽ giúp bạn tóm gọn vấn đề, nhất là những vấn đề có mối liên quan với nhau về ý nghĩa. Từ đó giúp người nghe dễ hiểu và mang tới hiệu quả giao tiếp tốt.

Câu 4: Câu ghép chia thành mấy loại? Đó là những loại nào.

Trả lời:

Về cơ bản, câu ghép có 5 loại: Đẳng lập, hô ứng, hỗn hợp, chính phụ và chuỗi.

Câu 5: Em hãy nêu ví dụ về câu ghép.

Trả lời:

Nếu em chăm chỉ hơn thì em đã thành công.

II. THÔNG HIỂU (04 CÂU)

Câu 1: Viết một câu ghép thể hiện mối quan hệ điều kiện – kết quả.

Trả lời:

Vì Nam lười nghe giảng nên cậu ấy đã không nắm được kiến thức trọng tâm của môn học.

Câu 2: Viết một câu ghép thể hiện mối quan hệ giả thiết – kết quả.

Trả lời:

Hễ cô ấy đi muộn thì chúng tôi lại không có chỗ ngồi tốt.

Câu 3: Viết một câu ghép thể hiện mối quan hệ tương phản.

Trả lời:

Mặc dù Hoa bị ốm nhưng cô ấy vẫn đi học.

Câu 4: Viết một câu ghép thể hiện mối quan hệ tăng tiến.

Trả lời:

Mẹ tôi không chỉ xinh đẹp mà bà ấy còn nấu ăn rất giỏi.

III. VẬN DỤNG (03 CÂU)

Câu 1: Tìm câu ghép và xác định các vế của câu ghép đó trong đoạn văn sau:

Thần Nắng cũng đem ấm áp đến vùng ngập lũ. Nước rút nhanh, hoa cỏ bừng nở, chim gọi bầy làm tổ, ong tìm hoa làm mật. Vạn vật trút bỏ lớp áo ướt át, vui đón những tia nắng ấm chan hòa. Không ai nói với ai điều gì nhưng thần Mưa và thần Nắng đều hiểu rằng, mùa xuân chỉ trở về trong thuận hòa và yêu thương.

Trả lời:

Nước rút nhanh,/ hoa cỏ bừng nở,/ chim gọi bầy làm tổ, /ong tìm hoa làm mật/.

Kết luận: Vậy, câu ghép trên có 4 vế.

Câu 2: Hãy cho biết các câu trong đoạn văn trên là câu đơn hay câu ghép. Tìm chủ ngữ và vị ngữ của mỗi câu.

"Anh hùng Lao động Trần Đại Nghĩa tên khai sinh là Phạm Quang Lễ, quê ở tỉnh Vĩnh Long. Sau khi học xong bậc trung học ở Sài Gòn, năm 1935, ông được cấp học bổng sang Pháp học đại học. Ông đã theo học các ngành kĩ sư cầu cống, kĩ sư điện và kĩ sư hàng không. Ngoài ra, ông còn miệt mài nghiên cứu kĩ thuật chế tạo vũ khí."

Trả lời:

Câu 1: "Anh hùng Lao động Trần Đại Nghĩa tên khai sinh là Phạm Quang Lễ, quê ở tỉnh Vĩnh Long."

• Đây là câu ghép, được nối với nhau bằng dấu phẩy.

• Vế 1: Chủ ngữ: Anh hùng Lao động Trần Đại Nghĩa; Vị ngữ: tên khai sinh là Phạm Quang Lễ.

• Vế 2: Chủ ngữ: ông; Vị ngữ: quê ở tỉnh Vĩnh Long.

Câu 2: "Sau khi học xong bậc trung học ở Sài Gòn, năm 1935, ông được cấp học bổng sang Pháp học đại học."

• Đây là câu đơn.

• Chủ ngữ: ông; Vị ngữ: được cấp học bổng sang Pháp học đại học.

Câu 3: "Ông đã theo học các ngành kĩ sư cầu cống, kĩ sư điện và kĩ sư hàng không."

• Đây là câu đơn.

• Chủ ngữ: ông; Vị ngữ: đã theo học các ngành kĩ sư cầu cống, kĩ sư điện và kĩ sư hàng không.

Câu 4: "Ngoài ra, ông còn miệt mài nghiên cứu kĩ thuật chế tạo vũ khí."

• Đây là câu đơn.

• Chủ ngữ: ông; Vị ngữ: còn miệt mài nghiên cứu kĩ thuật chế tạo vũ khí.

Câu 3: Viết tiếp một vế vào chỗ trống để tạo thành câu ghép

1. Mùa đông đã đến,…

2. Thuỷ triều đã lên,…

3. Nếu Hoa còn ốm,..

Trả lời:

a. Mùa đông đã đến, cả thành phố như được bao phủ bởi một lớp áo trắng tinh khôi.

b. Thủy triều đã lên, con thuyền nhỏ bé của ngư dân lênh đênh trên mặt biển.

c. Nếu Hoa còn ốm, Hoa sẽ không thể tham gia buổi thi hôm nay.