CHỦ ĐỀ: VẺ ĐẸP CUỘC SỐNG

BÀI 1: VIẾT: TÌM HIỂU CÁCH VIẾT BÀI VĂN TẢ NGƯỜI (10 câu)

I. NHẬN BIẾT (04 CÂU)

Câu 1: Bố cục của bài văn tả người gồm bao nhiêu phần?

Trả lời:

Bài văn tả người có bố cục 3 phần: Mở bài, thân bài, kết bài.

Câu 2: Phần mở bài có nhiệm vụ gì?

Trả lời:

Phần mở bài có nhiệm vụ: Giới thiệu người được tả

Câu 3: Phần thân bài của bài văn tả người thường tập trung vào những nội dung nào?

Trả lời:

Phần thân bài có nhiệm vụ:

- Tả ngoại hình (đặc điểm nổi bật về vóc dáng, trang phục, khuôn mặt, mái tóc, đôi mắt...)

- Tả hoạt động, tính tình (thông qua lời nói, cử chỉ, thói quen, cách ứng xử...)

Câu 4: Phần kết bài có nhiệm vụ gì?

Trả lời:

Phần kết bài: Nêu cảm nghĩ về người được tả

II. KẾT NỐI (03 CÂU)

Đọc bài văn sau và trả lời câu hỏi:

Nhìn thân hình cân đối của Hạng A Cháng, tất cả các cụ già trong làng đều tấm tắc:

– A Cháng trông như một con ngựa tơ hai tuổi, chân chạy qua chín núi mười khe không biết mệt, khoẻ quá! Đẹp quá!

A Cháng đẹp người thật. Mười tám tuổi, ngực nở vòng cung, da đỏ như lim, bắp tay bắp chân rắn như trắc, gụ. Vóc cao, vai rộng, người đứng thẳng như cái cột đá trời trồng.

Nhưng phải nhìn Hạng A Cháng cây mới thấy hết vẻ đẹp của anh.

Anh đến chuồng trâu dắt con trâu béo nhất, khoẻ nhất. Người và trâu cùng ra ruộng. A Cháng đeo cày. Cái cày của người Mông to nặng, bắp cày bằng gỗ tốt màu đen, vòng như hình cái cung, ôm lấy bộ ngực nở. Trông anh hùng dũng như một chàng hiệp sĩ cổ đeo cung ra trận.

Tới nương, A Cháng mắc cày xong, quát một tiếng “Mổng!" và bây giờ chỉ còn chăm chắm vào công việc... Hai tay A Cháng nắm đốc cày, mắt nhìn thế ruộng, nhìn đường cày, thân hình nhoài thành một đường cong mềm mại, khi qua trái, lúc tạt phải theo đường cày uốn vòng trên hình ruộng bậc thang như một mảnh trăng lưỡi liềm. Lại có lúc được sá cày thẳng, người anh như rạp hẳn xuống, đôi chân xoải dài hoặc băm những bước ngắn, gấp gấp...

Sức lực tràn trề của A Cháng là niềm tự hào của dòng họ Hạng, một dòng họ Mông đang định cư ở chân núi Tơ Bo.

(Theo Ma Văn Kháng)

Câu 1: Bài văn tả ai?

Trả lời:

Bài văn tả nhân vật Hạng A Cháng

Câu 2: Xác định bố cục của bài văn? Nêu nội dung mỗi phần?

Trả lời:

Bài văn có bố cục 4 phần:

- Đoạn 1: Từ đầu đến cái cột đá trời trồng

Nội dung: Đoạn 1 giới thiệu về nhân vật Hạng A Cháng qua lời khen của các cụ trong làng

- Đoạn 2: Từ “Nhưng phải nhìn Hạng A Cháng đến hiệp sĩ cổ đeo cung ra trận”

Nội dung: Đoạn 2 miêu tả về ngoại hình của Hạng A Cháng

- Đoạn 3: Từ “Tới nương, A Cháng mắc cày xong đến những bước chân ngắn, gấp gáp”

Nội dung: Đoạn 3 miêu tả về hoạt động và tính cách của Hạng A Cháng

- Đoạn 4: Từ “Sức lực tràn trề đến hết”

Nội dung: Đoạn 4 nêu lên cảm nghĩ về Hạng A Cháng

Câu 3: Xếp các đoạn văn trên vào mỗi phần phù hợp: mở bài, thân bài, kết bài.

Trả lời:

Phần mở bài: Đoạn 1

Phần thân bài: Đoạn 2, 3

Phần kết bài: Đoạn 4

III. VẬN DỤNG (03 CÂU)

Câu 1: Bài văn sau đây có những điểm nào giống và khác bài văn Hạng A Cháng:

a) Về cấu tạo?

b) Về trình tự miêu tả?

Chị Hà

Chị Hà đến với chúng tôi vào một buổi chiều.

Tôi còn nhớ rõ chị Hà dáng người thon mảnh, nước da trắng, tóc mai dài vắt cong lên như một dấu hỏi lộn ngược, trên má có vài nốt tàn nhang. Chị đến trong đoàn thanh niên xung kích của huyện giúp xã chúng tôi chống úng cho một cánh đồng định cấy giống lúa mới. Tôi ở trong đám thiếu nhi ra đón. Chị âu yếm đặt tay lên vai tôi (hồi ấy, tôi bé loắt choắt, chưa cao ngồng như hai, ba năm nay). Trông chị thật tươi tắn. Chị cười nói nhiều, chắc tính chị vốn sôi nổi. Mỗi khi chị cười, mấy nốt tàn nhang lặn đi trên gò má đỏ ửng. Chị vừa chuyện trò với các bạn vừa giữ tôi ngồi bên. Không hiểu sao, tôi cứ chú ý tới cái vòng tốc mai uốn cong như dấu hỏi lộn ngược, cứ như thể trong đó có một điều bí ẩn kì lạ.

Hình ảnh tôi còn giữ được về chị là như thế

(Theo Bùi Hiển)

Trả lời:

a) Về cấu tạo

- Giống: Về cấu tạo của bài văn trên cũng giống như bài văn Hạng A Cháng khi cũng có đủ 3 phần: Mở bài, thân bài, kết bài.

- Khác: Bài Hạng A Cháng được cấu tạo gồm nhiều đoạn văn còn bài chị Hà chỉ bao gồm 3 đoạn văn tương ứng với 3 phần bố cục.

b) Về trình tự miêu tả

- Giống: Đều có những chi tiêt miêu tả ngoại hình và hành động của nhân vật.

- Khác:

+ Bài Hạng A Cháng miêu tả về ngoại hình sau đó miêu tả về hoạt động của nhân vật khi cày ruộng.

+ Bài Chị Hà miêu tả lần lượt từ ngoại hình, công việc, tính cách hành động của nhân vật Chị Hà.

Câu 2: Viết bài văn tả một người thân trong gia đình của em.

Trả lời:

Trong gia đình, người mà em yêu quý nhất chính là ông nội của em. Ông đã lớn tuổi, nhưng tình yêu thương và sự quan tâm ông dành cho mọi người trong nhà vẫn luôn khiến em cảm thấy ấm áp.

Ông em năm nay đã 70 tuổi. Dáng người ông gầy nhưng vẫn khỏe mạnh. Mái tóc ông đã bạc trắng như cước, đôi lúc ông thường vuốt lại gọn gàng để trông chỉn chu hơn. Khuôn mặt ông có nhiều nếp nhăn, nhưng luôn rạng ngời một nụ cười hiền hậu. Đôi mắt ông sáng, ánh lên sự điềm tĩnh và đầy từng trải. Khi ông đeo kính để đọc sách, trông ông càng thêm phần nghiêm nghị và trí thức. Ông thường mặc những bộ quần áo giản dị, đôi khi là bộ đồ màu nâu mà bà em đã tự tay may từ nhiều năm trước.

Ông nội em rất yêu sách. Ông có hẳn một tủ sách lớn trong phòng, nơi lưu giữ nhiều quyển sách quý về lịch sử và văn học. Mỗi buổi sáng, ông thường ngồi dưới bóng cây trước sân nhà, nhâm nhi chén trà và đọc sách. Ông hay kể cho em nghe những câu chuyện thú vị từ thời ông còn trẻ, khiến em cảm thấy rất ngưỡng mộ và học hỏi được nhiều điều bổ ích. Ngoài ra, ông còn là người rất chăm sóc vườn tược. Những luống rau xanh mướt và giàn hoa rực rỡ trong vườn là nhờ bàn tay khéo léo và tình yêu thiên nhiên của ông.

Dù đã lớn tuổi, ông nội em vẫn luôn tận tụy dạy bảo con cháu những bài học quý giá về cách sống và đạo lý làm người. Ông thường nhắc nhở em phải sống trung thực, chăm chỉ và biết yêu thương người khác. Mỗi khi em gặp khó khăn, ông luôn là người động viên, giúp em vững tin hơn vào bản thân mình.

Em yêu ông nội em vô cùng. Ông không chỉ là một người thân mà còn là một tấm gương sáng để em noi theo. Những kỷ niệm đẹp bên ông sẽ luôn là điều em trân trọng và ghi nhớ suốt đời.

Câu 3: Đọc đoạn văn sau và bổ sung thêm chi tiết để đoạn văn trở nên sinh động hơn:

Bà em đã già nhưng vẫn rất nhanh nhẹn. Mái tóc bà bạc phơ, đôi mắt hiền từ luôn ánh lên sự yêu thương. Bà thường mặc áo bà ba màu nâu và đi dép nhựa.

Trả lời:

Bà em đã già nhưng vẫn rất nhanh nhẹn và minh mẫn. Mái tóc bà bạc phơ, được bà búi gọn sau gáy, trông thật giản dị mà thanh thoát. Đôi mắt hiền từ của bà luôn ánh lên sự yêu thương, như lúc nào cũng sẵn sàng che chở cho con cháu. Khuôn mặt bà hằn rõ những nếp nhăn của thời gian, nhưng mỗi khi bà cười, cả khuôn mặt như bừng sáng. Bà thường mặc áo bà ba màu nâu, vừa vặn và sạch sẽ, đôi khi còn có những vết chỉ khâu nắn nót do chính tay bà sửa lại. Đôi dép nhựa bà đi tuy đã cũ, nhưng vẫn theo bà qua bao buổi ra vườn chăm cây hay ra chợ mua đồ. Những bước chân của bà nhẹ nhàng mà vững chãi, mang theo cả sự cần mẫn và yêu thương dành cho gia đình.