CHỦ ĐỀ: HƯƠNG SẮC TRĂM MIỀN

BÀI ĐỌC: HƯƠNG CỐM MÙA THU (12 câu)

I. NHẬN BIẾT (05 CÂU)

Câu 1: Mùa thu diễn ra trong khoảng thời gian nào? Đặc điểm chung của mùa thu là gì?

Trả lời:

Mùa thu thường diễn ra từ tháng 9 đến tháng 11 ở nước ta. Thời tiết đặc trưng là mát mẻ, dễ chịu với nhiệt độ giảm dần. Lá cây đổi màu sang vàng, đỏ, cam trước khi rụng, tạo khung cảnh thơ mộng. Ban ngày trở nên ngắn hơn, ánh sáng dịu nhẹ và không khí khô ráo. Đây cũng là mùa của các lễ hội như Tết Trung Thu, Halloween, Lễ Tạ Ơn. Động vật bắt đầu tích trữ thức ăn hoặc di cư để chuẩn bị cho mùa đông. Mùa thu mang đến cảm giác bình yên, sâu lắng, thường được khắc họa trong văn thơ nghệ thuật.

Câu 2: Trong câu thơ: ''Tháng Chín heo may về phố", em hiểu ''heo may''là gì?

Trả lời:

Trong câu thơ "Tháng Chín heo may về phố", từ "heo may" chỉ cơn gió nhẹ, se lạnh đặc trưng của mùa thu. Gió heo may thường mang theo cảm giác khô ráo, dễ chịu, báo hiệu sự chuyển giao từ mùa hè sang mùa thu. Nó gợi lên không khí êm đềm, sâu lắng và sự thay đổi trong thiên nhiên. Hình ảnh này còn tạo nên chất thơ, khơi dậy cảm giác hoài niệm và dịu dàng trong lòng người.

Câu 3: Tìm những chi tiết nói về khung cảnh thiên nhiên và cảm xúc của con người khi mùa cốm đến trong khổ thơ thứ nhất

Trả lời:

Những chi tiết nói về khung cảnh thiên nhiên và cảm xúc của con người khi mùa cốm đến:

- Tháng Chín heo may về phố

- Sơm nay xôn xao ô cửa

- Gió thơm vừa ghé – ô kìa!

Câu 4: Theo lời gió, hãy hành trình tạo ra hạt cốm

Trả lời:

- Hạt cốm là thành quả của một quá trình dài, từ gieo hạt (Gió kể: Ngày xưa hạt thóc, Trời đem gieo tặng nhà nông), lớn dần tới khi thành lúa chín trĩu bông (mùa cây lúa trĩu bông), được người sàng sảy (Tay mẹ, tay bà sàng sảy), và qua nhiều công đoạn mới thành hạt cốm.

- Từ những hạt lúa, người nông dân gieo trồng, cày cấy, vất vả sớm hôm để hạt lúa trở cây lúa trĩu bông. Người nông dân thu hoạch những hạt lúa tròn căng hơi sữa, sàng sảy để chế biến thành hạt cốm.

- Việc trồng và chăm sóc cây lúa, chế biến thành cốm, gạo,... của người nông dân rất vất vả, một nắng hai sương,... Vì vậy, chúng ta cần biết trân trọng công sức lao động của họ.

Câu 5: Tác giả đã sử dụng biện pháp tu từ nào trong câu "Hồ Gươm chớp đôi mắt biếc" và nêu tác dụng của biện pháp tu từ đó?

Trả lời:

Trong câu "Hồ Gươm chớp đôi mắt biếc", tác giả đã sử dụng biện pháp tu từ nhân hóa. Biện pháp này biến Hồ Gươm trở nên sống động, như một con người có cảm xúc và hành động. Hình ảnh "chớp đôi mắt biếc" gợi lên sự lấp lánh của mặt nước, làm nổi bật vẻ đẹp thơ mộng, dịu dàng và huyền ảo của Hồ Gươm. Nhân hóa giúp thiên nhiên trở nên gần gũi, thân thương, tạo nên sự gắn bó sâu sắc trong lòng người đọc. Đồng thời, nó khơi gợi niềm tự hào về vẻ đẹp mang tính biểu tượng của Hà Nội. Biện pháp này còn tăng tính nhạc, tính gợi hình, làm cho câu thơ trở nên giàu sức biểu cảm và cuốn hút hơn.

II. KẾT NỐI (5 CÂU)

Câu 1: Trình bày nội dung chính của bài thơ Hương cốm mùa thu

Trả lời:

Nội dung chính của bài thơ Hương cốm mùa thu: Mùa cốm đến làm biết bao tâm hồn người thổn thức. Hạt cốm quý và thơm thảo từ khi nó được gieo trồng tới khi gặt hái được; đích thực là món quà trứ danh của thủ đô Hà Nội

Câu 2: Trình bày bố cục của bài thơ Hương cốm mùa thu

Trả lời:

Bài thơ Hương cốm mùa thu gồm 3 phần:

- Phần 1: Khổ đầu: Khung cảnh thiên nhiên khi mùa cốm đến.

- Phần 2: Ba khổ tiếp theo: Quy trình làm ra hạt cốm.

- Phần 3: Khổ cuối: Cốm là thức quà đặc trưng của Hà Nội.

Câu 3: Cách tả màu sắc của hạt cốm cho thấy bạn nhỏ cảm nhận thế nào về món quà kì diệu của mùa thu?

Trả lời:

Cách tả màu sắc của hạt cốm cho thấy bạn nhỏ thấu hiểu sự vất vả để tạo ra hạt cốm, phải trải qua nắng, mưa, gieo trồng vất vả mới có hạt cốm thơm ngon. Từ đó bạn nhỏ trân trọng hạt cốm, trân trọng công sức của người lao động.

Câu 4: Chi tiết nào cho thấy cốm là thức quà đặc trưng của Hà Nội?

Trả lời:

Chi tiết cho thấy cốm là thức quà đặc trưng của Hà Nội: Hồ Gươm chớp đôi mắt biếc, nhắc mùa hương cốm vừa lên.

Câu 5: Tình cảm của tác giả đối với hương cốm trong mùa thu Hà Nội

Trả lời:

Tác giả trân trọng và tự hào với cốm Hà Nội. Tác giả hiểu được kết tinh cho hạt cốm là những vẻ đẹp lao động của con người, của thiên nhiên mang lại mà có được.

III.VẬN DỤNG (02 CÂU)

Câu 1: Hãy diễn tả cảm xúc của em khi mùa thu bắt đầu tràn về bằng một đoạn văn ngắn (khoảng 3-5 câu)

Trả lời:

Khi mùa thu bắt đầu tràn về, em cảm nhận được sự dịu dàng lan tỏa trong không gian. Những cơn gió heo may se lạnh khẽ lùa qua mái tóc, mang theo mùi hương nhẹ nhàng của lá vàng rơi. Bầu trời cao và trong xanh hơn, ánh nắng vàng óng phủ khắp mặt đất, tạo nên một bức tranh yên bình. Lòng em bỗng chùng lại, lặng lẽ đón nhận khoảnh khắc giao mùa, như được sống chậm lại giữa guồng quay hối hả của cuộc sống. Mùa thu đến, mang theo cảm giác thư thái và những kỷ niệm ấm áp khó quên

Câu 2: Em hãy liệt kê một số món ăn được làm từ lúa gạo.

Trả lời:

Một số món ăn làm từ lúa gạo: cơm, cháo, mì, miến, bún, phở, bánh nếp, bánh tẻ, bánh dày, bánh chưng, bánh trôi, bánh chay, cốm,…