CHỦ ĐỀ: VẺ ĐẸP CUỘC SỐNG

BÀI 7: BÀI ĐỌC: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ (13 câu)

I. NHẬN BIẾT (05 CÂU)

Câu 1: Ở khổ thơ thứ nhất, đoàn thuyền đánh cá ra khơi trong khung cảnh thiên nhiên như thế nào? Cách miêu tả của nhà thơ có gì đặc biệt?

Trả lời:

- Ở khổ thơ thứ nhất, đoàn thuyền đánh cá ra khơi trong khung cảnh thiên nhiên như sau: đúng lúc mặt trời đang dần khuất núi (thời khắc chuyển giao từ ngày sang đêm: hoàng hôn),

- Cách miêu tả của nhà thơ thú vị như sau:

+ Nhân hóa các sự vật thiên nhiên (sóng - cài then, đêm - sập cửa)

+ Sử dụng hình ảnh so sánh, liên tưởng thú vị (mặt trời - hòn lửa)

→ Từ đó giúp người đọc hình dung cảnh thiên nhiên như một ngôi nhà khổng lồ, sau một ngày dài thì đã đến lúc đóng cửa cài then

→ Khi ngày kết thúc, thiên nhiên cũng đóng cửa đi nghỉ, thì đoàn thuyền đánh cá lại bắt đầu ra khơi (sự trái ngược tạo nên nét thú vị cho câu thơ)

→ Đồng thời, sự liên tưởng đó đã khắc họa cảnh đoàn thuyền ra khơi cũng chính là đang đi vào ngôi nhà khổng lồ của mình, khắc họa sự thân thiết, quen thuộc và gắn bó của họ với biển khơi

Câu 2: Tìm trong bài thơ những chi tiết thể hiện tình cảm, cảm xúc của những người đánh cá trên biển:

- Niềm vui trong lao động –

Tình yêu và lòng biết ơn đối với biển cả

Trả lời:

Những chi tiết thể hiện tình cảm, cảm xúc của những người đánh cá trên biển là:

- Thể hiện niềm vui trong lao động:

Câu hát căng buồm cùng gió khơi

Hát rằng: cá bạc Biển Đông lặng,

Cá thu Biển Đông như đoàn thoi

Vảy bạc đuôi vàng loé rạng đông,

Lưới xếp buồm lên đón nắng hồng.

Câu hát căng buồm với gió khơi

Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời

Mặt trời đội biển nhô màu mới,

Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi.

- Thể hiện tình yêu và lòng biết ơn đối với biển cả:

Mặt trời xuống biển như hòn lửa

Sóng đã cài then, đêm sập cửa

Biển cho ta cá như lòng mẹ

Nuôi lớn đời ta tự buổi nào.

Câu 3: Trong câu “Ta hát bài ca gọi cá vào”, câu hát thể hiện ý nghĩa gì?

Trả lời:

Câu thơ "Ta hát bài ca gọi cá vào" trong bài thơ "Đoàn thuyền đánh cá" thể hiện tinh thần lao động vui vẻ, hăng say và lạc quan của những người ngư dân. "Bài ca" ở đây là biểu tượng của niềm hy vọng, sự gắn bó với thiên nhiên, và niềm tin vào một chuyến ra khơi bội thu. Nó không chỉ là tiếng hát để xua tan mệt nhọc mà còn như một lời mời gọi thiên nhiên đồng hành, hỗ trợ con người trong công việc.

Qua đó, câu hát cũng gợi lên hình ảnh con người lao động làm chủ thiên nhiên, hòa quyện giữa nhịp sống của biển cả và nhịp sống con người, tạo nên bức tranh lao động đầy sức sống và lạc quan

Câu 4: Cảnh đoàn thuyền trở về hiện lên như thế nào?

Trả lời:

Cảnh đoàn thuyền trở về trong bài thơ "Đoàn thuyền đánh cá" hiện lên đầy vẻ tráng lệ và hào hùng, với sự hòa quyện giữa thiên nhiên và niềm vui lao động. Hình ảnh mặt trời xuất hiện như một "hòn lửa," soi rọi cả mặt biển rộng lớn, tạo nên bức tranh rực rỡ, ấm áp. Đoàn thuyền trở về trong ánh bình minh, mang theo những khoang đầy ắp cá, tượng trưng cho thành quả của sự cần cù, nỗ lực.

Câu 5: Những hình ảnh nào được lặp lại ở khổ đầu và khổ cuối bài thơ?

Trả lời:

Trong bài thơ "Đoàn thuyền đánh cá", hai khổ thơ đầu và cuối có sự lặp lại về hình ảnh thiên nhiên và đoàn thuyền, tạo nên sự liền mạch và gợi cảm hứng hào hùng:

- Hình ảnh thiên nhiên: Ở cả hai khổ, biển và trời được mô tả như một bức tranh rộng lớn, kỳ vĩ. Mặt trời ở khổ đầu là "mặt trời xuống biển," còn ở khổ cuối là "mặt trời đội biển" – hai hình ảnh đối lập thời gian, tạo nên vòng tuần hoàn từ hoàng hôn đến bình minh.

- Hình ảnh đoàn thuyền: Đoàn thuyền hiện lên mạnh mẽ, tựa như gắn bó chặt chẽ với thiên nhiên. Ở khổ đầu, đoàn thuyền ra khơi trong tiếng hát, còn ở khổ cuối, đoàn thuyền trở về cùng ánh sáng bình minh, mang theo thành quả lao động.

II. KẾT NỐI (5 CÂU)

Câu 1: Nội dung chính của bài thơ Đoàn thuyền đánh cá.

Trả lời:

Đoàn thuyền đánh cá vươn khơi thể hiện sức mạnh của con người trước thiên nhiên, hoà cùng thiên nhiên chung sống tốt đẹp. Đoàn thuyền đánh cá ra khơi mang theo những ước mơ, gặt về những hạnh phúc và niềm vui, cơ hội cho biết bao con người làng cá.

Câu 2: Bố cục của bài thơ Đoàn thuyền đánh cá.

Trả lời:

Bố cục của bài thơ Đoàn thuyền đánh cá gồm 3 phần:

- Đoạn 1: Từ đầu đến “cùng gió khơi”.

- Đoạn 2: Tiếp theo đến “đón nắng hồng”.

- Đoạn 3: Còn lại

Câu 3: Hình ảnh so sánh “Biển cho ta cá như lòng mẹ” có ý nghĩa gì?

Trả lời:

Hình ảnh so sánh "Biển cho ta cá như lòng mẹ" trong bài thơ "Đoàn thuyền đánh cá" của Huy Cận mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, thể hiện mối quan hệ gắn bó mật thiết giữa con người và thiên nhiên. Biển được ví như "lòng mẹ" – một biểu tượng của sự bao dung, che chở và nuôi dưỡng. Cách so sánh này khẳng định vai trò của biển cả không chỉ là nguồn sống cung cấp thực phẩm mà còn là nơi chốn mang lại sự yên bình và niềm tin cho người lao động.

Ngoài ra, hình ảnh này còn gợi lên sự trân trọng của con người đối với thiên nhiên. Biển giống như người mẹ dịu hiền, cho đi mà không mong cầu nhận lại, nhắc nhở con người cần biết yêu quý và gìn giữ môi trường sống. Qua đó, bài thơ không chỉ ca ngợi thiên nhiên mà còn truyền tải thông điệp sâu sắc về ý thức trách nhiệm của con người trước thiên nhiên rộng lớn

Câu 4: Những hình ảnh ở khổ thơ cuối có ý nghĩa gì?

Trả lời:

Những hình ảnh ở khổ thơ cuối có ý nghĩa: cổ vũ và khích lệ tinh thần của đoàn thuyền đánh cá thành công, kịp trở về khi trời sáng với mẻ cá lớn. Tiếng hát hoà trong niềm vui, gió căng buồm để về với đất liền. Trong đó, những ánh nắng soi vào những con cá, mắt lấp lánh như niềm vui rạo rực của người thợ thuyền cá.

Câu 5: Bài thơ giúp em cảm nhận được những vẻ đẹp nào của cuộc sống?

Trả lời:

Bài thơ giúp em cảm nhận được những vẻ đẹp của cuộc sống:

- Vẻ đẹp của cảnh biển hoàng hôn và khi bình minh lên trên biển;

- Vẻ đẹp của người lao động say mê đánh bắt cá, kéo cá và mang thành quả lao động trở về đất liền;

- Vẻ đẹp của những con người sống nặng tình thuỷ chung, nặng ơn nghĩa với biển cả đã mang lại cuộc sống tốt đẹp cho mình;

- Vẻ đẹp của những chú cá, những thành quả lao động mang lại cơ hội sống tốt cho con người.

III.VẬN DỤNG (03 CÂU)

Câu 1: Chia sẻ với bạn những điều em biết về cuộc sống, công việc của người dân miền biển.

Trả lời:

Em trao đổi với bạn những điều em biết về cuộc sống, công việc của người dân miền biển: Em biết người dân miền biển phải sống bám biển, nhờ vào biển để làm kinh tế. Họ có thể nuôi trồng thuỷ hải sản, đánh bắt thuỷ hải sản; làm muối biển; làm khô cá, khô mực,… Cuộc sống của họ vất vả và nguy hiểm. Những chuyến ra khơi luôn rình rập: có thể có một mẻ cá bội thu hay không? thời tiết có thực sự thuận lợi cho chuyến đi này không?

Câu 2: Qua bài thơ, em rút ra được thông điệp gì?

Trả lời:

Qua bài thơ "Đoàn thuyền đánh cá", em cảm nhận được những thông điệp sâu sắc về tình yêu lao động và sự gắn bó mật thiết giữa con người với thiên nhiên. Bài thơ khắc họa vẻ đẹp hùng vĩ, thơ mộng của biển cả và tinh thần lao động hăng say, lạc quan của những người ngư dân. Họ không chỉ làm việc để mưu sinh mà còn tự hào và tận hưởng niềm vui trong từng hoạt động. Hình ảnh đoàn thuyền vượt sóng, hòa mình vào thiên nhiên, vừa chinh phục vừa cảm nhận vẻ đẹp của biển trời, thể hiện sự hòa hợp giữa con người và môi trường. Đồng thời, bài thơ còn nhấn mạnh ý nghĩa của sự đoàn kết và nỗ lực cống hiến khi đoàn thuyền trở về đầy ắp thành quả. Đây chính là bài ca ca ngợi sự lao động và cống hiến, gợi lên trong lòng mỗi người niềm yêu mến và trân trọng cuộc sống.

Câu 3: Viết đoạn văn ngắn trình bày suy nghĩ của em về khung cảnh lao động của người dân làng chài.

Trả lời:

Khung cảnh lao động của người dân làng chài mang một vẻ đẹp vừa giản dị, vừa hùng tráng, thể hiện tinh thần bền bỉ và gắn bó sâu sắc với biển cả. Từng đoàn thuyền rẽ sóng ra khơi, mang theo niềm hy vọng về một ngày lao động bội thu, cho thấy sự lạc quan và niềm tin vào thiên nhiên. Cảnh những người dân làng chài làm việc bên nhau với sự đoàn kết và nhiệt huyết tạo nên một bức tranh sống động về cuộc sống lao động. Hình ảnh ánh bình minh trên biển, những mẻ lưới nặng trĩu cá, cùng tiếng cười vui vẻ khi trở về đầy thành quả, không chỉ làm nổi bật vẻ đẹp thiên nhiên mà còn gợi lên sự trân trọng đối với sức lao động. Những con người chất phác ấy, qua sự cần cù và sự hòa quyện với thiên nhiên, đã góp phần xây dựng và gìn giữ giá trị cuộc sống ven biển một cách đáng quý.