CHỦ ĐỀ: VẺ ĐẸP CUỘC SỐNG

BÀI 3: BÀI ĐỌC: HẠT GẠO LÀNG TA (13 câu)

I. NHẬN BIẾT (05 CÂU)

Câu 1: Bài thơ được viết trong bối cảnh lịch sử nào?

Trả lời:

Bài thơ "Hạt gạo làng ta" được viết trong bối cảnh lịch sử của thời kỳ kháng chiến chống Pháp (cuối thế kỷ 19 – đầu thế kỷ 20). Trong giai đoạn đó, đất nước còn nghèo nàn, phụ thuộc chủ yếu vào nông nghiệp truyền thống, những người lao động âm thầm vất vả để tạo ra hạt gạo, nuôi sống nhân dân và góp phần vào sự nghiệp đấu tranh giải phóng đất nước.

Câu 2: Chi tiết nào cho thấy hạt gạo được kết tinh từ những tinh tuý của thiên nhiên ở trong khổ thơ thứ nhất?

Trả lời:

Chi tiết cho thấy hạt gạo được kết tinh từ những tinh túy của thiên nhiên:

- Hạt gạo có vị phù sa

- Hạt gạo có hương sen thơm

- Hạt gạo có lời mẹ hát

Câu 3: Bài thơ cho thấy nét đẹp gì của người nông dân trong quá trình làm ra hạt gạo?

Trả lời:

Bài thơ cho thấy người nông dân trong quá trình làm ra hạt gạo có nét đẹp: vất vả làm lụng giữa thời tiết khắc nghiệt, từ tháng này qua tháng khác, những giọt mồ hôi rơi, trời nắng, trời nóng và giữa thời chiến tranh bom đạn.

Câu 4: Nét đẹp ấy được thể hiện qua những hình ảnh nào?

Trả lời:

Nét đẹp ấy được thể hiện qua những hình ảnh: Có bão tháng Bảy, có mưa tháng Ba, giọt mồ hôi sa, những trưa tháng Sáu, nước như ai nấu, chết cả cá cờ, cua ngoi lên bờ, ,mẹ em xuống cấy; những năm bom Mỹ, trút trên mái nhà.

Câu 5: Các bạn nhỏ đã đóng góp những gì để làm ra hạt gạo?

Trả lời:

Để làm ra hạt gạo, các bạn nhỏ đã đóng góp: giúp chống hạn bằng cách vục gầu nước tát vào ruộng; trưa đi bắt sâu cho lúa; chiều đi gánh phân.

II. KẾT NỐI (5 CÂU)

Câu 1: Trong bài thơ, vì sao hạt gạo được gọi là “hạt vàng" (ý nói quý như vàng)?

Trả lời:

Trong bài thơ, hạt gạo được gọi là “hạt vàng" vì hạt gạo chứa đựng bao mồ hôi, công sức của người nông dân

Câu 2: Nội dung chính của bài thơ Hạt gạo làng ta

Trả lời:

Nội dung chính của bài thơ Hạt gạo làng ta:

Hạt gạo làng ta với sự vất vả, lo toan của tất cả người lớn, trẻ em, bạn nhỏ… mới có được. Để có được hạt gạo phải đánh đổi rất nhiều tâm lực, sức lực và hiểm nguy bom đạn. Dẫu vậy, hậu phương vẫn ý thức được vai trò của mình, cố gắng và nỗ lực yêu lấy hạt gạo.

Câu 3: Trình bày bố cục của bài thơ Hạt gạo làng ta:

Trả lời:

Bố cục bài thơ Hạt gạo làng ta gồm 5 phần:

+ Khổ 1: Từ đầu đến “Ngọt bùi đắng cay …”.

+ Khổ 2: Tiếp theo đến “Mẹ em xuống cấy …”.

+ Khổ 3: Tiếp theo đến “Thơm hào giao thông …”.

+ Khổ 4: Tiếp theo đến “Quang trành quết đất”.

+ Khổ 5: Phần còn lại

Câu 4: Trong các câu thơ sau, tác giả đã sử dụng biện pháp tu từ nào? Nêu tác dụng của biện pháp tu từ đó? N

hững năm bom Mỹ

Trút trên mái nhà

Những năm cây súng

Theo người đi xa

Những năm băng đạn

Vàng như lúa đồng

Trả lời:

- Biện pháp tu từ: Điệp ngữ (cụm từ “những năm” được lặp lại 3 lần)

- Tác dụng:

+ Tạo nhịp điệu, sự ấn tượng đối với người đọc, người nghe.

+ Nhấn mạnh những năm tháng kháng chiến chống Mỹ thật khó khăn, gian khổ và ác liệt.

+ Qua đó, tác giả bày tỏ thái độ quyết tâm chống giặc và thể hiện tình yêu quêhương đất nước mãnh liệt.

Câu 5: Hai dòng thơ “Bát cơm mùa gặt/ Thơm hào giao thông” gợi cho em suy nghĩ gì? Vì sao?

Trả lời:

- Hai dòng thơ “Bát cơm mùa gặt/ Thơm hào giao thông” gợi cho em suy nghĩ: Mối quan hệ gắn bó giữa hậu phương và tiến tuyến.

- Vì người nông dân và người chiến sĩ luôn luôn yêu thương, tôn trọng và thấu lòng nhau. Mỗi nơi đều yêu mến và trân trọng lẫn nhau mà không chỉ là một chiều người nông dân cố gắng, nỗ lực; ai ai và nơi đâu cũng luôn nỗ lực. Cho nên đây là mối quan hệ gắn bó giữa hậu phương và tiền tuyến.

III.VẬN DỤNG (03 CÂU)

Câu 1: Hình ảnh người mẹ trong bài thơ gợi cho em suy nghĩ gì về trách nhiệm của người làm con với cha mẹ?

Trả lời:

Cha mẹ là những người có công lao và ảnh hưởng vô cùng lớn đến cuộc sống của con người. Chính vì thế chúng ta cần có trách nhiệm đối với cha mẹ cho tròn đạo làm con. Trách nhiệm của con cái đối với cha mẹ là trách nhiệm yêu thương, quan tâm, chăm sóc, giúp đỡ cha mẹ của mình trong cuộc sống hằng ngày cũng như việc chúng ta nỗ lực vươn lên trong học tập, tu dưỡng đạo đức để trở thành công dân tốt, có điều kiện để phụng dưỡng cha mẹ khi về già cũng như cống hiến được những điều tốt đẹp nhất cho xã hội. Cha mẹ là những người có công sinh thành, nuôi dưỡng, giáo dục chúng ta nên người, từ đó việc hiếu nghĩa là việc chúng ta phải làm để báo đáp công ơn đó. Bên cạnh đó, cách thể hiện chữ hiếu của con người đánh giá nhân phẩm của người đó, người hiếu thỏa với cha mẹ là những con người đáng được tôn trọng và học tập. Những hành động thể hiện sự hiếu thảo giúp các thành viên trong gia đình thêm đoàn kết hơn, gắn bó hơn đồng thời để thế hệ đi sau học tập và noi theo.

Câu 2: Đoạn thơ gợi cho em suy nghĩ, tình cảm gì đối với những người làm ra hạt gạo?

Trả lời:

Những người làm ra hạt gạo mất rất nhiều giọt mồ hôi, công sức. Bài thơ đã cho mọi người hiểu cảnh khổ cực của nông dân thời bao cấp, để mọi người luôn nhớ ơn tới những người đã làm ra hạt gạo.Vì thế, chúng ta phải trân trọng từng hạt gạo. Qua bài thơ, em lại càng yêu quý, ngưỡng mộ những người đã làm ra những hạt gạo quý giá đó.

Câu 3: Viết một đoạn văn khoảng 4-5 câu trình bày cảm nhận của em về hình ảnh "hạt gạo làng ta" trong bài thơ

Trả lời:

-Trong những nhà thơ gần gũi, gắn liền với quê hương, đất nước, không thể không nhắc đến nhà thơ Trần Đăng Khoa. Thơ của ông thấm đượm tính giản dị, gần gũi với nhân dân Việt Nam lúc bấy giờ. Trong những tác phẩm của ông, bài thơ "Hạt gạo làng ta" đã gửi gắm thông điệp sâu sắc cho người đọc. Bài thơ đã cho thấy sự trân quý, giữ gìn hạt gạo của nhà thơ. Từ đó, nhà thơ bày tỏ lòng biết ơn, sự yêu quý đến những người nông dân đã làm ra hạt gạo để mỗi bữa cơm chúng ta có được những hạt cơm thơm ngon để ăn. Những người nông dân ấy vất vả, một năng hai sương mới có thể trồng lên những hạt lúa thơm ngon như vậy. Hạt gạo làng ta không chỉ mang giá trị vật chất, phục vụ đời sống còn người mà nó còn mang cả giá trị tinh thần vô giá, thể hiện sự trân trọng và nâng niu những thành quả do con người làm ra. Như vậy, khi đọc xong bài thơ, dư âm của nó vẫn còn âm vang và để lại nhiều ý nghĩa trong lòng độc giả.